گزارش کمیسیون اصل ۹۰ مجلس: سوءمدیریت منابع آب، عامل بحران آبخوان‌ها و فرونشست زمین

بررسی بحران آب در مجلس: سوءمدیریت وزارت نیرو در کانون توجه

مجلس شورای اسلامی در نشست علنی امروز خود، رسیدگی به گزارش مهم کمیسیون اصل نودم قانون اساسی درباره آسیب‌شناسی مدیریت منابع آب کشور را در دستور کار قرار داد. این گزارش که از شهریور ماه سال ۱۴۰۰ بر اساس شکایات مردمی آغاز شده، به صراحت از شبهه سوءمدیریت و عدم انجام تکالیف قانونی در این حوزه پرده برداشت.

دلایل اصلی ورود کمیسیون اصل ۹۰

محمد معتمدی زاده، نماینده مردم سیرجان و بردسیر، با اشاره به آغاز این آسیب‌شناسی، دلایل اصلی ورود کمیسیون را چنین برشمرد:

• بحرانی‌تر شدن وضعیت آبخوان‌های کشور.
• فرونشست زمین در تعداد زیادی از دشت‌های ممنوعه.
• وجود تعداد زیادی از سدهای ساخته شده که فاقد منابع آبی کافی هستند.

محورهای سه‌گانه آسیب‌شناسی و مقایسه عملکرد

این گزارش با همکاری مدیران، کارشناسان وزارت نیرو و اساتید دانشگاه‌ها در سه بخش اصلی تهیه شده است:

1. مدیریت منابع آب
2. آب‌های سطحی
3. آب‌های زیرزمینی

در این فرآیند، ابتدا تکالیف قانونی و بالادستی بخش آب وزارت نیرو در برنامه‌های توسعه چهارم، پنجم و ششم مشخص و سپس با عملکرد واقعی وزارت نیرو مقایسه شد. هدف نهایی، تشخیص وضعیت بحرانی موجود، واکاوی تخلفات احتمالی و چالش‌ها، و ارائه راهکارهای لازم برای ایفای تکالیف قانونی بوده است.

انتقادات نمایندگان و لزوم پاسخگویی وزارت نیرو

در جریان بررسی این گزارش، برخی نمایندگان به انتقاد از عملکرد وزارت نیرو پرداختند و بر لزوم پاسخگویی تأکید کردند.

تخلف از اصول قانون اساسی

محمد منان‌رئیسی با استناد به بندهای ۶ و ۷ اصل ۴۳ قانون اساسی که بر مدیریت درست منابع، جلوگیری از اسراف و پرورش افراد ماهر تأکید دارد، اظهار داشت:

«این اصول توسط وزارت نیرو مدیریت نمی‌شود و رئیس مجلس باید وزارتخانه را در قبال این مسائل پاسخگو کند. وقتی وزارت نیرو کار خود را به درستی انجام نمی‌دهد، وضعیت نامطلوب می‌شود.»

تاکید بر کم‌آبی و برنامه هفتم توسعه

مهرداد لاهوتی، نماینده مردم لنگرود، با اشاره به وضعیت اقلیمی کشور، بر لزوم اجرای قوانین بالادستی تأکید کرد:

«ایران جزو کشورهای کم‌آب دنیا است و متوسط بارندگی ما ۲۴۰ میلی‌متر بوده، بنابراین قانون برنامه هفتم همه راهکارها را برای این موضوع مشخص کرده است که باید بر اساس آن عمل کرد.»

جمع‌بندی رئیس مجلس: تمرکز بر رویه‌ها نه عملکرد

محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، ضمن تشکر از کمیسیون اصل نود، بر لزوم هماهنگی بیشتر با کمیسیون تخصصی (کشاورزی) تأکید کرد. وی همچنین ماهیت گزارش را روشن ساخت:

«این گزارش که از مجلس یازدهم نیز بر روی آن کار شده، در حقیقت دارد طرز کار را دنبال می‌کند و وارد موضوعات عملکردی نشده است. یافته‌های آسیب‌شناسی در قالب بازنگری رویه‌ها و ضوابط جاری به نتیجه رسیده است.»

قالیباف در پایان خاطرنشان کرد که موضوع هماهنگی بین کمیسیون اصل نود و کمیسیون تخصصی حتماً در جلسه شورای هماهنگی دنبال خواهد شد.