اولین پیوند کبد خوک اصلاح ژنتیکی‌شده به انسان زنده؛ بیمار ۱۷۱ روز زنده ماند

جراحان چینی برای اولین بار در تاریخ پزشکی، موفق شدند کبد یک خوک اصلاح ژنتیکی‌شده را به یک بیمار زنده پیوند بزنند. این دستاورد علمی بزرگ، که امیدهای تازه‌ای را برای بیماران در انتظار پیوند عضو زنده کرده است، با زنده ماندن بیمار ۷۱ ساله به مدت ۱۷۱ روز پس از عمل همراه بود. این موفقیت در حالی به دست آمد که چند ماه پیش، جراحان توانسته بودند کبد خوک را به یک بیمار مرگ مغزی پیوند بزنند.

جزئیات اولین پیوند بیگانه کبد

این جراحی حیاتی روی یک مرد ۷۱ ساله انجام شد که از سیروز کبدی و یک تومور بزرگ و غیرقابل جراحی رنج می‌برد. از آنجایی که هیچ اهداکننده انسانی مناسبی برای او پیدا نشد، پیوند کبد خوک به عنوان تنها گزینه باقی‌مانده برای نجات جان او در نظر گرفته شد. این فرایند که «پیوند بیگانه» (Xenotransplantation) نام دارد، به دلیل پیچیدگی‌های کبد، همواره یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های این حوزه بوده است.

فرایند پیوند و اصلاح ژنتیکی

برای انجام این عمل پیشگامانه، جراحان از کبد یک خوک مینیاتوری استفاده کردند که با ۱۰ ویرایش ژنتیکی اصلاح شده بود. هدف از این اصلاحات، کاهش خطر پس‌زدن عضو توسط سیستم ایمنی بدن انسان بود. نکته مهم در این جراحی، عدم جایگزینی کامل کبد بیمار بود؛ بلکه کبد خوک به عنوان یک «کبد کمکی» در کنار بخش باقی‌مانده کبد خود بیمار قرار گرفت.

عملکرد کبد خوک در بدن انسان

بلافاصله پس از پیوند، کبد خوک شروع به فعالیت کرد؛ رنگ آن قرمز شد و تولید صفرا را آغاز نمود. این عضو حیوانی به مدت ۳۸ روز در بدن بیمار عملکردهای حیاتی کبد را انجام می‌داد. در طول این مدت، هیچ نشانه‌ای از پس‌زدن حاد عضو مشاهده نشد و حتی عملکرد بخش باقی‌مانده کبد خود بیمار نیز بهبود یافت.

عوارض و نتایج نهایی

پس از حدود یک ماه، بیمار دچار عارضه‌ای جدی به نام xTMA شد که در آن، لخته‌های خون میکروسکوپی به رگ‌های خونی آسیب می‌رسانند. در روز ۳۸، پزشکان با توجه به اینکه کبد خود بیمار به اندازه کافی بهبود یافته بود تا بتواند وظایف عادی خود را انجام دهد، تصمیم به خارج کردن کبد خوک گرفتند.

بیمار پس از خارج‌سازی کبد خوک نیز به زندگی خود ادامه داد، اما متأسفانه در روز ۱۷۱، به دلیل خونریزی گوارشی (عارضه‌ای که پس از خارج‌کردن کبد خوک رخ داد) جان باخت. یافته‌های این پژوهش در نشریه Journal of Hepatology منتشر شده است.

پیامدهای علمی و امید به آینده

مهم‌ترین دستاورد این تحقیق، اثبات این مفهوم است که کبد خوک اصلاح ژنتیکی‌شده می‌تواند در بدن انسان کار کند. پزشکان چینی در این باره اظهار داشتند:

«این پیوند عمدتاً دیدگاه‌ها و ایده‌های جدیدی را مطرح می‌کند... یک کبد خوک به ما فرصت‌های کاملاً جدیدی می‌دهد و این اتفاق می‌تواند برای بیماران ما امیدوارکننده باشد.»

این پیشرفت به این معناست که در آینده می‌توان از کبد خوک برای زنده نگه‌داشتن بیمارانی که دچار نارسایی حاد کبد شده‌اند، برای چند هفته یا چند ماه استفاده کرد. این امر به کبد خود بیمار فرصت بهبودی می‌دهد یا زمان لازم برای یافتن یک اهداکننده انسانی مناسب را فراهم می‌کند. این روش پتانسیل نجات جان هزاران نفری را دارد که هر سال در لیست انتظار پیوند عضو جان خود را از دست می‌دهند.