خبر کامل
رکوردشکنی تاریخی قیمت طلا: عبور از ۴۱۰۰ دلار در اونس و دلایل جهش بیسابقه

قیمت جهانی طلا با عبور از مرز بیسابقه ۴۱۰۰ دلار به ازای هر اونس، یک رکورد تاریخی جدید ثبت کرد و توجه سرمایهگذاران و اقتصاددانان را به خود جلب نمود. این صعود خیرهکننده که در بازارهای هند نیز با ثبت رکورد ۱۲۳ هزار و ۳۱۳ روپیه برای هر ۱۰ گرم همراه بود، پرسشهایی جدی درباره عوامل محرک و پایداری این روند صعودی ایجاد کرده است.
روند بیسابقه و سرعت جهش قیمت طلا
نکته برجسته در روند صعودی اخیر طلا، سرعت شتابان افزایش قیمت آن است. افزایش هزار دلاری اخیر قیمت این فلز گرانبها، تنها در ۲۰۷ روز رخ داده است. این در حالی است که طلا برای رسیدن از یک هزار به دو هزار دلار به حدود ۱۵ سال زمان نیاز داشت. جهشهای بعدی بسیار سریعتر بود؛ افزایش هزار دلاری بعدی قیمت آن را ظرف تنها ۱۴ ماه (تا اواسط مارس ۲۰۲۵) به سه هزار دلار رساند و از ماه مارس تاکنون نیز هزار دلار دیگر افزایش یافته است.
این نخستین باری نیست که طلا چنین رشدی را تجربه میکند؛ مقایسه مستقیم با بازه زمانی ۱۹۷۹ تا ۱۹۸۰ میلادی و همچنین افزایش قیمت در جریان «رکود بزرگ» در دهه ۱۹۳۰، هر دو از جهشهای قیمتی مشابه حکایت دارند.
عوامل اصلی افزایش بهای فلز زرد
افزایش اخیر قیمت طلا به عوامل متعددی از جمله عدم قطعیت جهانی، انتظارات پولی و ضعف ارزهای داخلی نسبت داده میشود. در میان این عوامل، سه محرک اصلی نقش کلیدی ایفا میکنند:
۱. عدم قطعیتهای ژئوپلیتیکی و تقاضای دارایی امن
از سال ۲۰۲۲ میلادی، مجموعهای از جنگها و تنشهای جهانی، از تهاجم روسیه به اوکراین گرفته تا افزایش تنشها بین چین و تایوان و همچنین آمریکا و چین، به همراه جنگ طولانیمدت غزه، ثبات مالی جهانی را متزلزل کرده است. در میان این هرجومرج، طلا بار دیگر بهعنوان سرمایهای امن مورد توجه قرار گرفته است.
۲. خرید بیسابقه بانکهای مرکزی
بانکهای مرکزی پیشتاز این روند بوده و در سالهای اخیر ذخایر طلای خود را بهطور چشمگیری افزایش دادهاند. طبق دادههای شورای جهانی طلا، میزان خرید طلا توسط بانکهای مرکزی بیش از دو برابر متوسط سالانه قبلی (حدود ۵۰۰ تن) شده است:
| سال | میزان خرید طلا (تُن) | توضیحات |
|---|---|---|
| ۲۰۲۲ | ۱,۰۸۲ | |
| ۲۰۲۳ | ۱,۰۳۷ | |
| ۲۰۲۴ | ۱,۱۸۰ | رقم رکوردشکن |
افزون بر این، بسیاری از کشورها ذخایر خود را از خزانههای بانک مرکزی انگلیس به ضرابخانههای داخلی منتقل کردهاند که نشاندهنده تلاش برای استقلال مالی است. بهعنوان مثال، هند حد فاصل سالهای ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۴ حدود ۲۱۴ تن طلا به این کشور بازگرداند.
۳. تضعیف دلار آمریکا و سیاستهای پولی
افزایش قیمت طلا با ضعف دلار آمریکا نیز ارتباط مستقیم دارد. شاخص دلار که قدرت اسکناس سبز آمریکا را در برابر ۶ ارز اصلی رصد میکند، در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۰ درصد کاهش یافته و سرمایهگذاران را از داراییهای دلارمحور دور کرده است. این کاهش از سیاستهای تعرفهای رئیسجمهور آمریکا نشات گرفته که تجارت جهانی را تحت فشار قرار داده و انباشت بدهی دولت آمریکا را وخیم کرده است.
طرح پیشنهادی او که آن را «لایحه بزرگ و زیبا» توصیف کرده است، میتواند بیش از ۳.۹ تریلیون دلار به بدهی آمریکا بیفزاید. با افزایش کسری بودجه، مؤسسه اعتبارسنجی مودیز (Moody’s) رتبه اعتباری آمریکا را کاهش داد و این امر جذابیت طلا را بهعنوان دارایی امن و بلندمدت بیش از پیش تقویت کرده است.
مقایسه تاریخی: جهشهای مشابه طلا
تاریخ اقتصادی نشان میدهد که طلا پیش از این نیز چنین روندهای فوقالعادهای را تجربه کرده است:
بحرانهای ۱۹۷۸ تا ۱۹۸۰
حد فاصل سالهای ۱۹۷۸ و اوایل ۱۹۸۰، قیمت جهانی طلا از حدود ۲۰۰ دلار به بیش از ۸۵۰ دلار به ازای هر اونس، یعنی چهار برابر، افزایش یافت. عوامل این افزایش شامل تورم دو رقمی، شوکهای نفتی و بحرانهای ژئوپلیتیکی از جمله انقلاب ایران و حمله شوروی به افغانستان بود.
رکود بزرگ دهه ۱۹۳۰
در جریان رکود بزرگ، جهان با فروپاشی بانکداری و کاهش تورم مواجه شد. رئیسجمهور وقت آمریکا در سال ۱۹۳۳، مالکیت خصوصی طلا را ممنوع کرد و در سال ۱۹۳۴ تحت «قانون ذخیره طلا»، قیمت رسمی فلز زرد را از ۲۰.۶۷ به ۳۵ دلار در هر اونس ارزشگذاری کرد. این تغییر سیاست، قیمت رسمی طلا را در حدود ۷۰ درصد افزایش داد که یکی از بزرگترین جهشهای تاریخی محسوب میشود.
این افزایش هرچند که مدیریتی و ناشی از سیاستگذاری بود، اما ثابت کرد که سیاستهای پولی و ترس از کاهش ارزش ارز میتواند تقدیر طلا را یک شبه تغییر دهد.
آیا تاریخ تکرار میشود؟ چشمانداز آینده
تاریخ نشان میدهد که بزرگترین جهشهای قیمتی طلا اغلب با هراس، تورم و عدم قطعیت همراه بوده است و پس از بازگشت ثبات و نرخ بهره بالاتر، این روند فروکش میکند. جهش دهه ۱۹۳۰ از سیاستگذاری نشات گرفت و عمده دلیل جهش سال ۱۹۸۰ تورم بود. افزایش قیمت کنونی تلفیقی از هر دو عنصر است؛ عدم قطعیت در حوزه سیاستگذاری و هراس جهانی.
با این وجود، برخلاف گذشته، هماکنون بانکهای مرکزی خود جزو بزرگترین خریداران طلا هستند. این تقاضای یکنواخت ممکن است حتی در صورت فروکش کردن هیجانات معاملاتی، از قیمتها حمایت کند. با این حال، تحلیلگران هشدار میدهند که در صورت کاهش شدید تورم و افزایش نرخ بهره، این امکان وجود دارد که طلا با اصلاحی مشابه سال ۱۹۸۰ مواجه شود.
درباره هوشمصنوعی دستاول:
تمامی اخبار دستاول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحتسنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با دادههای جدید آموزش داده میشود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دستاول در حال بهتر شدن است.
شما میتوانید از چتبات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.