جهش ۲۴ درصدی تولید پسته در آذربایجان شرقی؛ الگوی ایلخچی برای نجات دریاچه ارومیه

تأکید بر اصلاح الگوی کشت و نقش فناوری

دریاچه ارومیه؛ دغدغه ملی

مرتضی محمدزاده، معاون سیاسی و اجتماعی استانداری آذربایجان شرقی، با اشاره به شرایط بحرانی دریاچه ارومیه، مسئولیت‌پذیری همگانی در قبال این موضوع را ضروری دانست. وی تأکید کرد که اجرای الگوی علمی و پایدار کشت، یکی از مهم‌ترین راهکارهای حفظ کشاورزی و محیط‌زیست و بهبود وضعیت دریاچه ارومیه است.

اگر اصلاح الگوی کشت را به‌صورت جدی دنبال کنیم، می‌توانیم در بهبود وضعیت دریاچه ارومیه و جلوگیری از تخریب منابع آبی استان گام‌های مؤثری برداریم.

ضرورت به‌کارگیری دانش روز در کشاورزی

محمدزاده خاطرنشان کرد که فناوری چهره دنیا را تغییر داده و بخش کشاورزی نیز باید از دانش روز بهره‌مند شود. وی به روش‌های نوین در کشورهای پیشرفته اشاره کرد:

• استفاده از ارقام اصلاح‌شده برای افزایش بهره‌وری.
• به‌کارگیری روش‌هایی چون کشت هیدروپونیک (تولید محصولات سالم و باکیفیت بدون نیاز به خاک).
• امکان افزایش عملکرد تولید گندم تا سه برابر تنها با اصلاح بذر و بهره‌گیری از فناوری، بدون مصرف بیشتر آب و خاک.

وی افزود: کشاورزی با ناملایمات اقلیمی روبه‌روست، اما اتکا به علم، فناوری و تغییر نگرش می‌تواند آینده‌ای روشن‌تر برای کشاورزان و محیط‌زیست رقم بزند.

جهش ۲۴ درصدی تولید پسته در آذربایجان شرقی

آمار تولید و جایگاه اسکو

صادق نادری صومعه، معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان شرقی، اعلام کرد که این استان با بیش از ۳۵۰۰ هکتار سطح زیرکشت پسته، یکی از استان‌های پسته‌خیز کشور محسوب می‌شود. پسته به دلیل مقاومت در برابر تغییرات اقلیمی، نماد پایداری در بخش کشاورزی است و دستاوردهای مهمی چون ارزآوری، تأمین امنیت غذایی و صرفه‌جویی در مصرف آب را به همراه دارد.

وی با ارائه آمار دقیق، وضعیت تولید پسته در استان را تشریح کرد:

شهرستان اسکو با بیش از ۱۱۰۰ هکتار باغ پسته، رتبه نخست استان را از نظر وسعت و تولید این محصول داراست.

توسعه صنایع تبدیلی و مقابله با خام‌فروشی

نادری با اشاره به اهمیت مدیریت علمی الگوی کشت، بیان کرد که افزایش یک درجه دما می‌تواند بیش از ۱۰ درصد میزان تبخیر را افزایش دهد. وی همچنین بر لزوم توسعه صنایع تبدیلی تأکید کرد و گفت: «ما آماده صدور مجوز برای هرگونه فعالیت در حوزه صنایع تبدیلی، تکمیلی و سردخانه هستیم تا از خام‌فروشی فاصله بگیریم و در حوزه نگهداری و بسته‌بندی وضعیت خود را بهبود دهیم.»

در همین راستا، کمیته تخصصی پسته در استان تشکیل شده و اپلیکیشنی برای «پهنه‌بندی کشت پسته» طراحی شده است تا کشاورزان بر اساس داده‌های علمی از تناسب خاک و شرایط منطقه خود آگاه شوند.

چالش‌های زیرساختی و تأمین نهاده‌ها

مشکلات تأمین کود و سوخت

معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی به موضوع تأمین کود اشاره کرد و گفت: تخصیص کود یارانه‌ای به باغات پسته از سال گذشته آغاز شده است، در حالی که پیش از آن سهمیه‌ای وجود نداشت. با این حال، نیاز کشور به کود حدود پنج میلیون تن است، اما دولت تنها قادر به تأمین سه میلیون تن کود یارانه‌دار است که اولویت با محصولات اساسی است. وی افزود: تلاش می‌شود در حد امکان از محل کود یارانه‌ای به باغات کمک شود.

در خصوص سوخت، سهمیه گازوئیل بخش کشاورزی کاهش یافته که وزیر جهاد کشاورزی پیگیر افزایش آن است. همچنین، همکاری نزدیکی با شرکت آب منطقه‌ای برای تأمین آب چاه‌های عمیق وجود دارد.

بحران آب و برق در باغات

خیام پرتوی، رئیس شورای اسلامی شهر ایلخچی، ضمن تأکید بر نقش پسته در ارزآوری و توسعه پایدار، به مشکلات زیرساختی اشاره کرد:

• آبیاری: شوری خاک در ایلخچی مانع استفاده از آبیاری قطره‌ای شده و کشاورزان ناچار به استفاده از آب لوله‌کشی هستند. همچنین، آب تلخه‌رود به شکل عادلانه تقسیم نمی‌شود.
• برق: با وجود تشویق به برقی‌سازی چاه‌ها، ناترازی برق و قطعی‌های مکرر در تابستان، روزانه تا پنج ساعت قطع برق رخ می‌دهد که مستقیماً بر فرآیند آبیاری تأثیر می‌گذارد.
• سوخت: کمبود سوخت تراکتور و تخصیص ناکافی گازوئیل برای چاه‌های عمیق از دیگر چالش‌هاست.

وی خواستار بازنگری در قوانین مربوط به حصارکشی، ساخت خانه‌های کارگری و انشعابات برق و آب برای باغات پسته شد.

پسته ایلخچی؛ الگوی موفق مقابله با خشکسالی

محمدباقر آقایی، فرماندار شهرستان اسکو، کشاورزان ایلخچی را ستود و گفت: کشاورزان با تغییر الگوی کشت از محصولات آب‌بر و کم‌دوام مانند پیاز به سمت پسته که ماندگاری و ارزش افزوده بالاتری دارد، نشان دادند که با هوشمندی می‌توان از تهدید خشکسالی فرصت ساخت و به تولید پایدار و ارزآور دست یافت.

وی با اشاره به سابقه بیش از سه هزار ساله پسته در ایران، تأکید کرد که شهرستان اسکو در تولید این محصول پیشرو است و باید با به‌کارگیری فناوری‌های نوین در آبیاری، فرآوری و بازاریابی، پسته ایلخچی را به یک مدل موفق ملی تبدیل کرد.

جشنواره پسته ایلخچی با هدف ارتقای جایگاه این محصول ارزشمند و ترویج کشاورزی پایدار در منطقه‌ای که در حوضه دریاچه ارومیه قرار دارد، برگزار شد.