خبر کامل
سه مهمان میان‌ستاره‌ای در منظومه شمسی؛ از اوموآموا تا اطلس سریع‌ترین
ستاره‌ها شاید سال‌ها نوری از ما فاصله داشته باشند، اما منظومه شمسی ما در انزوا نیست. میلیون‌ها سیارک و دنباله‌دار میان‌ستاره‌ای در کهکشان راه شیری در حرکت‌اند و هزاران نمونه از این مهمانان کیهانی ممکن است اکنون در داخل مدار نپتون در گردش باشند؛ هرچند کشف آن‌ها به دلیل ابعاد کوچک و کم‌نور بودنشان بسیار دشوار است.
تنها سه مهمان میان‌ستاره‌ای شناسایی شده
با وجود تخمین وجود هزاران جرم میان‌ستاره‌ای در منظومه ما، تا به امروز تنها سه مورد از آن‌ها شناسایی شده‌اند که توجه ستاره‌شناسان سراسر جهان را به خود جلب کرده‌اند:
- اوموآموا: کشف‌شده در سال ۲۰۱۷.
- دنباله‌دار بوریسوف: کشف‌شده در سال ۲۰۱۹.
- دنباله‌دار اطلس: کشف‌شده در ماه‌های اخیر.
دانشمندان برای تأیید وجود و تعیین مدار یک جسم متحرک در آسمان، مسیر سه‌بعدی آن را از طریق رصدهای متعدد پیگیری می‌کنند. این مسیر دقیقاً نحوه حرکت جسم در فضا را نشان می‌دهد.
تفاوت مدارهای منظومه شمسی و اجرام میان‌ستاره‌ای
برای درک ماهیت اجرام میان‌ستاره‌ای، ابتدا باید به مدارهای اجرام منظومه شمسی توجه کرد. بر اساس قانون کپلر، مدار سیاره‌ها به شکل بیضی است و خورشید در یکی از کانون‌های آن قرار دارد. میزان کشیدگی این مدارها با «برون‌مرکزی» (Eccentricity) سنجیده می‌شود:
- مدار کاملاً دایره‌ای: برون‌مرکزی صفر.
- مدار بیضوی (بسته): برون‌مرکزی بین صفر و یک.
برای مثال، زمین برون‌مرکزی بسیار کمی دارد و مدارش تقریباً دایره‌ای است، درحالی‌که برون‌مرکزی پلوتو حدود ۰٫۲۵ است. دنباله‌دارهای منظومه شمسی مانند هالی و هیل-باپ نیز با وجود برون‌مرکزی بسیار بالا (۰٫۹۶۷ تا ۰٫۹۹۵۱)، همچنان از نظر گرانشی به خورشید متصل هستند و به دور آن می‌چرخند.
مدارهای باز (هایپربولیک) اجرام میان‌ستاره‌ای
در مقابل، اجرام میان‌ستاره‌ای دارای مدارهایی باز یا هایپربولیک هستند. این بدان معناست که برون‌مرکزی آن‌ها بزرگ‌تر از یک است. این اجرام تنها برای مدت کوتاهی به نزدیکی خورشید می‌آیند و سپس برای همیشه به فضای میان‌ستاره‌ای بازمی‌گردند. برون‌مرکزی اجرام میان‌ستاره‌ای شناسایی‌شده به شرح زیر است:
| جرم میان‌ستاره‌ای | برون‌مرکزی (تقریبی) |
|---|---|
| اوموآموا | ۱٫۲ |
| بوریسوف | ۳٫۵ |
| اطلس | ۶٫۱ تا ۶٫۲ |
این اعداد به وضوح نشان می‌دهند که این اجرام از گرانش خورشید آزاد هستند و صرفاً در مسیر گذر از منظومه شمسی قرار دارند و قصد ماندن در مدار خورشید را ندارند.
اطلس؛ سریع‌ترین جرم میان‌ستاره‌ای شناخته‌شده
یکی دیگر از ویژگی‌های برجسته اجرام میان‌ستاره‌ای، سرعت بسیار بالای آن‌هاست. دنباله‌دار اطلس در حال حاضر سریع‌ترین میان‌ستاره‌ای شناخته‌شده محسوب می‌شود که با سرعتی حدود ۵۸ کیلومتر بر ثانیه نسبت به خورشید حرکت می‌کند. این سرعت به قدری زیاد است که حتی اگر اطلس در فاصله زمین از خورشید قرار داشته باشد، می‌تواند از چنگ گرانش خورشید فرار کند.
مسیر این دنباله‌دارهای میان‌ستاره‌ای تحت تأثیر گرانش خورشید کمی خمیده می‌شود، اما همچنان مسیر باز و گذرا دارند و هرگز در منظومه ما ساکن نخواهند شد.
اهمیت مطالعه اجرام میان‌ستاره‌ای
مطالعه این مهمانان کیهانی فرصتی نادر برای بررسی ترکیب و رفتار اجرام آسمانی خارج از منظومه خودمان فراهم می‌کند. این تحقیقات نه تنها به ما کمک می‌کند تا تاریخچه و تکامل منظومه‌های ستاره‌ای دیگر را بهتر بفهمیم، بلکه پنجره‌ای به دنیای مواد و شرایط تشکیل سیاره‌ها در نقاط دیگر کهکشان نیز می‌گشاید.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
