چالش درب دوم متروی اکباتان؛ اصرار مدیریت شهری بر اجرای طرح‌ها بدون رضایت مردم

ماجرای جنجالی درب جدید متروی شهرک اکباتان

طی روزهای اخیر، اهالی شهرک اکباتان نسبت به تصمیم جدید مدیریت شهری برای ساخت درب دوم «ورود و خروج» مترو در محلی نامناسب و در مجاورت یکی از بلوک‌های ساختمانی، انتقاد کرده‌اند. ساکنان این تصمیم را غیرکارشناسی و عاملی در جهت سلب آسایش خود عنوان می‌کنند.

ایجاد درب دوم برای ایستگاه‌های مترو، تصمیمی درست و ضروری برای افزایش تاب‌آوری و ایمن‌سازی ایستگاه‌ها در مقابل حوادث است؛ زیرا طبق قانون، هر ایستگاه مترو باید حداقل دو درب مجزای ورود و خروج داشته باشد که این استاندارد در بسیاری از ایستگاه‌های تهران رعایت نشده است. با این حال، اجرای این تصمیم باید با جلب نظر مساعد شهروندان همراه باشد.

جزئیات محل احداث درب دوم

مدیریت شهری قصد دارد درب دوم متروی شهرک اکباتان را در محلی با فاصله چند ده متر از یکی از بلوک‌ها احداث کند. این در حالی است که:

• درب قبلی نیز فاصله اندکی با محل درب جدید پیشنهادی دارد.
• این موضوع باعث افزایش ترافیک در مجاورت بلوک‌های مسکونی و لطمه به آسایش شهروندان می‌شود.
• مدیریت شهری می‌خواهد درب دوم را در فاصله‌ای کمتر از ۱۰۰ متر از درب فعلی در فاز دوم اکباتان احداث کند.

این تصمیم در حالی اتخاذ شده که ساکنان سایر فازها نظیر فاز یک، از ایجاد درب جدید در منطقه خود استقبال می‌کنند. به نظر می‌رسد کاهش هزینه و تسریع در پیشبرد ساخت، دلیل اصرار مدیریت شهری بر اجرای درب جدید در فاز دو و در مجاورت بلوک‌های مسکونی است.

شکاف میان مردم و مدیریت شهری زیاد می‌شود

حسین ایمانی جاجرمی، جامعه‌شناس حوزه شهری، در خصوص جایگاه «رضایت مردم» در اجرای پروژه‌های زیرساختی شهر، تاکید می‌کند که تمامی تصمیمات شهرداری و شورای شهر باید با جلب نظر مردم همراه باشد. این موضوعی است که قوانین متعدد از جمله قانون اساسی و قانون شوراهای اسلامی شهر و روستا بر آن تاکید دارند.

شهرداری نهادی مردم‌نهاد است و باید در راستای تامین منافع عمومی شهروندان حرکت کند. مطابق مصوبه شورای شهر، طرح‌های عمرانی پیش از اجرا باید از پیوست‌های اجتماعی برخوردار باشند به نحوی که تاثیرات اجتماعی اجرای آن مورد ارزیابی قرار گیرد.

اصرار مدیران شهری بر اجرای یک پروژه بدون در نظر گرفتن خواست مردم محله، از سویی غیرقانونی و از سوی دیگر غیرعقلانی است. این شیوه تصمیم‌گیری باعث نارضایتی، ایجاد حس سرخوردگی و دلزدگی میان مردم شده و شکاف میان شهروندان و شهرداری را افزایش می‌دهد. متأسفانه مدیریت شهری توجه کافی به جلب نظر مساعد مردم در اجرای پروژه‌های شهری ندارد و بسیاری از تصمیمات به زیان شهروندان تمام می‌شود.

لزوم مشورت و ارائه راهکار جایگزین

این جامعه‌شناس حوزه شهری با تاکید بر عدم امکان کسب رضایت صد درصدی شهروندان در زمان اجرای پروژه‌ها، به راهنمای بین‌المللی ارزیابی تاثیرات اجتماعی اشاره می‌کند که توصیه‌های مشخصی برای جلب نظر حداکثری شهروندان ارائه داده است:

• پیش از هرگونه تصمیم‌گیری، مردم منطقه را در جریان موضوع قرار دهید.
• نظرات موافق و مخالف مردم را جمع‌آوری و پیشنهادهای شهروندان را بررسی کنید.
• مدیران شهری باید بدانند که برای حل یک مسئله، همواره بیش از یک راه‌حل وجود دارد و باید به فکر ارائه گزینه دوم و سوم باشند.
• در صورت زیان اجرای پروژه برای شهروندان، باید سازوکار تعدیل، ترمیم و جبران مدنظر قرار گیرد.

ایمانی جاجرمی رویه کنونی مدیریت شهری تهران را اینگونه توصیف می‌کند که بدون مشورت با مردم تصمیم‌گیری کرده، آن را اجرایی می‌کند و توجهی نسبت به مخالفت‌ها ندارد. این در حالی است که سیاستگذار باید توان ایجاد اجماع را داشته باشد.

آسایش ساکنان زیر تیغ تصمیم نادرست

ربابه طایفه تبریزی، رئیس هیات‌مدیره مرکزی شهرک اکباتان، در شرح چالش ایجاد شده و نارضایتی اهالی از ایجاد درب دوم در مجاورت یکی از بلوک‌ها، بر لزوم جلب نظر مردم برای موفقیت یک پروژه عمرانی تاکید کرد. وی انتظار دارد مدیریت شهری پیش از تصمیم‌گیری با مردم مشورت کرده و به نحوی سیاستگذاری کند که زیان اهالی را به همراه نداشته باشد.

ایستگاه متروی اکباتان در حال حاضر در مجاورت یک مرکز تجاری و در مقابل یکی از بلوک‌های مسکونی احداث شده است. با این وجود، مدیریت شهری درصدد است درب خروجی جدیدی را در فاصله کمتر از ۱۰ متر از همان بلوک ساختمانی احداث کند. اهالی شهرک معتقدند که این زمین جزو مشاعات عام بلوک بوده و احداث درب خروجی با فاصله اندک، تأثیر منفی بر آسایش مردم گذاشته و به نوعی تخطی به حقوق مالکیت آن‌ها است.

استاندارد فاصله درب‌های مترو

استاندارد فاصله میان درب‌های مترو ۲۵۰ متر است، اما مدیریت شهری در صدد است درب جدید این ایستگاه را در فاصله کمتر از ۱۰۰ متر احداث کند. این تصمیم که احتمالاً هزینه کمتری برای مدیریت شهری به همراه دارد، به تضییع حقوق ساکنان و مالکان مجاور می‌انجامد.

موفقیت یک پروژه زمانی محقق می‌شود که مدیریت شهری در خصوص آن با شهروندان مشورت کرده، پیوست ترافیکی و ارزیابی تاثیرات فرهنگی و اجتماعی آن را آماده و پس از دریافت موافقت حداکثری شهروندان نسبت به اجرای طرح اقدام کند.