خبر کامل
زمین‌لرزه ۵/۳ ریشتری اردستان؛ هشدار زمین‌شناس درباره گسل فعال قم–زفره و بافت‌های خشتی
جزئیات زمین‌لرزه اخیر و موقعیت گسل
زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۵/۳ ریشتر بامداد روز دوازدهم مهرماه، محدوده اردستان و زواره در استان اصفهان را لرزاند. این زمین‌لرزه که در ساعت ۱۲:۰۵ بامداد به وقت ایران و در عمق ۱۶ کیلومتری زمین رخ داد، یکی از زلزله‌های نسبتاً شدید سال‌های اخیر در این ناحیه محسوب می‌شود و بار دیگر توجهات را به لرزه‌خیزی گسل‌های فعال منطقه جلب کرد.
یک کارشناس زمین‌شناسی در تحلیل این رویداد اظهار داشت که کانون این زلزله در امتداد گسل فعال چاه زنگول قرار دارد که خود شاخه‌ای از سامانه گسلی معروف قم–زفره است. این گسل از نوع امتدادلغز بوده و مرز میان بخش کوهستانی و کویری منطقه را مشخص می‌کند.
وی تأکید کرد که زمین‌لرزه اخیر، ادامه روند طبیعی فعالیت‌های این گسل است و «نشانه‌ای از فعال‌شدن ناگهانی یک گسل خاموش نیست». سامانه لرزه‌خیز قم–زفره دارای روند شمال‌باختری–جنوب‌خاوری است و از شمال قم تا جنوب زفره امتداد یافته و شاخه‌هایی از آن تا حوالی گودال گاوخونی نیز ادامه دارد.
سابقه تاریخی زلزله‌های ویرانگر منطقه
بررسی‌های تاریخی نشان می‌دهد که این محدوده همواره زلزله‌های کم‌عمق اما کم‌قدرت را تجربه کرده است، اما در سده‌های گذشته، چندین زلزله ویرانگر با بزرگی بیش از هفت ریشتر در امتداد همین گسل رخ داده است. مهم‌ترین رویدادهای لرزه‌ای مرتبط با این سامانه گسلی عبارتند از:
- زلزله سال ۱۱۵۷ هجری شمسی: با بزرگی ۶/۲ ریشتر در کاشان و آران که منجر به کشته شدن بیش از هشت هزار نفر شد.
- زلزله سال ۱۲۲۳: در جوشقان و کاشان که حدود ۱۶۰۰ نفر را به کام مرگ برد.
- زلزله سال ۱۳۳۲: در حوالی نطنز و قهرود.
- زلزله سال ۱۳۸۴: با بزرگی پنج ریشتر در شمال‌شرق کاشان.
لرزه‌خیزی استان اصفهان: دو ناحیه متمایز
استان اصفهان از نظر لرزه‌خیزی به دو ناحیه عمده تقسیم می‌شود که هر کدام ویژگی‌های متفاوتی دارند. این زمین‌شناس تأکید کرد که مناطق شرقی و شمال‌شرقی استان به دلیل پتانسیل زلزله‌های قدرتمند، نیازمند بررسی‌های دقیق‌تر و حساسیت بالاتر در زمینه ساخت‌وساز هستند.
| ناحیه | مناطق تحت تأثیر | ویژگی لرزه‌خیزی | گسل‌های اصلی |
|---|---|---|---|
| غرب و جنوب‌غرب | تحت تأثیر چین‌خوردگی زاگرس | زلزله‌های پرشمار اما کم‌عمق | - |
| شرق و شمال‌شرق | نایین، اردستان، نطنز، کاشان | زلزله‌های کم‌تعداد، اما بسیار قدرتمند | قم، زفره، دهشیر، بافران |
آمار لرزه‌نگاری و احتمال پس‌لرزه‌ها
آمار لرزه‌نگاری استان اصفهان نشان‌دهنده فعالیت مداوم گسل‌ها است:
- در پنج تا شش سال اخیر، بیش از ۱۳۰ زمین‌لرزه با بزرگی بیش از چهار ریشتر در استان ثبت شده که بیشترین آن‌ها در منطقه آران و بیدگل بوده است.
- در صد سال گذشته، حدود ۳۷۰۰ زمین‌لرزه در محدوده استان به ثبت رسیده است.
درباره احتمال وقوع زلزله بزرگ‌تر توضیح داده شد: «به‌طور معمول پس از زمین‌لرزه‌هایی با بزرگی حدود پنج ریشتر، پس‌لرزه‌هایی تا چند روز یا چند هفته ادامه دارند، اما احتمال رخداد زلزله‌ای بزرگ‌تر از زلزله اصلی بسیار کم است.» با این حال، گسل قم–زفره به عنوان یکی از فعال‌ترین گسل‌های کشور، نیازمند پایش و مطالعات مداوم است.
هشدار جدی درباره ایمنی ساختمان‌ها و نقش فناوری
این کارشناس زمین‌شناسی نسبت به وضعیت ایمنی ساختمان‌ها در زواره و مناطق اطراف هشدار داد و گفت: بافت‌های خشتی و سنتی زواره و روستاهای اطراف به شدت در برابر زلزله آسیب‌پذیرند. وی بر لزوم رعایت اصول ایمنی، فاصله از حریم گسل و مسیرهای فرار در بازسازی‌ها تأکید کرد.
زندگی در کشوری زلزله‌خیز واقعیتی گریزناپذیر است و تنها آگاهی، آموزش و ساخت‌وساز اصولی می‌تواند خسارات را کاهش دهد. در چنین مناطق لرزه‌خیزی، تنها راه کاهش خسارت، مقاوم‌سازی و آموزش عمومی است.
وی در پایان بر نقش فناوری‌های نو در پایش گسل‌ها تأکید کرد. شبکه‌های لرزه‌نگاری، ژئوفون‌ها، داده‌های ماهواره‌ای و تحلیل‌های هوش مصنوعی می‌توانند در رصد تغییرات سطح زمین و افزایش احتمال وقوع زلزله مؤثر باشند. نشانه‌هایی مانند تغییر سطح آب‌های زیرزمینی، انبساط سطح زمین یا افزایش گاز رادون می‌توانند هشدارهای علمی نسبی برای کاهش خطر ارائه دهند.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
زمان انتشار:
۰۴:۱۱ - ۱۴۰۴/۰۷/۲۳