هشدار رئیس سازمان توسعه تجارت: اصرار بر روش‌های قدیمی، بازارهای صادراتی را از دست می‌دهد

محمدعلی دهقان دهنوی، رئیس سازمان توسعه تجارت، در نشست هم‌اندیشی «ظرفیت‌سازی برای صادرات کالا» که در چارچوب پویش «یک هفته با صادرات» برگزار شد، بر لزوم حرکت قاطع از استراتژی جایگزینی واردات به سمت توسعه صادرات تأکید کرد.

وی اظهار داشت: «باید بازارهای جدید را شناسایی و محصولات خود را بر اساس نیاز آن‌ها تولید کنیم و اصرار بر روش‌های قبلی می‌تواند نتیجه‌ای جز از دست رفتن حتی بازارهای موجودمان نداشته باشد.»

لزوم تغییر استراتژی: از واردات به صادرات

دهقان دهنوی با اشاره به تحولات استراتژیک ۲۰ تا ۲۵ سال اخیر در کشور، بیان کرد که جهت‌گیری کلی اقتصاد از استراتژی جایگزینی واردات به سمت توسعه صادرات تغییر کرده است. با این حال، وی پرسشی کلیدی را مطرح کرد:

آیا باید شرکت‌های بازرگانی برای مازاد تولیدات داخلی بازارهای جدید پیدا کنند، یا باید ابتدا بازارهای جدید را شناسایی کرده و سپس برای آن‌ها محصولات مناسب تولید کنیم؟

رئیس سازمان توسعه تجارت پاسخ این سوال را بدیهی دانست و تأکید کرد که رویکرد دوم، یعنی رصد بازارها، شناسایی فرصت‌ها و طراحی تولیدات بر اساس نیازهای آن بازارها، کاراتر و اثربخش‌تر است. با این وجود، وی اذعان کرد که عملیاتی کردن این رویکرد در فضای رقابتی شدید جهانی، کار بسیار دشواری است.

پویش «یک هفته با صادرات»

دهقان دهنوی هدف از طراحی پویش «یک هفته با صادرات» را برجسته کردن موضوع، فرهنگ و اهمیت صادرات در سطح کشور و اشاعه آن در رسانه‌ها عنوان کرد.

وی توضیح داد که برخلاف روز ملی صادرات که معمولاً محدود به تقدیر از صادرکنندگان نمونه و سخنرانی‌های رسمی است، این پویش یک هفته‌ای فرصتی را فراهم می‌کند تا جزئیات و محورهای مختلف موضوع صادرات در نشست‌ها و جلسات تخصصی مورد بحث و گفتگو قرار گیرد.

چالش‌های تولید صادرات‌محور

رئیس سازمان توسعه تجارت بر ضرورت چابک‌تر شدن و قوی‌تر شدن نگاه صادراتی در فرآیندهای تولید تأکید کرد. وی هشدار داد که در حال حاضر، در برخی بازارهای صادراتی که آمار خوبی نیز دارند، محصولات صادرشده از کیفیت مطلوبی برخوردار نیستند.

این وضعیت ناشی از شرایط گذشته است که ممکن است بازار هدف نزدیک بوده، سطح درآمدی مردم پایین‌تر بوده یا نیازها در حوزه کیفیت سخت‌گیرانه نبوده است. دهقان دهنوی متذکر شد که برای حفظ و توسعه بازارها، فرآیندهای تولید باید:

• چابک‌تر شوند.
• دانایی‌محورتر شوند.
• برنامه‌محورتر شوند.
• با نگاه صادراتی قوی‌تری عمل کنند.

وی این پرسش را مطرح کرد که آیا تولیدکنندگان بزرگ کشور با رویکرد صادرات‌محور به بازارها نگاه می‌کنند و آیا تلاش‌های صادراتی ریشه در فرآیند و مراحل تولید دارد؟

پیوند سازمان توسعه تجارت و بخش تولید

دهقان دهنوی ضمن تشکر از معاون صنایع عمومی وزارت صمت برای همکاری در برگزاری این نشست، این برنامه را نمادی از پیوند و همکاری مشترک سازمان توسعه تجارت و بخش تولید دانست.

وی تأکید کرد که توسعه صادرات کشور بدون کمک بخش‌های تولیدی ممکن نیست و از سوی دیگر، رونق تولید و حفظ اشتغال نیز چاره‌ای جز تمرکز مستمر بر استراتژی‌های صادراتی، کشف بازارهای جدید و حفظ بازارهای موجود ندارد.

در پایان، رئیس سازمان توسعه تجارت خاطرنشان کرد که صادرات می‌تواند پیش‌قراول و راهنمای تولید باشد؛ به این معنا که صادرکننده می‌تواند سیگنال‌های لازم را به تولیدکننده بدهد تا محصولی با مشخصات مورد نیاز بازار هدف تولید شود، نه اینکه ابتدا کالا تولید شده و سپس بخش صادرات برای مازاد آن فعال گردد.