جزئیات خدمات بهزیستی به ۳۸۸ هزار معتاد و واگذاری مراکز ماده ۱۶ به شهرداری‌ها

پنج قلمرو اصلی فعالیت سازمان بهزیستی

سازمان بهزیستی فعالیت‌های خود در حوزه اعتیاد را در پنج محور اصلی متمرکز کرده است که شامل موارد زیر می‌شود:

• شناسایی و نظام ارجاع
• پیشگیری از اعتیاد
• مداخله و کاهش آسیب
• خدمات درمان غیر دارویی
• خدمات حمایتی، صیانت و توانمندسازی

در بخش شناسایی و ارجاع، افراد معتاد از طریق خطوط تلفنی ۱۲۳ (اورژانس اجتماعی) و ۱۴۸۰ (مشاوره)، دفاتر مشاوره، تیم‌های سیار و خودمعرف شناسایی و به مراکز مربوطه ارجاع داده می‌شوند.

پوشش ۱۵ میلیونی در طرح‌های پیشگیری محله‌محور

فعالیت‌های پیشگیری از اعتیاد بهزیستی با رویکرد محله‌محور در ۵۲۱۳ محله و با حضور ۲۹۲۴ تیم اجرایی می‌شود. این تیم‌ها که متشکل از روحانیون، معلمان و تسهیل‌گران هستند، آسیب‌های اجتماعی محلات را شناسایی و اولویت‌بندی می‌کنند.

از طریق این فعالیت‌ها، بیش از ۱۵ میلیون نفر تحت پوشش قرار دارند که آمار بهره‌مندی آن‌ها به شرح زیر است:

• ۳ میلیون نفر: بهره‌مندی مستقیم از خدمات پیشگیری.
• ۱۲ میلیون نفر: بهره‌مندی غیرمستقیم از خدمات پیشگیری.

همچنین، آموزش‌های تخصصی با عناوین «پازک» (پیشگیری از اعتیاد در زنان آسیب‌دیده)، «پادرا» (پیشگیری مادر و دختر) و «کیان» (کارمندان اداری) در حوزه پیشگیری ارائه می‌شود.

مراکز مداخله و کاهش آسیب: خدمات ویژه زنان

در حوزه مداخله و کاهش آسیب، سازمان بهزیستی در قالب هفت نوع خدمت در ۳۶۷ مرکز به بیش از ۸۲ هزار نفر خدمت‌رسانی می‌کند. نکته قابل توجه، اختصاص ۲۹ مرکز از این تعداد به زنان است که در مجموع ۱۰۴۲۵ خدمت‌گیرنده زن را پوشش می‌دهند.

انواع مراکز مداخله و کاهش آسیب

علاوه بر این، طرح‌های «مانا» (گروه‌های همیار سلامت روان اجتماعی) در ۴۲۱ شهرستان با پوشش ۳۷ هزار نوجوان و طرح «خاتم» (خودمراقبتی و آگاه‌سازی زنان و دختران) در ۴۵۴ شهرستان با پوشش ۶۱ هزار زن فعال هستند که مجموعاً به ۹۸ هزار نفر خدمات پیشگیری و توانمندسازی ارائه می‌دهند.

وضعیت مراکز درمان غیر دارویی و واگذاری مراکز ماده ۱۶

در حال حاضر، دو نوع مرکز درمانی بر اساس ماده ۱۵ (ترک داوطلبانه معتادان) در بهزیستی فعال است:

1. کمپ‌های اقامتی کوتاه‌مدت: ۱۴۰۲ مرکز که به حدود ۳۹ هزار نفر خدمت ارائه می‌دهند.
2. مراکز درمان اجتماع مدار (TC): ۴۴ مرکز با پوشش ۶۶۵۵ نفر.

رئیس سازمان بهزیستی اعلام کرد که در طرح جدید مدیریت مصرف مواد که در ستاد مبارزه با مواد مخدر در حال تصویب است، مراکز ترک اجباری اعتیاد موسوم به مراکز ماده ۱۶ به شهرداری‌ها واگذار خواهد شد.

در بخش خدمات حمایتی، صیانت و توانمندسازی نیز، ۶۸ مرکز به بیش از ۳۸۸ هزار نفر خدمات ارائه می‌دهند و مدیریت مورد سازمان بیش از ۶۰۰ هزار نفر را تحت پوشش حمایتی قرار داده است.

طرح مدیریت مصرف مواد: سوق دادن به مواد کم‌خطر

حسین ذوالفقاری، دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر، با تأکید بر پیشرو بودن جمهوری اسلامی ایران در مبارزه و درمان اعتیاد در سطح جهانی، به اهداف طرح جدید مدیریت مصرف مواد اشاره کرد.

«در آسیب‌شناسی طرح‌ها نباید تنها نقاط ضعف بلکه باید نقاط قوت نیز دیده شود. به طور مثال روزی در خیابان‌ها و معابر شاهد تردد معتادان متجاهر بودیم اما با احداث مراکز ترک اجباری اعتیاد موسوم به مراکز ماده ۱۶، جمع‌آوری و ساماندهی معتادان متجاهر رقم خورد.»

وی هدف اصلی طرح مدیریت مصرف را تقسیم کار دقیق‌تر و پاسخگویی دانست و افزود که این طرح به دنبال آن است که فرد مصرف‌کننده مواد مخدر از مواد پرخطر به کم‌خطر سوق پیدا کند و به تدریج از درجه اعتیاد وی کاسته شود. نهایی شدن این طرح نیازمند هماهنگی و ساختار جمعی بخش‌های مختلف برای تحقق طرح تحول مدنظر ریاست جمهوری است.