آیکون خبر

خبر کامل

تداوم «آینده‌فروشی» در صنعت خودرو؛ بحران نقدینگی و تعهدات معوق

تداوم «آینده‌فروشی» در صنعت خودرو؛ بحران نقدینگی و تعهدات معوق

«آینده‌فروشی» واژه‌ای آشنا در ادبیات صنعت خودروی کشور است که از دهه ۹۰ شمسی رواج یافت. این رویه به معنای فروش خودروهایی است که اساساً وجود خارجی ندارند و هدف اصلی خودروسازان از آن، تأمین فوری نقدینگی است. با وجود بحران‌های بزرگی که این سیاست در گذشته ایجاد کرده، گزارش‌های جدید نشان می‌دهد که این روش همچنان با تغییرات مدیریتی ادامه دارد و ریشه در یک بیماری عمیق ساختاری در این صنعت دارد.

ریشه‌ها و ابعاد بحران آینده‌فروشی

بارزترین مثال این پدیده، بحرانی بود که در سال‌های ۹۶ و ۹۷ با پیش‌فروش حجم عظیمی از خودروهای تولید نشده ایجاد شد. طبق آمار رسمی، خودروسازان بزرگ کشور در سال‌های ۹۵ تا ۹۷، میلیون‌ها دستگاه خودرو بیشتر از ظرفیت مجاز خود پیش‌فروش کرده بودند. این ارقام نشان‌دهنده عمق فاجعه و آغاز بحران تعهدات معوق در سال‌های پس از آن بود:

تخلف میلیونی در پیش‌فروش‌های دهه ۹۰

بر اساس گزارشی که در سال ۹۹ تهیه شد، میزان پیش‌فروش‌های دو شرکت بزرگ خودروسازی بسیار فراتر از مجوزهای صادر شده بود:

رای
شرکتمجوز پیش‌فروش (دستگاه)تعداد پیش‌فروش واقعی (دستگاه)تخلف (بیش از مجوز)
سایپا۱۸۸,۰۰۸۱,۱۸۸,۳۷۱حدود ۱,۰۰۰,۰۰۰
ایران خودرو۱۶۸,۸۱۰۱,۱۳۲,۶۹۲حدود ۱,۰۰۰,۰۰۰

تکرار الگو در سامانه یکپارچه

این وضعیت منجر به تأمین نقدینگی برای خودروسازان شد، اما به دلیل عدم توانایی در تولید متناسب با فروش، تعهدات معوق سنگینی بر جای ماند. این الگو در اسفندماه ۱۴۰۱ و در اولین دور فروش از طریق سامانه یکپارچه نیز تکرار شد؛ جایی که حجم زیادی خودرو عرضه و نوبت‌دهی تا سال ۱۴۰۳ انجام شد، به این معنی که ظرفیت تولید کل سال ۱۴۰۲ و بخشی از ۱۴۰۳ از پیش فروخته شده بود.

تداوم سیاست‌های کوتاه‌مدت و نقش وزارت صمت

با وجود بحران‌های گذشته، گزارش اخیر سازمان بازرسی حاکی از آن است که رویه «آینده‌فروشی» با تغییرات مدیریتی همچنان ادامه دارد. مدیران جدید برای بهبود کارنامه خود و جذب نقدینگی، اقدام به پیش‌فروش‌های گسترده می‌کنند و مشکلات ناشی از آن را به دوره مدیریتی بعدی منتقل می‌سازند.

نکته کلیدی در این میان، نقش سیاستگذار است. مجوز این پیش‌فروش‌ها توسط وزارت صنعت، معدن و تجارت (صمت) صادر می‌شود. این امر این پرسش اساسی را مطرح می‌کند:

«سیاستگذار چرا مجوز این آینده‌فروشی‌ها را می‌دهد؟»

به نظر می‌رسد سیاستگذاران نیز مانند برخی مدیران خودروسازی، به دنبال رفع مشکلات کوتاه‌مدت هستند و اصلاح فرآیندهای بنیادین را به آینده‌ای نامعلوم موکول می‌کنند. هرگاه صنعت خودرو با کمبود نقدینگی مواجه می‌شود، خودروسازان و سیاستگذاران هم‌راستا با یکدیگر، راه پیش‌فروش را باز می‌کنند، بدون توجه به توان تولیدی آتی. این کمبود نقدینگی که خودروسازان را به سمت آینده‌فروشی سوق می‌دهد، در واقع نشانگر یک بیماری ساختاری در این صنعت است.

چرخه معیوب بحران در صنعت خودرو

چرخه تولید خودرو در ایران دچار یک بحران عمیق و دورانی است که با بهبود هر بخش، بخش دیگری دچار مشکل می‌شود:

  • نقطه آغاز: کمبود نقدینگی.
  • راهکار موقت: پیش‌فروش گسترده برای جذب نقدینگی.
  • نتیجه: ایجاد بحران تعهدات معوق.
  • تلاش برای حل: افزایش تولید بدون نقدینگی و مواد اولیه کافی.
  • پیامد: دریافت تسهیلات و افزایش هزینه‌های مالی.
  • نقطه پایان: رشد زیان، بازگشت به کمبود نقدینگی و تکرار چرخه.

در حال حاضر، شرکت سایپا درگیر گرداب تعهداتی است که ریشه در تصمیمات و سیاست‌های مدیران پیشین دارد و بار سنگین آن بر دوش مدیران فعلی افتاده است.

شناسنامه خبر:

درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:

تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.

دسترسی رایگان به هوشنگ ↗