۲۴ مهر؛ روز ملی پارالمپیک، روز اراده و امید: از تأسیس تا افتخارآفرینی در میادین جهانی

۲۴ مهر ماه، روز ملی پارالمپیک، یادآور اراده و امید ورزشکارانی است که با غلبه بر محدودیت‌ها، پرچم سه‌رنگ ایران را در میادین بین‌المللی به اهتزاز درآورده‌اند. این روز که از سال ۱۳۹۴ به تقویم رسمی کشور اضافه شد، فرصتی برای تجلیل از افتخارآفرینان پارالمپیکی است.

تاریخچه روز ملی پارالمپیک در ایران

نخستین دوره روز و هفته پارالمپیک در ایران، در سال ۱۳۸۲ برگزار شد. این رویداد اولیه با حضور ۳۰۰ ورزشکار و تنها در استان تهران به اجرا درآمد. پس از توسعه این برنامه و کسب موفقیت‌های چشمگیر توسط ورزشکاران ایرانی در رقابت‌های پارالمپیک، کمیته ملی پارالمپیک درخواست ثبت رسمی این روز را مطرح کرد.

در نهایت، شورای عالی فرهنگ در سال ۱۳۹۴ با درخواست کمیته ملی پارالمپیک برای ثبت ۲۴ مهر هر سال به عنوان روز ملی پارالمپیک موافقت کرد.

پارالمپیک چیست؟

بازی‌های پارالمپیک یا پاراالمپیک یک آوردگاه بزرگ ورزشی است که به طور خاص برای ورزشکاران دارای معلولیت‌های جسمی و ذهنی برگزار می‌شود. این مسابقات از سال ۱۹۶۰ تاکنون هر چهار سال یک‌بار به‌طور منظم برگزار شده است.

از سال ۱۹۸۸، بازی‌های پارالمپیک پس از برگزاری مسابقات المپیک و در همان شهر میزبان المپیک انجام می‌شود. نهاد برگزارکننده این مسابقات، کمیته بین‌المللی پارالمپیک (IPC) است. واژه پارالمپیک ترکیبی از پیشوند یونانی «پارا» (παρά) به معنای «همراه» و «کنار» و واژه المپیک است.

سیر تحول ورزش جانبازان و معلولین در ایران

پیش از انقلاب اسلامی، فدراسیون ورزش‌های جانبازان و معلولین به صورت کمیته‌ای غیرفعال زیر نظر فدراسیون پزشکی فعالیت می‌کرد. پس از انقلاب، تحولات زیر در این حوزه رخ داد:

• در اواخر سال ۱۳۵۸، فدراسیون ورزش‌های معلولین تأسیس شد.
• با آغاز جنگ تحمیلی و افزایش تعداد جانبازان، در سال ۱۳۵۹ نام فدراسیون به «فدراسیون ورزش‌های جانبازان و معلولین» تغییر یافت.
• در سال ۱۳۶۳، تیم ملی جانبازان و معلولین ایران در رشته دو و میدانی موفق به کسب مدال‌های طلا، نقره و برنز شد.

اولین حضور موفق بین‌المللی

اولین حضور گسترده تیم‌های ورزشی جانباز و معلول کشورمان در بازی‌های پارالمپیک سئول ۱۹۸۸ همراه با موفقیت بود. ایران با اعزام ۳۵ ورزشکار در چهار رشته ورزشی، توانست افتخارات زیر را کسب کند:

رشته‌های اعزامی: والیبال نشسته، وزنه‌برداری، گلبال و دوومیدانی

مدال‌های کسب شده: چهار مدال طلا، یک نقره و سه برنز (مجموعاً ۸ مدال)

در سال ۱۳۷۹، فدراسیون نابینایان مستقل شد و کمیته پارالمپیک نیز در همین سال تشکیل گردید.

ساختار کمیته ملی پارالمپیک ایران

کمیته ملی پارالمپیک جمهوری اسلامی ایران در تاریخ ۱۷ بهمن ۱۳۷۹ با هدف توسعه ورزش جانبازان و معلولین تأسیس شد. این کمیته که عضو کمیته بین‌المللی پارالمپیک (IPC) است، شامل دو فدراسیون اصلی است:

1. فدراسیون جانبازان و معلولین (شامل ۱۵ رشته ورزشی)
2. فدراسیون نابینایان و کم بینایان (شامل ۸ رشته ورزشی)

رشته‌های ورزشی تحت پوشش

رشته‌های ورزشی که در بازی‌های پارالمپیک تابستانی و زمستانی برگزار می‌شوند، تنوع بالایی دارند:

رشته‌های پارالمپیک تابستانی و زمستانی

• بازی‌های تابستانی: قایقرانی، پرس سینه، تیراندازی، جودو (نابینایان و کم‌بینایان)، دوچرخه‌سواری، شنا، گل‌بال، والیبال نشسته، بوچیا، تنیس با ویلچر، تنیس روی میز، دوومیدانی، فوتبال (۵ نفره، ۷ نفره)، قایقرانی بادبانی، شمشیربازی با ویلچر.
• بازی‌های زمستانی: اسکی آلپاین، هاکی روی یخ، بیاتلون، کراس اسکی.

افتخارآفرینی و پیام روز پارالمپیک

آنچه امروز را برای جامعه ایران مهم می‌سازد، افتخاراتی است که ورزشکاران پارالمپیکی در سال‌های گذشته برای این مرز و بوم رقم زده‌اند. در ادوار گذشته بازی‌های پارالمپیک و پارا آسیایی، پرچم سه‌رنگ ایران با اراده و عزم این دلیرمردان و دلیرزنان بار‌ها به اهتزاز درآمده و آن‌ها مایه افتخار وطن شده‌اند.

این روز، نه تنها برای خانواده افراد پارالمپیکی، بلکه برای همه خانواده‌ها باید روز مهمی باشد؛ چرا که این ورزشکاران صدای ملت ایران در همه میدان‌های بین‌المللی هستند و برای کشور افتخار می‌آفرینند.

۲۴ مهر ماه، روزی است که می‌توان بر آن نام‌های دیگری چون روز ملی توانستن، روز ملی اراده و روز ملی امیدواری گذاشت؛ زیرا آن‌ها نشان داده‌اند که با تکیه بر عزم، اراده و امیدواری، می‌توانند موانع را پشت سر نهاده و به قلل موفقیت و افتخار دست یابند.