هشدار مدیران ارشد درباره بحران مالی سلامت: کمبود ۷۰ همت بودجه بیمه و ناپایداری نظام دارویی

نشست تخصصی «سیاست‌گذاری بازپرداخت در نظام سلامت ایران» که در شیراز در حال برگزاری است، میزبان مدیران ارشد بیمه‌ای و درمانی کشور بود تا چالش‌های اقتصادی و ساختاری این حوزه حیاتی را بررسی کنند. در این همایش، سخنرانان بر لزوم اصلاحات بنیادین در نظام پرداخت، تجمیع منابع و رفع کمبود اعتبارات تأکید کردند.

چالش‌های مالی سازمان بیمه سلامت و ضرورت اصلاحات ساختاری

محمدمهدی ناصحی، مدیرعامل سازمان بیمه سلامت ایران، با تأکید بر اهمیت پرداختن به چالش‌های اقتصادی حوزه سلامت، مباحث مالی و نظام پرداخت را از اساسی‌ترین موضوعات نیازمند اصلاحات بنیادین دانست.

کمبود تخصیص منابع و فشار بر صندوق بیمه

وی به گستردگی جمعیت تحت پوشش بیمه سلامت اشاره کرد و اظهار داشت: حدود ۸۰ درصد از بیمه‌شدگان کشور، شامل روستاییان و پنج دهک پایین درآمدی، به‌صورت رایگان از خدمات بیمه‌ای استفاده می‌کنند و دولت موظف به تأمین اعتبارات آن‌هاست. با این حال، تنها یک‌سوم از منابع مصوب برای این گروه‌ها تخصیص یافته که فشار سنگینی را بر صندوق بیمه سلامت وارد کرده است.

ناصحی با اشاره به بودجه مصوب ۱۳۶ همت برای بیمه سلامت در سال جاری، اعلام کرد که از این میزان، تنها حدود ۷۰ همت تخصیص یافته که پاسخگوی نیاز جمعیت تحت پوشش نیست. همچنین، هزینه‌های بخش دولتی از ۲.۵ همت به بیش از ۵ همت افزایش یافته و کنترل آن‌ها بسیار دشوار شده است.

پراکندگی در نظام پرداخت و لزوم صندوق واحد

مدیرعامل سازمان بیمه سلامت ایران از پراکندگی در شیوه‌های پرداخت در نظام سلامت انتقاد کرد و تصریح نمود که نظام پرداخت کشور یکپارچه نیست و روش‌های مختلفی همچون کارانه، سرانه و پرداخت مبتنی بر عملکرد در کنار هم اجرا می‌شوند. وی تشکیل صندوق واحد بیمه سلامت و تجمیع منابع مالی را راهکاری برای انسجام در خدمات و کنترل هزینه‌ها دانست و از مذاکرات در این زمینه با مرکز پژوهش‌های مجلس و نهادهای مرتبط خبر داد.

نقش خیرین و مشکلات نظام بازپرداخت

فاطمه هاشمی، رئیس بنیاد امور بیماری‌های خاص، با اشاره به چالش‌های ساختاری نظام سلامت، بر لزوم بازنگری در سیاست‌های بازپرداخت هزینه‌ها و ایجاد سازوکار شفاف برای همکاری میان دولت، بیمه‌ها و نهادهای مردمی تأکید کرد.

اهمیت شفافیت برای جلب اعتماد مردمی

وی ضمن مرور سه دهه فعالیت بنیاد، مشارکت خیرین و نهادهای مردم‌نهاد را در تأمین زیرساخت‌های درمانی کشور اساسی دانست و تأکید کرد که توسعه پایدار در حوزه سلامت بدون حمایت و اعتماد آنان امکان‌پذیر نیست. هاشمی تصریح کرد: «اعتماد خیرین زمانی جلب می‌شود که شفافیت در عملکرد سازمان‌ها و نحوه هزینه‌کرد کمک‌ها وجود داشته باشد.»

ناهماهنگی در بازپرداخت و غفلت از پیشگیری

رئیس بنیاد امور بیماری‌های خاص، نبود پروتکل مشخص در بازپرداخت هزینه‌ها را یکی از چالش‌های جدی نظام سلامت دانست و اظهار کرد که هم‌پوشانی و تکرار در ارائه خدمات وجود دارد و بیماران میان چند سازمان سرگردان می‌شوند. وی همچنین با انتقاد از نبود نگاه جامع به مقوله پیشگیری، خواستار برنامه‌ریزی دقیق در سه سطح پیشگیری شد و ابراز امیدواری کرد که با تقویت ارتباط میان دولت، بیمه‌ها و سازمان‌های مردم‌نهاد، مشکلات حوزه سلامت حل شود.

عملکرد متمایز بیمه خدمات درمانی نیروهای مسلح

مسعود فیض اربابی، رئیس بیمه خدمات درمانی نیروهای مسلح، با تأکید بر اهمیت عمل‌گرایی، به جایگاه بیمه‌ها در نظام سلامت اشاره کرد و اظهار داشت که تصور هدایت نظام سلامت توسط بیمه‌ها اشتباه است.

پوشش جامع و مدیریت منابع

وی سازمان خود را منحصر به فرد دانست که علاوه بر بیمه پایه، قسمت مکمل ارزشمندی را نیز برای بیمه‌شدگان خود در درون ساختار فراهم کرده است. جمعیت تحت پوشش این سازمان حدود پنج میلیون نفر است و هزینه‌های سالانه آن حدود ۶۰ تریلیون تومان برآورد می‌شود. از جمله دستاوردهای این سازمان، پوشش ۹۳ درصدی سیستمی الکترونیک و خدمت‌رسانی به ۵۷۰ هزار جانباز است.

فیض اربابی به رشد هزینه‌ها در نیمه نخست سال ۱۴۰۴ نسبت به مدت مشابه سال ۱۴۰۳ اشاره کرد:

• رشد هزینه‌های دارو: ۴۰.۸ درصد
• رشد هزینه‌های ویزیت: نزدیک به ۱۰۰ درصد

وی اعلام کرد که علی‌رغم چالش‌های منابع، در چهار ماه گذشته، مطالبات مراکز درمانی را هشت ماه جلو کشیده‌اند و از آبان ۱۴۰۳ به اردیبهشت و خرداد ۱۴۰۴ رسانده‌اند. همچنین، بیمه مکمل نیروهای مسلح فاقد محدودیت‌های پذیرش و بستری طولانی‌مدت است و اسناد بیمه‌های پایه و مکمل را به‌صورت همزمان رسیدگی می‌کند.

چالش‌های کلیدی سازمان‌های بیمه‌گر

رئیس بیمه خدمات درمانی نیروهای مسلح، مهم‌ترین چالش روز سازمان‌ها را عدم تعادل در منابع و مصارف دانست و هشدار داد که با روند سالمندی جمعیت کشور، در آینده با اتفاقات تلخ‌تری مواجه خواهیم شد. وی چالش‌های کلیدی را شامل موارد زیر برشمرد:

• عدم تناسب رشد سرانه با هزینه‌ها
• عدم تحقق منابع مالی تخصیص یافته
• افزایش بی‌رویه قیمت دارو و لوازم پزشکی
• تحمیل بارهای مضاعف ناشی از مصوبات شورای عالی بیمه سلامت

ناپایداری نظام دارویی و لزوم هوشمندسازی

کامران باقر لنکرانی، رئیس مرکز تحقیقات سیاست‌گذاری سلامت، با هشدار نسبت به تداوم مشکلات ساختاری در صنعت دارو، پایداری این صنعت را یکی از ارکان حیاتی نظام سلامت دانست و انجام اصلاحات فوری در سیاست‌گذاری دارویی را اجتناب‌ناپذیر خواند.

نوسانات ارزی و تأخیر در بازپرداخت

وی نوسانات نرخ ارز، ساختار ناکارآمد بازپرداخت و فاصله میان هزینه واقعی دارو و میزان پوشش بیمه‌ای را از مشکلات اصلی برشمرد و افزود: تأخیرهای طولانی در پرداخت مطالبات دارویی، هم تولیدکنندگان و هم بیماران را دچار مشکل کرده است. لنکرانی تأکید کرد که نظام قیمت‌گذاری دارو نیازمند بازنگری جدی است، زیرا هم‌زمانی وظایف نظارتی و اقتصادی در سازمان غذا و دارو موجب بروز تعارض منافع شده است.

ضعف توزیع و عقب‌ماندگی برنامه هفتم توسعه

رئیس مرکز تحقیقات سیاست‌گذاری سلامت، ضعف در مدیریت زنجیره توزیع و قاچاق معکوس دارو را از چالش‌های مهم صنعت داروسازی کشور عنوان کرد و خواستار شفاف‌سازی و هوشمندسازی توزیع شد. وی همچنین به عقب‌ماندگی در اجرای تکالیف برنامه هفتم توسعه در حوزه دارو، از جمله تقویت تولید داخلی و شفاف‌سازی پرداخت‌ها، به دلیل نبود هماهنگی میان دستگاه‌ها و محدودیت منابع بودجه اشاره کرد.