کشف فسیل «شکارچی شناگر»؛ دایناسوری با بدن پنگوئن و دندان‌های تیز در مغولستان

تصور موجودی با بدن پنگوئن، گردن غاز و فکی مملو از دندان‌های تیز که در رودخانه‌ای باستانی شنا می‌کند، دیگر یک خیال نیست. کشف یک فسیل جدید در بیابان گُبی مغولستان، پرده از وجود دایناسوری برداشته است که مرز میان زندگی در خشکی و آب را در هم شکسته و درک ما از تنوع این موجودات عظیم‌الجثه را دگرگون کرده است. این کشف نادر، که جزئیات آن در نشریه «Communications Biology» منتشر شده، متعلق به گونه‌ای است که توانایی زندگی نیمه‌آبی و شنا کردن را داشته است.

ناتووناتور پولیدونتوس؛ شکارچی شناگر

این دایناسور جدید، Natovenator polydontus نام‌گذاری شده است؛ واژه‌ای لاتین که به معنی «شکارچی شناگر با دندان‌های فراوان» است. فسیل تقریباً کامل این موجود در سال ۲۰۰۸ در لایه‌های رسوبی سازند باروونگویوت (Barun Goyot Formation) در جنوب مغولستان کشف شد. این منطقه میلیون‌ها سال پیش محل جریان رودخانه‌ها و زیستگاه گونه‌های متنوعی از جانوران آبزی بوده است.

یونگ‌نام لی، دیرینه‌شناس دانشگاه ملی سئول و سرپرست تیم پژوهش، در مورد این کشف اظهار داشت: «این اسکلت ظریف به طرز شگفت انگیزی سالم مانده بود. فسیل‌های کوچک معمولاً در حین کاوش‌های میدانی از بین می‌روند یا اصلاً پیدا نمی‌شوند، اما این نمونه یک استثنا بود.»

فسیل کشف‌شده شامل بخش‌هایی از جمجمه، ستون فقرات، یک اندام جلویی و هر دو اندام عقبی است که اطلاعات ارزشمندی در مورد ساختار بدنی این دایناسور ارائه می‌دهد.

سازگاری‌های شگفت‌انگیز برای زندگی نیمه‌آبی

پژوهشگران تخمین می‌زنند که ناتووناتور در دوره‌ی کرتاسه‌ی پسین، یعنی حدود ۶۶ تا ۱۴۵ میلیون سال پیش، زندگی می‌کرده است. این دایناسور از گروه تروپودها بود که تیرانوسوروس رکس نیز در آن جای دارد، اما برخلاف دیگر اعضای این گروه، سازگاری‌های ویژه‌ای برای شنا کردن داشت:

• دنده‌های زاویه‌دار: دنده‌های ناتووناتور به سمت عقب زاویه‌دار بوده‌اند؛ ساختاری که امروزه در پرندگان غواص دیده می‌شود و به آیرودینامیک بدن در آب کمک می‌کند.
• ساختار بدنی: گردن بلند، بدن جمع‌وجور و شکل آیرودینامیک آن، نشان‌دهنده توانایی بالای این دایناسور در شنا کردن است.
• دندان‌های ریز: دهان این موجود پر از دندان‌های ریز بوده که احتمالاً برای شکار طعمه‌های آبزی کوچک مانند ماهی‌ها، دوزیستان و حشرات مورد استفاده قرار می‌گرفته است.

اهمیت ناتووناتور در تاریخ دیرینه‌شناسی

کشف ناتووناتور پولیدونتوس نشان می‌دهد که تنوع دایناسورها بسیار فراتر از تصورات قبلی بوده است. این گونه، نخستین تروپود غیرپرنده است که شواهد قطعی از سازگاری با زندگی نیمه‌آبی و شنا کردن را به نمایش می‌گذارد و احتمالاً در محیط‌های مرطوب و پرآب روزگار می‌گذرانده است.

دانشمندان این دایناسور را با گونه‌ای مشابه به نام هالزکارپتور مقایسه کردند. اگرچه هالزکاراپتور پیش‌تر کشف شده بود، اما به دلیل جمع‌آوری غیرقانونی فسیل، اصالت آن مورد تردید قرار داشت. اما ناتووناتور به‌طور رسمی ثبت شده و اکنون به عنوان نمونه‌ای معتبر و مستند از یک دایناسور نیمه‌آبی شناخته می‌شود.