خبر کامل
گردش مالی ۱۰۰ میلیارد تومانی عروسک تقلبی «لبوبو» در بازار ایران
تب ۱۰۰ میلیارد تومانی «لبوبو» در بازار خاکستری ایران
گزارش جدید مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی نشان می‌دهد که تب جهانی عروسک «لبوبو» در ایران، به جای کانال‌های رسمی، در دل شبکه‌ای از فروشگاه‌های مجازی و بازار خاکستری ریشه دوانده و گردش مالی ۱۰۰ میلیارد تومانی را برای نسخه‌های تقلبی رقم زده است. این پدیده نه یک مد زودگذر، بلکه نمادی از نارسایی‌های ساختاری در اقتصاد خلاق، ضعف نظام مالکیت فکری و فاصله میان تولید فرهنگی داخلی و ذائقه نسل جوان ایرانی است.
ریشه‌های یک پدیده جهانی: از هنگ‌کنگ تا قدرت نرم چین
عروسک لبوبو (Labubu) زاییده ذهن «کاسینگ لانگ»، هنرمند هنگ‌کنگی است که با تلفیق اسطوره‌های اسکاندیناوی و فرهنگ شرقی، شخصیتی دوگانه و جهانی خلق کرد. موفقیت خیره‌کننده این عروسک مرهون مدل تجاری شرکت «پاپ‌مارت» (Pop Mart) است. این شرکت با فروش «جعبه‌های شانسی» (Blind Boxes) و تحریک هیجان خرید تکراری، نوعی اقتصاد بازی‌محور را به جریان انداخت که اکنون به ابزاری برای
پژوهشگران هشدار می‌دهند که این مدل‌های فرهنگی، در صورت بی‌توجهی نهادهای داخلی، می‌توانند بازار ایران را به میدان نفوذ غیرمستقیم فرهنگ‌های دیگر بدل کنند.
جرقه تقاضا و ظهور «لفوفو» در بازار ایران
در ایران، اقبال به لبوبو در بهار ۲۰۲۴ و پس از انتشار تصاویری از «لیزا»، عضو گروه کره‌ای بلک‌پینک، آغاز شد. نمایش چند فیگور لبوبو روی کیف او کافی بود تا موجی از تقاضا در میان هواداران ایرانی شکل بگیرد. از آنجا که شرکت پاپ‌مارت هیچ نمایندگی رسمی در ایران نداشت، بازار غیررسمی بلافاصله این خلأ را پر کرد.
نسخه‌های تقلبی و ارزان‌تر با نام «لفوفو» وارد بازار شدند و تنها در چند ماه، بازاری با مشخصات زیر را شکل دادند:
- گردش مالی: حدود ۱۰۰ میلیارد تومان
- تعداد فروش: تقریباً ۲۰۰ هزار عروسک
مرکز پژوهش‌های مجلس تأکید می‌کند که این حجم فروش، بازتابی از
چالش‌های اقتصادی و ایمنی بازار تقلبی
پدیده «لفوفو» پیامدهای جدی اقتصادی و ایمنی به همراه داشته است. این بازار صد میلیاردی، از منظر اقتصادی، دست‌کم ۲۰ میلیارد تومان فرار مالیاتی و گمرکی برای کشور به همراه داشته است. علاوه بر این، نقض گسترده حقوق مالکیت فکری رخ داده و تهدیدهای ایمنی نیز مطرح است:
بسیاری از محصولات تقلبی فاقد استاندارد بوده و از مواد خطرناک ساخته می‌شوند. در غیاب سیاست‌گذاری دقیق و همکاری با سکوهای مجازی، این روند می‌تواند در سایر حوزه‌های سرگرمی و کالاهای فرهنگی نیز تکرار شود.
تغییر ذائقه فرهنگی: مقایسه با «دارا و سارا»
مقایسه میان لبوبو و نمونه‌های بومی گذشته مانند «دارا و سارا» تصویری روشن از تغییر نسل و ذائقه فرهنگی در ایران ارائه می‌دهد. محصولات دولتی گذشته با نیت آموزش و هویت‌سازی طراحی می‌شدند، اما فاقد جذابیت بصری و روایت داستانی بودند. در مقابل، لبوبو و حتی نسخه تقلبی آن، از مسیر مشارکتی و آزادی در تفسیر معنا محبوب شدند.
پژوهش مجلس نتیجه می‌گیرد که مصرف‌کننده
راهکارها و چشم‌انداز اقتصاد خلاق
مرکز پژوهش‌ها پدیده لبوبو را نماد چالش ساختاری در نظام فرهنگی ایران می‌داند. پژوهشگران تأکید دارند که ایران می‌تواند با توسعه مالکیت‌های فکری جذاب بومی و حمایت از طراحان داخلی، سهمی فعال در اقتصاد خلاق منطقه داشته باشد و از تبدیل شدن بازار داخلی به میدان نفوذ غیرمستقیم فرهنگی جلوگیری کند.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
