سقوط گذرنامه آمریکا به رتبه ۱۲؛ ایران در جایگاه ۹۸ شاخص هنلی ۲۰۲۵

صدرنشینی آسیا و جایگاه دوازدهم آمریکا

در رده‌بندی سال ۲۰۲۵، کشورهای آسیایی همچنان قدرت خود را در صدر جدول حفظ کرده‌اند:

• سنگاپور: با دسترسی بدون ویزا به ۱۹۳ مقصد، در جایگاه نخست قرار دارد.
• کره جنوبی: با ۱۹۰ مقصد، در رتبه دوم ایستاده است.
• ژاپن: با ۱۸۹ مقصد، رتبه سوم را به خود اختصاص داده است.

در مقابل، گذرنامه ایالات متحده آمریکا با امکان سفر بدون ویزا به ۱۸۰ مقصد، در جایگاه دوازدهم و در کنار مالزی قرار گرفته است. این در حالی است که در سال ۲۰۱۴، گذرنامه آمریکا در جایگاه نخست این فهرست قرار داشت. به دلیل برابری امتیازها، عملاً ۳۶ کشور از نظر قدرت گذرنامه بالاتر از ایالات متحده قرار گرفته‌اند.

دلایل کاهش قدرت گذرنامه آمریکا

تغییرات اخیر در سیاست‌های ویزای جهانی، عامل اصلی سقوط رتبه گذرنامه آمریکا عنوان شده است. این تغییرات شامل موارد زیر است:

• لغو معافیت ویزا توسط برزیل: برزیل در آوریل سال جاری میلادی، معافیت ویزا برای شهروندان آمریکا، کانادا و استرالیا را لغو کرد.
• سیاست‌های چین: چین سیاست‌های تسهیل ورود برای اتباع کشورهای اروپایی مانند آلمان و فرانسه را اتخاذ کرده، اما نام آمریکا در میان آنها دیده نمی‌شود.
• حذف از فهرست معافیت‌ها: تغییر در سیاست‌های ورود به پاپوآ گینه نو و میانمار و همچنین حذف آمریکا از فهرست کشورهای معاف از ویزای ویتنام، از دیگر عوامل این افت بوده‌اند.

کریستیان اچ. کیلن، رئیس شرکت «هنلی و پارتنرز»، در این باره اظهار داشت: «کاهش قدرت گذرنامه آمریکا تنها یک جابه‌جایی در رتبه‌ها نیست، بلکه نشانه‌ای از تغییر بنیادی در پویایی‌های جابه‌جایی جهانی و قدرت نرم کشورهاست. کشورهایی که رویکرد باز و همکاری‌جویانه دارند، در حال پیشرفت‌اند و دیگران در حال عقب‌ماندن از این جریان جهانی هستند.»

صعود چشمگیر چین و امارات؛ سقوط بریتانیا

در حالی که آمریکا با کاهش رتبه مواجه شده، برخی کشورها پیشرفت‌های قابل توجهی داشته‌اند:

• چین: در ۱۰ سال گذشته از رتبه ۹۴ در سال ۲۰۱۵ به رتبه ۶۴ در سال ۲۰۲۵ صعود کرده است. پکن با اعطای معافیت ویزا به کشورهایی چون روسیه، کشورهای حوزه خلیج فارس و برخی کشورهای اروپایی، سیاست «درهای باز» خود را تقویت کرده است.
• امارات متحده عربی: این کشور با ۳۴ پله صعود در یک دهه گذشته، اکنون در جایگاه هشتم قرار دارد.

در مقابل، بریتانیا که در سال ۲۰۱۵ در صدر فهرست قرار داشت، اکنون با دو پله سقوط نسبت به تابستان گذشته، در رتبه هشتم ایستاده است.

شکاف جهانی و جایگاه ایران

شاخص هنلی نشان‌دهنده شکاف بزرگی میان قدرتمندترین و ضعیف‌ترین گذرنامه‌های جهان است:

• ضعیف‌ترین گذرنامه‌ها: افغانستان با ۲۴ مقصد، سوریه با ۲۶ مقصد و عراق با ۲۹ مقصد در پایین‌ترین رتبه‌ها قرار دارند.
• شکاف: فاصله بین قدرتمندترین (سنگاپور با ۱۹۳ مقصد) و ضعیف‌ترین (افغانستان با ۲۴ مقصد) گذرنامه‌ها به ۱۶۹ مقصد می‌رسد.

رتبه گذرنامه ایران

گذرنامه ایران در این رده‌بندی با امکان سفر بدون ویزا یا با ویزا هنگام ورود (visa-on-arrival) به ۴۱ مقصد، در رتبه ۹۸ قرار گرفته است. بر اساس شاخص‌های دیگر، رتبه ایران در سال ۲۰۲۵ متغیر و تقریباً بین رده‌های ۹۰ تا ۹۸ بوده است.

فهرست برترین گذرنامه‌های جهان در سال ۲۰۲۵

جدول زیر، ۱۲ رتبه برتر شاخص گذرنامه هنلی در سال ۲۰۲۵ را نشان می‌دهد: