مذاکرات فشرده عربستان و آمریکا برای پیمان امنیتی جدید

سفر بن‌سلمان و نهایی‌سازی پیمان

انتظار می‌رود محمد بن‌سلمان، ولیعهد عربستان، در سفر آتی خود به واشنگتن طی ماه آینده، زمینه نهایی‌سازی این پیمان را فراهم کند. منابع نزدیک به مذاکرات تاکید کرده‌اند که واشنگتن قصد دارد در قالب این توافق، بر همکاری‌های دفاعی و مقابله با تهدیدات منطقه‌ای تمرکز کند. وزارت خارجه آمریکا نیز شراکت امنیتی با عربستان را «ستون اصلی راهبرد منطقه‌ای ایالات متحده» دانسته است.

گره خوردن توافق به عادی‌سازی روابط با اسرائیل

برخی تحلیلگران آمریکایی معتقدند که دولت ترامپ تلاش خواهد کرد امضای این پیمان را به پیشرفت در مسیر عادی‌سازی روابط میان ریاض و تل‌آویو گره بزند. این موضوع به دلیل اختلاف‌نظر عمیق بر سر آینده فلسطین، همچنان با بن‌بست روبه‌رو است.

در دوره ریاست‌جمهوری جو بایدن نیز مذاکرات مشابهی جریان داشت که قرار بود همزمان با توافق عادی‌سازی روابط عربستان و اسرائیل امضا شود. اما این روند پس از حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ حماس و آغاز جنگ غزه متوقف شد. موضع صریح محمد بن‌سلمان این است که:

هرگونه عادی‌سازی روابط با اسرائیل منوط به تشکیل دولت مستقل فلسطینی است؛ شرطی که تل‌آویو آن را به‌صراحت رد می‌کند.

فرصت جدید برای ریاض در دوره ترامپ

تحلیلگران سیاسی بر این باورند که بازگشت احتمالی ترامپ به قدرت، فرصت جدیدی را برای عربستان فراهم کرده تا یک توافق امنیتی مستقل را بدون الزام به عادی‌سازی با اسرائیل دنبال کند. این پیمان می‌تواند در یکی از اشکال زیر منعقد شود:

• توافق‌نامه رسمی: یک معاهده دوجانبه با الزام قانونی.
• دستور اجرایی رئیس‌جمهور: مشابه رویکردی که واشنگتن اخیراً در قبال قطر اتخاذ کرد.

تنوع‌بخشی به روابط امنیتی عربستان

ریاض همزمان با مذاکره با واشنگتن، گام‌هایی را برای متنوع‌سازی روابط امنیتی خود برداشته است. امضای پیمان «دفاع متقابل راهبردی» با پاکستان، نشان‌دهنده تمایل عربستان برای تقویت بازدارندگی از طریق همکاری با قدرت‌های غیرغربی است. این اقدام پیامی غیرمستقیم به واشنگتن و تل‌آویو بود مبنی بر اینکه عربستان در پی گزینه‌های جایگزین برای تضمین امنیت ملی خود است.

بازتعریف روابط سنتی

توافق احتمالی جدید می‌تواند به بازتعریف روابط سنتی واشنگتن و ریاض منجر شود؛ رابطه‌ای که در سال‌های اخیر به دلیل بی‌اعتمادی متقابل و نوسان سیاست‌های آمریکا، با وجود قراردادهای عظیم تسلیحاتی، آسیب دیده است. عربستان با تکیه بر برنامه‌های توسعه‌ای بلندپروازانه خود، به دنبال تثبیت یک سپر امنیتی پایدار است تا از سرمایه‌گذاری‌ها و ثبات داخلی خود محافظت کند.