رکود عمیق ساخت‌وساز در تهران؛ افزایش ۷۰ درصدی هزینه‌ها و کمبود کارگر فنی

کمبود نیروی کار پس از خروج اتباع غیرمجاز

رئیس انجمن انبوه‌سازان تهران با اشاره به خروج گسترده اتباع غیرمجاز از کشور، تأکید کرد که بخش مسکن و ساخت‌وساز با کمبود محسوس نیروی کار مواجه شده است. این کمبود شامل تمامی سطوح، از کارگر ساده و چاه‌کن گرفته تا نیروهای فنی مانند آرماتوربند و قالب‌بند، می‌شود.

الگوی ساماندهی کارگران مهاجر و افزایش دستمزدها

رهبر از مذاکراتی با مسئولان وزارت کار و نیروی انتظامی برای ساماندهی وضعیت نیروی کار خبر داد. وی پیشنهاد کرد که کارفرمایان با پذیرش مسئولیت و دریافت کارمزد، کارگران را به‌صورت نظام‌مند و شناسنامه‌دار ساماندهی کرده و در اختیار پروژه‌ها قرار دهند. او اجرای کامل این روند را نیازمند دست‌کم شش ماه زمان دانست و الگوی کشورهایی مانند ژاپن را که در آن کارفرمایان مسئولیت‌های امنیتی و مدیریتی کارگران خارجی را بر عهده می‌گیرند، قابل بررسی دانست.

وی همچنین به افزایش چشمگیر هزینه‌های نیروی کار اشاره کرد:

• دستمزد کارگران تقریباً یک و نیم برابر افزایش یافته است.
• دستمزد روزانه کارگر ساده از کمتر از یک میلیون تومان به حدود یک و نیم میلیون تومان رسیده است (حداقل ۵۰ درصد افزایش).
• کارگر فنی با دستمزد روزانه ۲ میلیون و ۸۰۰ هزار تا ۳ میلیون تومان نیز به‌سختی یافت می‌شود.

«بعد از جنگ ۱۲ روزه یک شوکی وارد شد و یک دفعه بازار خالی از کارگر شد که باید از قبل برای آن برنامه‌ریزی انجام می‌شد.»

رکود کامل و جهش بی‌سابقه قیمت مصالح

رئیس انجمن انبوه‌سازان وضعیت فعلی بازار ساخت‌وساز را «رکود کامل» توصیف کرد و اظهار داشت که شدت این رکود در سال‌های گذشته بی‌سابقه بوده است. جهش قیمت مصالح اصلی مانند فولاد و سیمان، هزینه ساخت را به‌طور چشمگیری افزایش داده و توجیه اقتصادی پروژه‌ها را از بین برده است.

افزایش سه‌برابری هزینه ساخت در تهران

رهبر با ارائه آمار، ابعاد این جهش قیمتی را مشخص کرد:

• قراردادهای ساخت که پیش‌تر در محدوده متری ۸ تا ۱۰ میلیون تومان بسته می‌شد، امروز به بالای ۲۵ میلیون تومان برای هر مترمربع رسیده‌اند.
• این افزایش سریع، فرصت تطبیق را از سازندگان گرفته و رکود را تشدید کرده است.

کاهش ۳۰ درصدی صدور پروانه‌های ساختمانی

بر اساس داده‌های انجمن انبوه‌سازان، صدور پروانه‌های ساختمانی بیش از ۳۰ درصد نسبت به گذشته کاهش یافته است. این آمار نشان‌دهنده کاهش تمایل سرمایه‌گذاران به ساخت‌وساز و توقف پروژه‌های نیمه‌تمام به دلیل کمبود منابع یا افزایش قیمت‌ها است. تورم مستمر و افزایش قیمت زمین و مصالح، ریسک سرمایه‌گذاری را بالا برده و تولید مسکن را عملاً کاهش داده است.

تأثیر مستقیم نوسانات ارزی بر قیمت فولاد

نوسانات نرخ ارز تأثیر مستقیمی بر قیمت مصالح کلیدی ساختمان دارد. ایرج رهبر در این خصوص به افزایش قیمت فولاد اشاره کرد:

وی تأکید کرد که مجموعاً دستمزد کارگر و افزایش قیمت مصالح ساختمانی، بیش از ۷۰ تا ۸۰ درصد بر افزایش هزینه‌های ساخت‌وساز اثر گذاشته است. همچنین، در بخش مصالح ساختمانی وابستگی چندانی به واردات وجود ندارد و بخش عمده‌ای از مصالح مانند فولاد در داخل تولید می‌شود.

چشم‌انداز بازار و وظیفه دولت

رئیس انجمن انبوه‌سازان پیش‌بینی وضعیت بازار مسکن در دو سال آینده را دشوار دانست، اما با توجه به تورم موجود در بخش مصالح و وابستگی آن به اقتصاد کلان، روند تورمی را ادامه‌دار پیش‌بینی کرد. او هشدار داد که در صورت تداوم تورم، قدرت خرید مردم با افزایش قیمت‌ها هماهنگ نخواهد شد و این موضوع رکود بازار را تشدید می‌کند.

تنظیم‌گری به جای تصدی‌گری

رهبر مهم‌ترین وظیفه دولت در شرایط فعلی را تنظیم‌گری (رگلاتوری) و نه تصدی‌گری دانست. وی پیشنهاد کرد که دولت باید با سیاست‌گذاری صحیح، بخش خصوصی را به فعالیت تشویق کند. ابزارهای پیشنهادی شامل موارد زیر است:

• کاهش یا معافیت مالیاتی موقت
• تخفیف در عوارض ساختمانی
• تسهیلات بانکی روان‌تر برای حمایت از تولیدکنندگان

وی در پایان تأکید کرد که دولت باید میان حمایت از تولید و تأمین منابع مالی کشور (مانند درآمدهای مالیاتی و تعهدات تأمین اجتماعی) توازن برقرار کند.