خبر کامل
آتشفشان تفتان پس از ۷۱۰ هزار سال بیدار شد؛ بالا آمدن ۹ سانتی‌متری سطح زمین
بیداری غول خفته: نشانه‌های فعالیت مجدد آتشفشان تفتان پس از ۷۱۰ هزار سال
بررسی‌های علمی جدید نشان می‌دهد کوه آتشفشانی تفتان در جنوب شرق ایران، که برای حدود ۷۱۰ هزار سال خاموش تلقی می‌شد، اکنون علائمی از فعالیت مجدد را بروز داده است. این نشانه‌ها شامل افزایش فشار گاز در زیر سطح آتشفشان و بالا آمدن ۹ سانتی‌متری سطح زمین در اطراف قله طی بازه زمانی تیر ۱۴۰۳ تا اردیبهشت ۱۴۰۴ است؛ پدیده‌ای که توجه پژوهشگران زمین‌شناسی بین‌المللی را به این منطقه جلب کرده و وضعیت آتشفشان را از «خاموش» به «نیمه‌فعال» تغییر داده است.
🌋 تغییر وضعیت تفتان: از خاموش به نیمه‌فعال
نتایج منتشر شده در مجله بین‌المللی *Geophysical Research Letters* حاکی از آن است که تغییر سطح زمین می‌تواند ناشی از تجمع گاز در سامانه زیرزمینی آتشفشان یا جابه‌جایی مقادیر اندکی ماگما باشد. افزایش فشار در شکاف‌های سنگی و سیستم هیدروترمال، به عنوان عوامل اصلی این بالا آمدگی ۹ سانتی‌متری در نظر گرفته می‌شوند.
پابلو گونزالس، آتشفشان‌شناس و نویسنده ارشد این پژوهش، تأکید کرده است:
تفتان دیگر نباید «خاموش» توصیف شود؛ بلکه باید آن را آتشفشانی «نیمه‌فعال» دانست. این فشار در آینده یا به شکل آرام و تدریجی و یا به‌صورت خشونت‌آمیز آزاد خواهد شد، هرچند فعلاً خطر فوران قریب‌الوقوع وجود ندارد.
🛰️ شناسایی فعالیت با تصاویر ماهواره‌ای و علائم زمینی
شناسایی این بالا آمدگی سطح زمین توسط محمدحسین محمدنیا، دانشجوی دکتری و همکار این پروژه، با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای *Sentinel-1* وابسته به آژانس فضایی اروپا صورت گرفته است. نخستین علائم فعالیت در سال ۲۰۲۳ مشاهده شد؛ زمانی که گزارش‌هایی مبنی بر انتشار گاز گوگردی از قله منتشر شد و بوی این گازها تا فاصله ۵۰ کیلومتری و شهر خاش نیز احساس شد.
⚠️ زنگ خطر برای مسئولان: ضرورت پایش دقیق‌تر
آتشفشان تفتان، یک آتشفشان چینه‌ای با ارتفاع ۳٬۹۴۰ متر است که در اثر فرورانش پوسته اقیانوسی عربستان به زیر قاره اوراسیا شکل گرفته است. این آتشفشان از نظر تاریخی تاکنون فوران ثبت‌شده‌ای نداشته و تنها دارای فعالیت‌های گازفشانی و گوگردی (فومارول) بوده است. با این حال، داده‌های جدید نشان می‌دهد این وضعیت در حال تغییر است.
یکی از نگرانی‌های اصلی پژوهشگران، موقعیت آتشفشان است:
- تفتان در منطقه‌ای دورافتاده و دارای شرایط خاص قرار دارد.
- این آتشفشان فاقد سیستم‌های پایش زمینی استاندارد است.
- نبود تجهیزات پایش، اهمیت نظارت مستمر و دقیق‌تر را دوچندان می‌کند.
گونزالس در پایان تأکید می‌کند که هدف از این پژوهش ایجاد ترس در میان مردم نیست، بلکه زنگ هشداری برای مسئولان است تا منابع لازم برای پایش دقیق‌تر این آتشفشان در اختیار مراکز علمی قرار گیرد.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
