تصویب حریم جدید تهران و کوچک‌سازی محدوده؛ متولی زمین‌های حریم مشخص شد

مشاور استاندار تهران در امور حریم و محدوده‌های شهری، خانم زهرا احمدی، در گفت‌وگویی به تشریح وضعیت پرچالش حریم شهر تهران و تصمیمات جدید اتخاذ شده در این خصوص پرداخت. این اظهارات نشان‌دهنده تلاش‌های اخیر برای ساماندهی و رفع ابهامات چندین ساله در مدیریت محدوده پیرامونی پایتخت است.

تاریخچه پرابهام حریم تهران: از ۱۹۳۳ تا ۵۹۱۸ کیلومتر مربع

احمدی با اشاره به سابقه طرح‌های مختلف در زمینه حریم شهر تهران، به مصوبه سال ۱۳۸۶ شورای عالی شهرسازی و معماری کشور اشاره کرد که طی آن، وسعت حریم شهر تهران از ۱۹۳۳ کیلومتر مربع به ۵۹۱۸ کیلومتر مربع افزایش یافت. این گستردگی بی‌سابقه، چالش‌هایی جدی را در زمینه تمرکززدایی و سیاست‌های کلان نظام ایجاد کرد.

وی افزود: «بر اساس همین حریم ۵۹۱۸ کیلومتری، در همان طرح جامع تصریح شده بود که در صورت اجرای عملی، باید اصلاحات تقسیماتی صورت گیرد؛ چرا که این محدوده ۸ شهرستان دیگر غیر از تهران را نیز در بر می‌گرفت.»

با این حال، به دلیل ملاحظات امنیتی، اجتماعی و سیاسی، این اصلاحات تقسیماتی هرگز انجام نشد. این موضوع در نهایت منجر به اعلام رئیس وقت شورای عالی شهرسازی و معماری در سال ۱۳۹۶ شد که طرح مذکور قابلیت اجرا ندارد و اجرای آن متوقف شد. در نتیجه، این طرح از سال ۱۳۸۶ تا ۱۳۹۶ هیچ‌گاه به طور رسمی ابلاغ نشد و برای مدت‌ها در حالت تعلیق باقی ماند.

اقدامات شهرداری در حریم مصوب‌نشده و سلب مسئولیت

مشاور استاندار تهران در امور حریم و محدوده‌های شهری خاطرنشان کرد که با وجود عدم ابلاغ رسمی طرح، شهرداری تهران بر اساس همان حریم مصوب‌نشده اقداماتی را در این محدوده انجام داد. این اقدامات مبتنی بر محدوده‌ای بود که نه به تصویب رسیده بود و نه ابلاغ شده بود.

جدول زمانی تحولات اخیر:

• سال ۱۴۰۲: استاندار وقت، حریم را به شهرداری تهران ابلاغ کرد، در حالی که اصلاحات تقسیماتی هنوز انجام نشده بود.
• سال ۱۴۰۳: با آغاز به کار استاندار جدید و بنا بر نظر معاونت سیاسی وزارت کشور، مسئولیت حریم از شهرداری سلب شد. دلیل این امر، عدم امکان فعالیت شهرداری در حوزه نفوذ دیگر نهادها اعلام شد.

در پی این تحولات، شهرداری و شورای اسلامی شهر تهران اعلام کردند که عملاً تهران فاقد حریم مشخص است.

تعریف حریم جدید و کوچک‌سازی محدوده

در پاسخ به این وضعیت، شورای عالی شهرسازی و معماری با همکاری استانداری تهران و وزارت کشور، در سال ۱۴۰۴ حریم جدیدی را برای شهر تهران تعریف و به تصویب رساند.

بر اساس این مصوبه جدید، حریم تهران کوچک‌تر شده و شامل محدوده‌های زیر است:

• بخش شمالی: منطقه یک و محدوده تجریش (زیرمجموعه فرمانداری شمیرانات).
• بخش جنوبی: تا منطقه ۲۰ (شهرری) (زیر نظر فرمانداری شهرستان ری).

شورای عالی شهرسازی و معماری حریم جدید را در قالب محدوده‌ای شامل شهرستان تهران، بخش مرکزی شهرستان ری و بخش مرکزی شهرستان شمیرانات تعیین کرده است.

متولیان حریم و ضرورت مدیریت یکپارچه

احمدی تأکید کرد که بر اساس مواد قانونی، متولی تمام زمین‌های واقع در حریم شهر، وزارت جهاد کشاورزی و منابع طبیعی است. همچنین، برای تدوین نقشه‌های پهنه‌بندی، مهلتی سه‌ماهه (تا پایان آبان‌ماه) به استانداری تهران داده شده است تا با همکاری شورای شهر و شهرداری، این موضوع را نهایی کنند.

هدف استانداری از این روند، ساماندهی و تمرکز مدیریتی است تا محدوده حریم تنها تحت نظارت یک نهاد قرار گیرد و مدیریت یکپارچه در آن اعمال شود تا امکان حفظ حریم شهر فراهم شود.

وی هشدار داد که هنگامی که یک محدوده تحت مدیریت دو یا سه نهاد مختلف قرار گیرد، طبیعی است که آن منطقه دچار نابسامانی شده و این آشفتگی می‌تواند زمینه‌ساز بروز مشکلات و سوءاستفاده‌های مختلف شود. هدف نهایی، رهایی از نابسامانی‌ها و آشفتگی‌های فعلی است.

تصویب آرامستان جدید و کنترل قانونی اقدامات

مشاور استاندار تهران همچنین از بررسی موضوع آرامستان‌ها خبر داد و اعلام کرد که تصویب یک آرامستان جدید در کارگروه زیربنایی صورت گرفته است. هدف این است که تمامی اقدامات مرتبط با محدوده‌های حریم در قالب کارگروه زیربنایی و شورای برنامه‌ریزی و توسعه استان بررسی، تصویب و سپس اجرا شود.

وی در پایان تأکید کرد: «هیچ اقدامی لغو یا متوقف نمی‌شود، بلکه سلسله‌مراتب قانونی آن تحت کنترل قرار می‌گیرد. کارگروه زیربنایی و شورای برنامه‌ریزی و توسعه استان باید هرگونه اقدام در حریم را تصویب کنند. اقدامات ادامه خواهد داشت، اما در مسیر قانونی و از طریق مجاری رسمی خود انجام می‌شود.»