۲۰ میلیون قطعه ملک فاقد سند در کشور؛ توصیه‌های سازمان ثبت اسناد

انواع املاک از نظر وضعیت ثبتی

به گفته این کارشناس، در حال حاضر املاک کشور از حیث وضعیت ثبتی به سه دسته اصلی تقسیم می‌شوند:

• املاک بدون سابقه ثبتی: املاکی که تاکنون هیچ‌گونه اظهارنامه ثبتی برای آن‌ها ارائه نشده است.
• املاک در جریان ثبتی: املاکی که مراحل ثبت آن‌ها آغاز شده اما هنوز به صدور سند مالکیت منجر نشده است.
• املاک دارای سند مالکیت: شامل اسناد مالکیت دفترچه‌ای و اسناد مالکیت حدنگار (کاداستر).

سامانه ماده ۱۰ قانون الزام و مهلت‌های قانونی

قویدل در خصوص قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول و سامانه مرتبط با آن توضیح داد. بر اساس این قانون، پس از راه‌اندازی «سامانه ساماندهی اسناد غیر رسمی» (موضوع ماده ۱۰ قانون الزام)، اشخاصی که نسبت به املاک فاقد سابقه ثبت یا املاک در جریان ثبت، ادعای حق یا مالکیت دارند، مشمول مهلت‌های زیر خواهند بود:

• مهلت ثبت ادعا: دو سال از تاریخ راه‌اندازی سامانه برای ثبت ادعای خود در سامانه.
• مهلت اقدام برای سند: دو سال دیگر پس از ثبت ادعا برای اقدام جهت اخذ سند مالکیت یا طرح دعوی مرتبط در مراجع قضایی.

راه‌اندازی سامانه ساماندهی اسناد غیر رسمی به دستور رئیس قوه قضائیه از طریق روزنامه رسمی کشور به اطلاع عموم خواهد رسید. این سامانه هنوز راه‌اندازی نشده است.

روش‌های کنونی اخذ سند مالکیت (پیش از راه‌اندازی سامانه)

این کارشناس تأکید کرد که مردم در حال حاضر نیز می‌توانند برای املاکی که با قولنامه عادی خریداری کرده‌اند، جهت اخذ سند مالکیت اقدام کنند. این فرآیند از طریق «قانون تعیین تکلیف وضعیت ثبتی اراضی و ساختمان‌های فاقد سند رسمی» انجام می‌شود.

مراحل اخذ سند برای املاک دارای قولنامه عادی

متقاضیان باید با مراجعه به سامانه sabtemelk.ssaa.ir، مدارک زیر را بارگذاری نمایند:

• تهیه نقشه دارای مختصات جغرافیایی (نقشه UTM) ملک.
• مدارک و مستندات مالکیت از قبیل قولنامه عادی، سند رسمی انتقال، گواهی حصر وراثت و ...

پس از بارگذاری، درخواست متقاضی در هیئت موضوع قانون تعیین تکلیف بررسی می‌شود. در صورت احراز تصرفات و مالکیت، رأی بر صدور سند مالکیت صادر می‌گردد. این رأی دو بار به فاصله ۱۵ روز در روزنامه‌های کثیرالانتشار و محلی منتشر شده و پس از انقضای مهلت اعتراض و عدم وصول آن، سند مالکیت صادر می‌شود.

اخذ سند برای املاک فاقد سابقه ثبتی

برای املاکی که اساساً فاقد سابقه ثبتی (اظهارنامه ثبتی) هستند، اشخاص می‌توانند با ارائه مستندات زیر، درخواست ثبت ملک خود را مطرح کنند:

• نقشه دارای مختصات جغرافیایی ملک.
• مستندات مالکیت (مانند قولنامه عادی و گواهی حصر وراثت).
• استشهادیه شهود.

در این حالت، پس از احراز تصرفات مالکانه و بلامنازع متقاضی و انجام تشریفات ثبتی لازم (از قبیل انتشار آگهی‌های نوبتی و تحدیدی و تحدید حدود ملک) و عدم وصول اعتراض در مهلت قانونی، سند مالکیت به نام متقاضی صادر خواهد شد.

توصیه به مالکان و آمار املاک فاقد سند

سازمان ثبت اسناد و املاک کشور برآورد کرده است که حدود ۲۰ میلیون قطعه ملک و اراضی در کل کشور فاقد سند مالکیت هستند. این آمار شامل اراضی کشاورزی و املاک داخل محدوده شهرها و روستاها می‌شود.

قویدل در پایان به مردم توصیه کرد که با توجه به حجم بالای املاک فاقد سند، پیش از راه‌اندازی سامانه موضوع ماده ۱۰ قانون الزام، نسبت به اخذ سند مالکیت ملک خود از طریق قوانین موجود (قانون تعیین تکلیف وضعیت ثبتی اراضی و ساختمان‌های فاقد سند رسمی یا قانون الحاق موادی به قانون ساماندهی و حمایت از عرضه و تولید مسکن) اقدام نمایند.