اجماع جهانی علیه «اسنپ‌بک»؛ پایان قطعی قطعنامه ۲۲۳۱ در ۱۸ اکتبر ۲۰۲۵

دیپلماسی فعال ایران در آستانه پایان قطعنامه ۲۲۳۱

کاظم غریب‌آبادی، معاون حقوقی و بین‌المللی وزارت امور خارجه، در واکنش به تلاش‌های غیرقانونی سه کشور اروپایی برای فعال‌سازی سازوکار موسوم به «اسنپ‌بک»، از انتشار پنج سند و موضع مهم بین‌المللی در سه روز گذشته خبر داد. این اسناد به‌طور شفاف و مستدل، بی‌اعتباری اقدام سه کشور اروپایی در تلاش برای بازگرداندن تحریم‌های لغوشده ذیل قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت را تبیین می‌کنند و بر پایان قطعی این قطعنامه در تاریخ ۱۸ اکتبر ۲۰۲۵ تأکید دارند.

۱. حمایت ۱۲۱ کشور عضو جنبش عدم تعهد

در نوزدهمین نشست وزرای امور خارجه جنبش عدم تعهد که در تاریخ ۱۵ و ۱۶ اکتبر ۲۰۲۵ در کامپالا (اوگاندا) برگزار شد، ۱۲۱ کشور عضو در سند پایانی اجلاس بر اهمیت تداوم روحیه همکاری و چندجانبه‌گرایی مندرج در قطعنامه ۲۲۳۱ تأکید کردند. این جنبش تصریح نمود که:

• «تمامی مفاد این قطعنامه باید طبق بند ۸ آن (یعنی در ۱۸ اکتبر ۲۰۲۵) خاتمه یابد.»
• ضرورت احترام کامل به تعهدات و جدول زمانی مصوب در قطعنامه ۲۲۳۱ یادآوری شد.

۲. بیانیه ۱۸ کشور «گروه دوستان منشور ملل متحد»

«گروه دوستان در دفاع از منشور ملل متحد» با حمایت کامل تمام ۱۸ کشور عضو از ایران، بیانیه‌ای صادر کرد. این بیانیه ضمن قدردانی از تعهد مستمر ایران به گفت‌وگو و همکاری، اقدام سه کشور اروپایی برای فعال‌سازی «اسنپ‌بک» را از اساس «فاقد مبنای حقوقی و رویه‌ای» می‌داند. دلایل این فقدان مبنای حقوقی عبارتند از:

• خروج آمریکا از برجام و اعمال تحریم‌های یکجانبه.
• عدم پایبندی اروپا به تعهدات خود.

این گروه همچنین بر حق مسلم همه دولت‌ها ذیل معاهده عدم اشاعه برای استفاده صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای و لزوم پایبندی به اصل عدم تبعیض تأکید کرده و ۱۸ اکتبر را موعد پایان قطعنامه ۲۲۳۱ اعلام نموده‌اند.

۳. موضع مشترک ایران، روسیه و چین در سازمان ملل

نامه مشترک سفرا و نمایندگان دائم جمهوری اسلامی ایران، فدراسیون روسیه و جمهوری خلق چین نزد سازمان ملل، موضع مشترک این سه دولت را در قبال اقدام ادعایی سه کشور اروپایی بیان می‌کند. این نامه با استناد به رویه‌های شورای امنیت و مفاد قطعنامه ۲۲۳۱، نکات زیر را اعلام می‌دارد:

«اعلامیه اسنپ‌بک فاقد اثر حقوقی یا رویه‌ای بوده و کشورهای اروپایی به دلیل عدم اجرای تعهدات خود و عدم طی روند حل‌اختلاف در چارچوب برجام، صلاحیت استناد به سازوکار یادشده را ندارند.»

این نامه نیز پایان رسمی بررسی موضوع هسته‌ای ایران در شورای امنیت را مطابق قطعنامه ۲۲۳۱ در ۱۸ اکتبر ۲۰۲۵ اعلام می‌کند.

۴. نامه رسمی وزیر امور خارجه ایران به دبیرکل سازمان ملل

وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در نامه‌ای رسمی خطاب به دبیرکل سازمان ملل متحد و رئیس شورای امنیت، با مرور روند اجرای برجام و نقض‌های مکرر آمریکا و سه کشور اروپایی، تصریح کرده است که بر اساس بند ۸ قطعنامه ۲۲۳۱، تمامی مفاد این قطعنامه و قطعنامه‌های پیشین در تاریخ ۱۸ اکتبر ۲۰۲۵ منقضی و خاتمه خواهند یافت. در این نامه تأکید شده است:

• هرگونه تلاش برای «احیا» یا «اعمال مجدد» تحریم‌ها، فاقد وجاهت حقوقی است.
• دبیرخانه سازمان ملل فاقد اختیار قانونی برای تفسیر یا اعلام چنین تصمیماتی است.

۵. هشدار وزیر امور خارجه روسیه به دبیرکل سازمان ملل

وزیر امور خارجه روسیه نیز در نامه‌ای به دبیرکل سازمان ملل متحد، بر غیرقانونی بودن هرگونه اقدام دبیرخانه سازمان ملل برای اجرای قطعنامه‌های خاتمه یافته شورای امنیت تأکید کرده است. این نامه شامل هشدارهای لازم در این زمینه با توجه به خاتمه قطعنامه ۲۲۳۱ بوده و مخالفت روسیه با تشکیل پانل کارشناسان تحریم ایران را نیز اعلام می‌دارد.

اجماع جهانی در حمایت از حاکمیت قانون

مجموع این پنج سند، بیانگر اجماع روشن و متقن میان ایران، قدرت‌های غیرغربی و جمع کثیری از دولت‌های مستقل در حمایت از دیپلماسی و چندجانبه‌گرایی است. این اقدامات، غیرقانونی بودن اقدام سه دولت اروپایی و خاتمه قطعنامه ۲۲۳۱ در موعد مقرر را تأیید می‌کنند و پیام واحدی را در برابر قانون‌گریزی و فشار سیاسی برخی کشورها مخابره می‌کنند:

«پایان قطعی قطعنامه ۲۲۳۱ در ۱۸ اکتبر ۲۰۲۵، بی‌اعتباری هرگونه ادعای احیای تحریم‌های شورای امنیت، و لزوم احترام به منشور ملل متحد و حاکمیت قانون.»