تحصیلات، عامل نادیده گرفته شده در تفاوت ضریب هوشی دوقلوهای همسان

تحقیقات پیشین در مورد دوقلوهای همسانی که جدا از یکدیگر بزرگ شده‌اند، نشان داده بود که این افراد بسیاری از ویژگی‌های مشابه، از جمله ضریب هوشی (IQ) نزدیک به هم، دارند. این یافته‌ها به طور سنتی این باور رایج را تقویت می‌کرد که ضریب هوشی عمدتاً تحت تأثیر عوامل ژنتیکی (طبیعت) است و نقش محیط (پرورش) در آن کمتر است.

تحلیل جدید: نقش نادیده گرفته شده تحصیلات

جارد هوروات و کیتی فابریکانت، دانشمندان علوم شناختی و پژوهشگران توسعه‌ی کودک، با بازبینی دقیق داده‌های موجود، یک عامل مهم و اغلب نادیده گرفته شده را مورد توجه قرار دادند: تحصیلات.

این پژوهشگران ۸۷ جفت دوقلو را بر اساس میزان شباهت یا تفاوت در تجربه‌های تحصیلی‌شان دسته‌بندی کردند. نتایج تحلیل آن‌ها نشان داد که تفاوت‌های مشاهده شده در ضریب هوشی دوقلوها، به طور مستقیم با تفاوت‌های تحصیلی آن‌ها هم‌راستا است.

نویسندگان این مطالعه تأکید می‌کنند که این اختلاف‌ها در ضریب هوشی به اندازه‌ای قابل توجه بود که می‌توانست از تأثیرات معمول معلم یا گروه همسالان فراتر رود.

• دوقلوهایی که جدا از هم بزرگ شده و در مدارس بسیار متفاوتی تحصیل کرده بودند، الگوی ضریب هوشی مشابه افراد غریبه را نشان دادند.
• تفاوت تقریبی در ضریب هوشی این گروه از دوقلوها، حدود ۱۵ واحد بود.

با این حال، لازم به ذکر است که تنها ۱۰ جفت از این دوقلوها تجربه‌ی مدرسه‌ای قابل مقایسه‌ای داشتند، که این حجم نمونه‌ی کوچک، محدودیت‌هایی را برای نتیجه‌گیری نهایی مطالعه ایجاد می‌کند.

تاریخچه و شواهد جدید درباره IQ و آموزش

تست ضریب هوشی (IQ) که اولین بار در سال ۱۹۰۵ میلادی طراحی شد، با هدف شناسایی کودکانی بود که در مدرسه به کمک بیشتری نیاز داشتند. در طول دهه‌ها، پایداری نمرات IQ به عنوان دلیلی بر تثبیت برخی انواع هوش توسط ژنتیک مطرح شده است.

اما شواهد جدیدی در این زمینه وجود دارد:

بهبود مستمر کیفیت آموزش در کشورهای مختلف و فرهنگ‌های گوناگون، منجر به افزایش مداوم میانگین ضریب هوشی در سطح جهانی شده است.

محدودیت‌های پژوهش و مسیر آینده

مطالعه‌ی تأثیر مستقل تحصیل بر ضریب هوشی به دلیل ماهیت داده‌ها دشوار است؛ زیرا اغلب دوقلوها یا در یک خانه بزرگ شده‌اند، یا حتی در صورت جدایی، در مدارس مشابهی حضور داشته‌اند.

هوروات و فابریکانت در پایان پژوهش خود اظهار داشتند:

«برای نقشه‌برداری کامل از تأثیرات محیطی بر آزمون‌های شناختی، هنوز کارهای زیادی باقی مانده است. امیدواریم این مقاله بتواند گامی در مسیر فهم بهتر این موضوع باشد.»

این یافته‌ها در مجله‌ی معتبر Acta Psychologica به چاپ رسیده است.