پیمان دفاعی آمریکا و عربستان؛ تحلیلگر: پیوستن ریاض به پیمان ابراهیم حتمی است

گزارش‌های منتشر شده در برخی رسانه‌های آمریکایی حاکی از آن است که ایالات متحده و عربستان سعودی در حال نهایی کردن یک پیمان دفاعی مشترک هستند. این قرارداد واشنگتن را متعهد می‌سازد که هرگونه حمله به عربستان را به مثابه تهدیدی علیه امنیت ملی آمریکا تلقی کند. این تحول در کنار اظهارات اخیر دونالد ترامپ مبنی بر احتمال پیوستن ریاض به «پیمان ابراهیم»، ابعاد جدیدی از تحولات ژئوپلیتیک منطقه را آشکار می‌سازد.

دونالد ترامپ اخیراً در خصوص پیمان ابراهیم اظهار داشت: «امیدوارم شاهد پیوستن عربستان سعودی و بقیه (به توافق ابراهیم) باشم. به نظرم وقتی عربستان سعودی بپیوندد، بقیه هم به آن ملحق می‌شوند.»

همچنین، استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ترامپ در منطقه، پیش‌بینی کرده است که پس از برقراری آتش‌بس در غزه، توافقنامه‌های ابراهیم به طور قابل توجهی گسترش خواهند یافت. این اظهارات، به ویژه پس از توافق صلح احتمالی در غزه، پرسش‌هایی جدی درباره تأثیرات هرگونه توافق منطقه‌ای بر موازنه قدرت در خاورمیانه مطرح می‌کند.

دیدگاه کارشناس: تغییر ژئوپلیتیک منطقه پس از ۷ اکتبر

علی بیگدلی، کارشناس ارشد سیاست خارجی و تحلیلگر روابط بین‌الملل، در گفت‌وگو با فرارو به بررسی این موضوعات پرداخته است. وی معتقد است که پس از وقایع ۷ اکتبر و درگیری‌های متعاقب آن در غزه، ژئوپلیتیک منطقه دستخوش تغییرات عمده‌ای شده و هژمونی منطقه‌ای تا حدودی به نفع اسرائیل و آمریکا چرخیده و موازنه منطقه‌ای برهم خورده است.

بیگدلی با اشاره به ورود خاورمیانه به یک دوران جدید سیاسی، به قرارداد امنیتی آمریکا با قطر اشاره کرد که قرار بود ضریب امنیتی این کشور را افزایش دهد، اما حمله اسرائیل به قطر باعث ناخشنودی دوحه شد. وی افزود:

• طرح بلندپروازانه بن سلمان: محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، طرح‌های بلندپروازانه‌ای مانند شهر «نئوم» را در پیش گرفته که حداقل سرمایه‌گذاری مورد نیاز برای آن ۶۰۰ میلیارد دلار است.
• جذابیت اقتصادی منطقه: خاورمیانه ثروتمندترین منطقه جهان است و برای رونق اقتصادی اروپا و آمریکا، نیاز به آرامش دارد تا قابلیت سرمایه‌گذاری و سرمایه‌پذیری پیدا کند.

فشار افکار عمومی بر دولت‌های عربی

به گفته این تحلیلگر، اعراب و به ویژه بن سلمان، تمایلی به ادامه مناقشات پیرامون فلسطین ندارند. دولت‌های عربی نیز در اصل مایل به همراهی و حمایت نیستند، اما تحت فشار شدید افکار عمومی، هم‌زبانی، مسلمان بودن و عرب بودن، چاره‌ای جز حمایت از فلسطین ندارند. از این رو، موضوع فلسطین باید در نهایت به یک نقطه پایانی برسد.

پیش‌بینی پیوستن عربستان به پیمان ابراهیم و کاهش تنش‌ها

این استاد دانشگاه در بخش دیگری از تحلیل خود به اقدامات امنیتی عربستان اشاره کرد و گفت: «عربستان سعودی، علاوه بر آمریکا، با پاکستان که یکی از دارندگان سلاح هسته‌ای است، قرارداد امنیتی امضا کرده تا پوشش امنیتی در برابر اسرائیل برای خود ایجاد کند. اکنون که قرار است این کار با آمریکا نیز انجام شود، نشان‌دهنده افزایش ضرایب امنیتی ریاض است.»

وی پیش‌بینی کرد که سایر کشورهای منطقه نیز رفتاری مشابه در پیش خواهند گرفت. در خصوص پیمان ابراهیم، بیگدلی معتقد است که پیوستن عربستان به این طرح حتمی است و حتی ممکن است ۲ تا ۳ کشور دیگر پیش از ریاض به آن بپیوندند. شواهد نشان می‌دهد که این مسیر در حال فراگیری همه کشورهای عربی است و حتی کشورهایی مانند عراق، سوریه و لبنان نیز می‌توانند در فهرست پیوستن به این طرح قرار گیرند.

دور شدن منطقه از جنگ

بیگدلی تأکید کرد که بسیاری از کشورهای منطقه تمایل دارند سطح تنش‌ها هرچه سریع‌تر کاهش یابد تا درآمدهای نفتی صرف سرمایه‌گذاری در منطقه و کشورهای غربی شود. وی با اشاره به تغییر و تحولات خاورمیانه نسبت به دو سال گذشته، اظهار داشت:

• با توجه به مذاکرات بین نتانیاهو و پوتین، جنگ باید پایان یابد.
• سفر مقامات ایرانی به مسکو نیز نشان می‌دهد که جنگ به پایان رسیده است.
• ایران نیز آگاه شده که ادامه جنگ به نفعش نیست و مقامات درک کرده‌اند که وارد دوران جدیدی شده‌ایم.

این تحلیلگر نتیجه گرفت: «با توجه به شرایط فعلی، احتمال وقوع جنگ جدید بعید است. خواسته غربی‌ها، پوتین و چین این است که منطقه رفته‌رفته از جنگ فاصله بگیرد، زیرا مایل به سرمایه‌گذاری در منطقه هستند و خاتمه تنش‌ها برای آن‌ها حائز اهمیت است. به نظر می‌رسد فعلاً حکم غالب، حرکت به سمت رفع تنش است.»