طرح «شهاب» برای رده‌بندی دانشجویان برتر و چالش مهاجرت نخبگان

اهمیت جذب دانشجویان برتر و ارتقای سطح علمی دانشگاه

مصطفی میرجلیلی، رئیس گروه شناسایی و هدایت استعدادهای برتر دانشگاه فردوسی، در تشریح رویکردهای دانشگاه برای ارتقای سطح علمی و حمایت از نخبگان، تأکید کرد که جذب دانشجویان برتر یک استراتژی کلیدی برای ایجاد هم‌افزایی در کل بدنه دانشجویی است. وی اظهار داشت: «یکی از مهم‌ترین دلایل پذیرش دانشجویان برتر این است که دانشگاه با جذب ۱۰ درصد دانشجوی برتر می‌تواند سطح علمی ۹۰ درصد دیگر دانشجویان را نیز ارتقا دهد و نتایج تحقیقات نیز این رویکرد را موثر می‌داند.»

حضور دانشجویان توانمند در محیط‌های آموزشی، علاوه بر ایجاد انگیزه و پویایی، حس رقابت سازنده را تقویت می‌کند. این دانشجویان با انرژی مثبت، برنامه‌ریزی و حس امید به آینده، می‌توانند این ویژگی‌ها را به عموم دانشجویان منتقل کرده و موجب هم‌افزایی در عملکرد کلی دانشگاه شوند.

طرح «شهاب» برای رده‌بندی و حمایت از نخبگان

گروه شهاب دانشگاه در حال طراحی و تدوین طرحی جامع برای پایش شرایط تحصیلی، غربالگری و رده‌بندی دانشجویان بر اساس موفقیت‌ها و دستاوردهای تحصیلی است. این طرح با هدف شناسایی دقیق و حمایت هدفمند از دانشجویان برتر اجرا می‌شود:

• در این طرح، دانشجویان به ازای دستاوردهای مشخص، امتیاز (ستاره) کسب خواهند کرد و بر اساس تعداد ستاره‌ها رده‌بندی می‌شوند.
• پیش‌بینی می‌شود دست کم ۱۰ درصد دانشجویان دانشگاه، حداقل یک ستاره کسب کنند.
• این رده‌بندی به دانشگاه کمک می‌کند تا دانشجویان برتر در زمره ۱۰ درصد، ۵ درصد و یک درصد برتر را که عموماً ناشناخته هستند، شناسایی کند.

میرجلیلی افزود: «ما سراغ آنان خواهیم رفت تا مشکلاتشان را بشنویم و تلاش خود را برای پیگیری امور آنان انجام دهیم.»

چتر حمایتی گسترده برای دانشجویان برتر

چتر حمایتی گروه شهاب برای دانشجویان برتر بسیار گسترده است و شامل تسهیلات معنوی و مادی می‌شود. این حمایت‌ها شامل موارد زیر است:

• برخورداری از امکانات کمک آموزشی و علمی.
• برخورداری از امکانات رفاهی و ورزشی.

هدف اصلی این طرح، حمایت از دانشجویانی است که کار خود را به درستی انجام می‌دهند، زیرا «بی‌شک این دانشجویان، افتخار دانشگاه هستند و موفقیت آنان، موفقیت ماست.»

چالش شکاف بین آموزش و نیاز بازار کار

رئیس گروه شناسایی و هدایت استعدادهای برتر دانشگاه فردوسی به چالش‌های موجود در زمینه آینده شغلی دانشجویان برتر اشاره کرد و بر لزوم هماهنگی جذب دانشجو با ظرفیت بازار کار تأکید نمود. وی دو مشکل عمده را مطرح کرد:

1. تربیت دانش‌آموختگانی که بازار کار رشته‌شان مساعد نیست.
2. وجود بازار کار در برخی رشته‌ها، اما عدم کسب توانمندی لازم توسط دانش‌آموختگان دانشگاهی.

میرجلیلی این موضوع را رسالت دانشگاه و نهادهای سیاست‌گذاری دانست که در طراحی و توسعه رشته‌ها و محتوای آموزشی، مبتنی بر نیاز بازار کار و پیشرفت‌های جهانی اقدام کنند.

توصیه‌های کلیدی به دانشجویان برای آمادگی شغلی

با توجه به شکاف موجود، این استاد دانشگاه به دانشجویان توصیه کرد که خودشان برای آینده شغلی آماده شوند. این آمادگی شامل موارد زیر است:

• فراگیری مهارت‌های لازم برای بازار کار (اجتماعی، زبانی، و نرم‌افزاری).
• شرکت در کارگاه‌های تخصصی مرتبط با رشته برای کسب تجربیات صنعتی از زبان کارآفرینان و صنعت‌گران موفق.

دانشگاه نیز در راستای توانمندسازی، از شرکت دانشجویان در کارگاه‌های تخصصی، همایش‌ها، مجامع علمی، مسابقات و المپیادهای علمی حمایت می‌کند و آماده همکاری برای برگزاری کارگاه‌های پیشنهادی دانشجویان است.

طرح «کارآموزی بلندمدت» و رفع ضعف‌های کارآموزی

میرجلیلی با اذعان به ضعف‌های موجود در زمینه کارآموزی نظام‌مند، از طراحی و اجرای طرح بسیار مناسبی به نام «کارآموزی بلندمدت» در دانشگاه خبر داد. این طرح که مختص دانشجویان شهاب نیست و برای تمامی دانشجویان قابل استفاده است، ویژگی‌های زیر را دارد:

در دوره کارشناسی (چهار تا پنج سال)، دانشجویان می‌توانند یک سال را فارغ از کلاس و درس، در یک شرکت یا کارخانه بیرون از دانشگاه کارآموزی کنند. این یک سال به رسمیت شناخته شده و جزو سنوات مجاز تحصیلی آنان محسوب می‌شود. در این مدت، دانشجویان هم تجربه کسب می‌کنند، هم از درآمد برخوردارند و هم برای جذب در بازار کار آماده می‌شوند.

چالش بزرگ مهاجرت نخبگان و لزوم بهره‌مندی ملی

رئیس گروه شناسایی و هدایت استعدادهای برتر دانشگاه فردوسی، چالش بزرگ مهاجرت نخبگان را فراتر از دانشگاه و نیازمند رسیدگی در سطح ملی دانست. وی با اشاره به نهادهای متولی آموزش و حمایت از استعدادهای برتر (مانند مدارس استعداد درخشان و بنیاد ملی نخبگان) گفت: «در نهایت، شاهد هستیم اغلب ایشان به کشورهای دیگر مهاجرت می‌کنند.»

وی دلیل اصلی مهاجرت بسیاری از نخبگان را "دیده نشدن متناسب با توانمندی‌ها و قابلیت‌هایی که کسب کرده‌اند" عنوان کرد و تأکید نمود که کشور به حضور این استعدادها نیاز مبرم دارد. میرجلیلی پیشنهاد داد که در اولین قدم، از حضور نخبگان در نظام‌های تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری استفاده شود تا چاره کار با نگاه نخبگانی آنان اندیشیده شود.

در پایان، وی بر لزوم بازنگری در فرایندهای جذب اعضای هیئت علمی دانشگاه‌ها تأکید کرد تا در مرحله نخست، شرایط نگه‌داشت نخبگان علمی کشور و در مرحله بعد، بازگشت نخبگان در هجرت فراهم شود.