تحلیل کارشناس ارشد: سیاست روسیه و چین در قبال ایران، نه جنگ و نه آشتی کامل است

امیرعلی ابوالفتح، کارشناس ارشد سیاست خارجی، در گفت‌وگویی تحلیلی به بررسی ابعاد پایان دوره قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل و تصمیم کشورهای غربی برای بازگرداندن تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران پرداخت.

به گفته وی، در حالی که روسیه و چین موضعی متفاوت با آمریکا در قبال قطعنامه ۲۲۳۱ دارند، اما از نظر آمریکا و اروپا، مهلت این قطعنامه به پایان رسیده است. با این حال، تحریم‌ها پیش از انقضای رسمی قطعنامه ۲۲۳۱ علیه ایران وضع شده‌اند.

اختلاف بر سر مشروعیت تحریم‌ها، نه پایان قطعنامه

ابوالفتح تاکید کرد که مسئله اصلی، پایان یافتن یا نیافتن قطعنامه ۲۲۳۱ نیست، بلکه مشروعیت تحریم‌ها است. این قطعنامه که عمری ۱۰ ساله داشته، اکنون به پایان رسیده است و در این مورد اختلافی وجود ندارد.

اکنون مشکل در این است که آیا ایران ذیل تحریم‌های سازمان ملل است یا خیر. اروپایی‌ها می‌گویند که ایران به تعهدات خود عمل نکرده و تحریم‌ها از طریق مکانیسم اسنپ‌بک بازگشته است. در مقابل، روسیه، چین و ایران معتقدند که تحریم‌ها بازنگشته‌اند و مشروعیت ندارند.

وی افزود: آمریکا و اروپا تحریم‌ها را مشروع دانسته و در حال اعمال آن هستند. برای لغو مجدد این تحریم‌ها، نیاز به صدور قطعنامه جدیدی از سوی شورای امنیت است.

سیاست روسیه و چین: نه آشتی، نه جنگ

این تحلیل‌گر مسائل بین‌الملل در پاسخ به این سوال که روسیه و چین چه برنامه‌ای برای ایران در سطح منطقه‌ای و بین‌المللی دارند، اظهار داشت که منافع این دو کشور در گروی عدم وقوع دو وضعیت متضاد است:

• جنگ گسترده: روسیه و چین قطعاً به دنبال یک جنگ بزرگ در منطقه نیستند، زیرا منافع آن‌ها در جنگ تأمین نخواهد شد.
• آشتی کامل ایران با غرب: نزدیکی کامل ایران و غرب نیز به نفع منافع استراتژیک مسکو و پکن نیست.

بنابراین، سیاست روسیه و چین در حال حرکت در این دو سر طیف است تا وضعیت موجود حفظ شود.

اقدام علیه نزدیکی ایران به غرب

ابوالفتح پیش‌بینی کرد که اگر سطح تنش برای ایران بالا رود و خطر جنگ بزرگی شکل بگیرد، روسیه و چین برای جلوگیری از آن اقداماتی انجام خواهند داد. از سوی دیگر، در صورت تمایل ایران به سمت غرب، که البته احتمال آن را ضعیف دانست، این دو کشور نه تنها استقبال نخواهند کرد، بلکه ممکن است اقداماتی علیه این نزدیکی انجام دهند.

ضرورت توازن در روابط شرق و غرب

کارشناس ارشد سیاست خارجی در مورد اینکه ایران باید به کدام طرف اعتماد کند، تأکید کرد که مفهوم «اعتماد» در سیاست خارجی بی‌معناست و باید به دنبال ایجاد توازن بود.

وی تصریح کرد:

• باید با طرفین ماجرا گفت‌وگو و رایزنی کرد و برای حل اختلافات تلاش نمود.
• مشکل این است که گسترش روابط با روسیه و چین آسان‌تر از غرب است، زیرا غرب تمایلی به این کار نشان نداده است.
• اگر آمریکا از برجام خارج نمی‌شد و اروپا تحریم‌ها را بازنمی‌گرداند، زمینه برای گسترش روابط با غرب فراهم بود.

نقد دیدگاه صفر و صدی در سیاست خارجی

ابوالفتح با نقد دیدگاه کسانی که مدل سیاست خارجی را صفر یا صدی می‌بینند و دوگانه شرق و غرب را مطرح می‌کنند، گفت: «هر چند که شعار ما نه شرقی، نه غربی است اما اینطور نیست و هیچ‌گاه این‌گونه نخواهد شد.»

وی برای اثبات این دیدگاه به مثال‌هایی اشاره کرد:

وی در پایان خاطرنشان کرد: حتی کشورهایی که به ظاهر در بلوک یکی از قدرت‌ها قرار دارند، به صورت صفر و صدی عمل نمی‌کنند. بنابراین، کسانی که تصور می‌کنند ایران باید به صورت صفر و صدی عمل کند، در اشتباه هستند.