تولید شیر حاوی آنتی‌بادی کووید-۱۹ و راهکار نوین مقابله با مقاومت میکروبی

مدیرعامل یک شرکت دانش‌بنیان واکسن‌ساز مستقر در شهرک علمی‌تحقیقاتی اصفهان، جزئیات طرح‌های نوآورانه این شرکت در زمینه تولید محصولات تقویت‌کننده سیستم ایمنی و همچنین روش‌های نوین مقابله با چالش جهانی مقاومت میکروبی را تشریح کرد. این شرکت در دوران پاندمی کرونا موفق به تولید شیری حاوی آنتی‌بادی اختصاصی علیه ویروس کووید-۱۹ شد که نتایج کارآزمایی‌های بالینی آن در مجلات معتبر بین‌المللی منتشر شده و اکنون در اصفهان توزیع می‌شود.

🔬 تولید شیر ایمنی‌زا: از دام تا انسان

حسن نیلی‌احمدآبادی، مدیرعامل این شرکت، با تأکید بر رسالت شرکت در تولید محصولات تقویت‌کننده سیستم ایمنی، به تشریح مبنای علمی شیر تولیدی پرداخت. وی توضیح داد که آنتی‌بادی یک محصول بیولوژیک است که در پاسخ به تحریک عامل بیماری تولید می‌شود و می‌تواند در خنثی‌سازی عوامل بیماری‌زا نقش داشته باشد.

طرح این شرکت در دوران کرونا بر پایه تحریک سیستم ایمنی دام برای تولید آنتی‌بادی اختصاصی و خنثی‌کننده ویروس کووید-۱۹ استوار بود. کارآزمایی بالینی این محصول در سه فاز و تحت نظارت کمیته اخلاق دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، روی ۵۲۰ بیمار سرپایی در بیمارستان‌های الزهرا(س) و عیسی بن مریم(ع) انجام شد و نتایج ارزشمندی به دست آمد.

این آنتی‌بادی تولید شده به‌صورت خوراکی مصرف می‌شود و در سطوح مخاطی نقش ایفا می‌کند. این نوع انتقال آنتی‌بادی به انسان، تحت عنوان «ایمنی غیرفعال» (Passive Immunity) شناخته می‌شود.

🥛 ترکیبات مغذی و تأییدیه علمی

شیر تولیدی این شرکت، علاوه بر آنتی‌بادی، حاوی ترکیبات زیست‌فعال دیگری است که آن را از شیر معمولی متمایز می‌کند:

• لاکتوفرین
• لاکتوپراکسیداز
• لیزوزیم
• ترکیبات زیست‌فعال و آنتی‌اکسیدان‌ها
• سطح پروتئین بالاتر نسبت به شیر معمولی

این طرح و نتایج پژوهشی آن توسط مراکز علمی متعددی از جمله شهرک علمی‌تحقیقاتی اصفهان، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، مرکز ویروس‌شناسی دانشگاه اصفهان و معاونت علمی ریاست جمهوری مورد بررسی و تأیید قرار گرفته است. همچنین، مقاله مربوط به نتایج این پژوهش در یکی از معتبرترین ژورنال‌های بین‌المللی به چاپ رسیده و مجوز تولید از سازمان غذا و دارو دریافت شده است. در حال حاضر، این شیر به‌صورت روزانه در فروشگاه‌های زنجیره‌ای سطح شهر اصفهان توزیع می‌شود.

⚠️ چالش جهانی مقاومت آنتی‌بیوتیکی و راهکار باکتریوفاژ

مدیرعامل این شرکت دانش‌بنیان به یکی از مهم‌ترین مشکلات امروز جهان، یعنی افزایش مقاومت باکتری‌ها نسبت به آنتی‌بیوتیک‌ها، اشاره کرد. وی توضیح داد که مصرف مداوم آنتی‌بیوتیک در انسان و دام، منجر به شکل‌گیری میکروب‌های مقاوم در محیط‌های بیمارستانی شده که تهدیدی جدی برای سلامت انسان‌ها محسوب می‌شود.

این شرکت برای مقابله با این چالش، روشی جدید مبتنی بر «باکتریوفاژ» را ارائه کرده است. باکتریوفاژها ویروس‌هایی هستند که به‌صورت هدفمند به باکتری‌های پاتوژن حمله کرده و تعادل جمعیت میکروبی را برقرار می‌سازند.

استفاده از باکتریوفاژ مناسب می‌تواند میزان باکتری‌های مقاوم را به‌طور چشمگیری کاهش دهد و خطر برای بیماران را از بین ببرد.

در حال حاضر، کارآزمایی بالینی این روش روی زخم‌های دیابتی با همکاری مرکز تحقیقات عفونی بیمارستان الزهرا در حال آغاز است. این شرکت دارای «بانک مایع باکتریوفاژ» حاوی ۲۵۰ سویه مختلف است که می‌تواند در اختیار نظام سلامت، بخش دامپزشکی و سایر مراکز درگیر با چالش مقاومت آنتی‌بیوتیکی قرار گیرد.

📉 سرانه مصرف شیر در ایران

نیلی‌احمدآبادی در بخش دیگری از سخنان خود، به اهمیت مصرف شیر در کشور اشاره کرد و آمار نگران‌کننده‌ای را ارائه داد:

• مصرف مواد غذایی مضر در ایران: چند برابر میانگین جهانی
• مصرف مواد غذایی مفید (مانند شیر): یک‌سوم متوسط جهانی
• سرانه مصرف شیر در ایران نسبت به اروپا: حدود نصف و گاهی یک‌سوم

وی یادآور شد که در برنامه توسعه چهارم کشور، قرار بود سرانه مصرف شیر به متوسط جهانی یعنی ۱۶۰ کیلوگرم در سال برسد. اصفهان به‌عنوان قطب تولید شیر کشور، روزانه نزدیک به ۷۰۰۰ تُن شیر تولید می‌کند که بخش عمده آن صادر یا به شیر خشک تبدیل می‌شود.