چالش‌های موتورسیکلت‌های برقی در ایران: قیمت ۲۰۰ میلیونی و پیمایش زیر ۱۰۰ کیلومتر

در حالی که استفاده از موتورسیکلت‌های برقی به دلیل مزایایی چون عدم آلودگی صوتی و زیست‌محیطی در بسیاری از نقاط جهان در حال گسترش است، این وسایل نقلیه در ایران آن‌گونه که باید مورد استقبال قرار نگرفته‌اند. این موتورسیکلت‌ها فاقد بسیاری از قطعات مکانیکی موتورسیکلت‌های بنزینی مانند کلاچ، تسمه تایم، گیربکس و شمع هستند و اتکای اصلی آن‌ها بر باتری و الکتروموتور است.

بهمن ضیاءمقدم، دبیر انجمن صنعت موتورسیکلت ایران، در این باره به تشریح دلایل عدم استقبال عمومی از موتورسیکلت‌های برقی در کشور پرداخته است. به گفته وی، تولیدکنندگان آمادگی خود را برای تولید و عرضه این محصولات اعلام کرده‌اند، اما فقدان حمایت و زیرساخت‌های لازم، تقاضا را به شدت کاهش داده است.

دلایل اصلی عدم استقبال از موتورسیکلت‌های برقی

چندین عامل کلیدی مانع از فراگیر شدن موتورسیکلت‌های برقی در ایران شده‌اند که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:

• قیمت نهایی بالا: قیمت موتورسیکلت‌های برقی به طور قابل توجهی از نمونه‌های بنزینی بیشتر است.
• محدودیت پیمایش: این موتورسیکلت‌ها دارای محدودیت‌های جدی در مسافت قابل پیمایش هستند.
• نوع کاربری غالب در کشور: بیش از ۹۰ درصد کاربران از موتورسیکلت به عنوان منبع کسب درآمد استفاده می‌کنند و به دنبال وسایل نقلیه‌ای با توانایی حمل بار و پیمایش نامحدود هستند.
• چالش‌های توپوگرافی: در کلان‌شهرهایی مانند تهران، شیب‌های کوهستانی باعث افزایش چند برابری مصرف برق و نگرانی کاربران از خاموش شدن وسیله در حین حرکت می‌شود.

مقایسه توان و پیمایش: برقی در برابر بنزینی

محدودیت پیمایش یکی از بزرگترین موانع برای کاربرانی است که از موتورسیکلت برای کار استفاده می‌کنند. ضیاءمقدم در این خصوص توضیح داد:

در حال حاضر، حداکثر پیمایشی که موتورسیکلت‌های برقی می‌توانند انجام دهند کمتر از ۱۰۰ کیلومتر است. این در حالی است که موتورسیکلت‌های بنزینی مورد استفاده برای کار، مانند پیک‌های موتوری، در طول روز بیش از ۲۰۰ تا ۲۵۰ کیلومتر پیمایش دارند.

برای پاسخگویی به نیازهای کاربری غالب در ایران، موتورسیکلت‌های برقی باید از باتری‌های با توان بالای ۳۰۰۰ وات استفاده کنند.

هزینه باتری و راهکار پیشنهادی

قیمت بالای موتورسیکلت‌های برقی با توان ۳۰۰۰ وات و بالاتر، که حداقل ۲۰۰ میلیون تومان در بازار است، عمدتاً ناشی از هزینه باتری است. دبیر انجمن صنعت موتورسیکلت ایران اشاره کرد که حدود نیمی از قیمت نهایی محصول، هزینه باتری است که عمر مفید آن حدود ۳ سال بوده و پس از آن نیاز به تعویض دارد.

برای حل این مشکل، برنامه‌هایی از سوی برخی ارگان‌ها در دست تهیه است تا مالکیت باتری از مالک وسیله سلب شود. در این طرح، دولت یا پیمانکار تأمین باتری را بر عهده گرفته و ایستگاه‌هایی برای تعویض باتری‌های خالی با باتری‌های شارژ شده ایجاد می‌شود. در صورت اجرای این طرح:

• قیمت باتری از بهای تمام شده موتورسیکلت کسر می‌شود.
• سیستم تعویض و شارژ باتری در سطح مناطق جایگذاری خواهد شد.
• خریدار دیگر مالک باتری نخواهد بود.

اجرای این برنامه مستلزم تشکیل کارگروهی متشکل از تولیدکنندگان و سازمان‌های ذی‌ربط برای استانداردسازی ابعاد، توان و نوع باتری‌ها است.

وضعیت تولید باتری در داخل کشور

ضیاءمقدم تأکید کرد که در زمینه تولید باتری برای موتورسیکلت‌های برقی، مشکل خاصی در کشور وجود ندارد. باتری‌های نوع لید اسید در داخل تولید می‌شوند و توان داخلی برای تولید سایر انواع باتری‌ها (به جز باتری‌های لیتیومی که فناوری آن‌ها دائماً در حال تغییر است) وجود دارد. با این حال، وی مجدداً بر لزوم حمایت جدی دولت تأکید کرد:

تحقق گسترش موتورسیکلت‌های برقی نیازمند حمایت‌های جدی دولت است؛ در غیر این صورت، بدون اجرای طرح‌های مربوط به توزیع باتری و تعیین تکلیف مالکیت دولتی باتری‌ها، نمی‌توان انتظار استقبال گسترده از این وسایل نقلیه را در جامعه داشت.