کاهش ۸ درصدی ترافیک انسانی ویکی‌پدیا؛ هوش مصنوعی و ویدئوهای کوتاه مقصرند

افت ۸ درصدی بازدیدهای انسانی

گزارش «مارشال میلر» از بنیاد ویکی‌مدیا نشان می‌دهد که میزان بازدید کاربران واقعی از صفحات ویکی‌پدیا در طول یک سال گذشته، ۸ درصد کاهش یافته است. این افت پس از به‌روزرسانی سامانه‌های بنیاد برای تمایز دقیق‌تر میان ترافیک انسانی و ربات‌ها مشخص شد.

میلر توضیح داد که در ماه‌های مه و ژوئن، بخش قابل‌توجهی از ترافیک غیرعادی مربوط به ربات‌هایی بود که برای گریز از شناسایی طراحی شده بودند. با حذف این داده‌های غیرواقعی و تمرکز بر بازدیدهای ارگانیک، روند نزولی مشخصی در میزان مطالعه مقالات نمایان شد. این کاهش، نشان‌دهنده تغییر گسترده‌تر رفتار کاربران در فضای آنلاین است که به‌طور فزاینده‌ای به ابزارهای نوین متکی شده‌اند.

تهدید دوگانه: هوش مصنوعی و پلتفرم‌های اجتماعی

به گفته میلر، دو عامل اصلی در این کاهش تعامل نقش دارند:

• موتورهای جست‌وجوی هوش مصنوعی: موتورهای جست‌وجو از مدل‌های زایشی هوش مصنوعی برای پاسخ‌دهی مستقیم به پرسش‌های کاربران استفاده می‌کنند. این پاسخ‌ها اغلب خلاصه‌ای از محتوای ویکی‌پدیا هستند، اما کاربران را به منبع اصلی هدایت نمی‌کنند و نیاز به مراجعه مستقیم را از بین می‌برند.
• پلتفرم‌های ویدئویی کوتاه: نسل جوان برای دریافت توضیحات سریع و کوتاه، بیشتر به ویدئوهای کوتاه در پلتفرم‌هایی چون تیک‌تاک، ریلز و یوتیوب شورتز روی آورده‌اند و تمایل کمتری به مطالعه مقالات آنلاین طولانی دارند.

میلر تأکید می‌کند که هرچند بنیاد ویکی‌مدیا از شیوه‌های جدید یادگیری استقبال می‌کند، اما کاهش بازدید مستقیم از ویکی‌پدیا خطراتی را به همراه دارد. اطلاعات این دانشنامه همچنان سوخت بسیاری از مدل‌های هوش مصنوعی و دستیاران دیجیتال است، اما کم‌شدن مراجعه مستقیم کاربران می‌تواند بر پایداری اکوسیستم داوطلب‌محور آن اثر منفی بگذارد.

خطر برای جامعه داوطلبان و منابع مالی

قدرت ویکی‌پدیا در جامعه گسترده داوطلبانی است که محتوا را می‌نویسند، ویرایش می‌کنند و صحت آن را می‌سنجند. کاهش بازدید مستقیم، دو خطر عمده را متوجه این اکوسیستم می‌کند:

1. کاهش جذب داوطلب: با کاهش بازدید، احتمال جذب داوطلبان جدید نیز پایین می‌آید و این مسئله می‌تواند رشد و به‌روزرسانی محتوای دانشنامه را کند کند.
2. تأثیر بر کمک‌های مالی: بنیاد ویکی‌مدیا برای حفظ پروژه‌های خود به کمک‌های مالی کوچک کاربران وابسته است و کاهش تعامل مستقیم می‌تواند بر این جریان مالی نیز اثر بگذارد.

این روند همچنین پرسشی بنیادین را مطرح می‌کند: زمانی که کاربران اطلاعات را از طریق خلاصه‌های تولیدشده توسط هوش مصنوعی دریافت می‌کنند، چه میزان از آن‌ها می‌دانند منبع اصلی دانش از کجا آمده است؟

برنامه‌های ویکی‌مدیا برای مقابله با چالش

برای مقابله با این چالش‌ها، بنیاد ویکی‌مدیا اقدامات زیر را در دستور کار قرار داده است:

• تدوین چارچوب ارجاع و اعتباردهی: تدوین چارچوبی جدید برای «ارجاع و اعتباردهی» تا اطمینان حاصل شود پلتفرم‌هایی که از محتوای ویکی‌پدیا استفاده می‌کنند، منبع را به‌درستی ذکر کنند.
• گسترش دسترسی جهانی: مأموریت دو تیم ویژه در بنیاد ویکی‌مدیا برای گسترش دامنه دسترسی جهانی ویکی‌پدیا و تقویت ارتباط آن با خوانندگان جدید.
• درخواست از شرکت‌های فناوری: درخواست از شرکت‌های فعال در حوزه جست‌وجو، شبکه‌های اجتماعی و هوش مصنوعی برای هدایت کاربران به سایت اصلی و حفظ جریان ترافیک مستقیم.

لازم به ذکر است که ویکی‌پدیا خود نیز آزمایشی با خلاصه‌های تولیدشده توسط هوش مصنوعی انجام داد، اما این طرح پس از اعتراض ویرایشگران به دلیل افت کیفیت و از بین رفتن ظرافت محتوایی متوقف شد.

میلر در پایان، از کاربران و خوانندگان می‌خواهد که با مراجعه به منابع اصلی و بررسی ارجاعات، از خالقان واقعی دانش حمایت کنند. او تأکید می‌کند که محتوایی که زیرساخت مدل‌های هوش مصنوعی را تشکیل می‌دهد، حاصل تلاش انسان‌هاست و این تلاش نیاز به دیده‌شدن و پشتیبانی دارد.