برنامه‌های مؤسسه علوم دامی برای مقابله با تغییر اقلیم و حفظ امنیت غذایی

تهدیدات اقلیمی و افت محسوس تولید

تغییرات اقلیمی و افزایش دما، تأثیرات مستقیمی بر بخش دامپروری کشور گذاشته است. بر اساس تحقیقات، در دماهای بالاتر از ۲۷ درجه سانتی‌گراد، مصرف خوراک دام بین ۱۰ تا ۱۵ درصد کاهش می‌یابد و در صورت عدم اتخاذ تدابیر مقابله‌ای، این کاهش می‌تواند به بیش از ۳۵ درصد نیز برسد.

همچنین، افزایش شاخص حرارتی در گله‌های شیری منجر به افت محسوس تولید شیر می‌شود. در شرایطی که امکانات خنک‌سازی مناسب فراهم نباشد، تولید شیر ممکن است تا ۵۰ درصد کاهش یابد که این امر زیان‌های اقتصادی قابل توجهی را به دامداران تحمیل می‌کند.

زنگ خطر کاهش مصرف سرانه

روند کاهش مصرف سرانه محصولات دامی در کشور، یک هشدار جدی برای امنیت غذایی محسوب می‌شود. آمارها نشان می‌دهند که مصرف سرانه از ۸۹ کیلوگرم در سال ۱۳۹۵ به حدود ۷۵ کیلوگرم در سال ۱۴۰۲ کاهش یافته است. این کاهش، ضرورت توجه ویژه به پایداری تولیدات دامی را برجسته می‌سازد.

راهبردهای کلیدی برای پایداری تولید و کاهش وابستگی

مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور مجموعه‌ای از برنامه‌های اجرایی را با هدف سازگاری و پایداری تولیدات دامی در دستور کار قرار داده است. این برنامه‌ها بر محورهای زیر متمرکز هستند:

توسعه علوفه‌های کم‌آب‌بر و استفاده از ضایعات

• توسعه کشت علوفه‌های کم‌آب‌بر: تمرکز بر محصولاتی نظیر سورگوم، ارزن، آمارانت و چغندر علوفه‌ای برای کاهش مصرف منابع آبی.
• استفاده از محصولات فرعی کشاورزی: اجرای طرح استفاده از ضایعات قابل‌استفاده در خوراک دام با ظرفیت سالانه ۱۵ میلیون تن، به‌منظور کاهش وابستگی به واردات نهاده‌های دامی.

اصلاح نژاد و مدیریت پایدار

در بخش اصلاح نژاد، برنامه‌هایی برای تولید و معرفی نژادهای مقاوم به گرما و بهره‌ور آغاز شده است. این نژادها شامل موارد زیر هستند:

• گاوهای دومنظوره شیری و گوشتی
• بزهای پرتولید
• نژادهای آمیخته شتر

علاوه بر این، طرح‌های تلفیقی دامپروری‌–‌مرتعداری و استفاده از سامانه‌های تولید بیوگاز و کمپوست در واحدهای دامی در حال توسعه است. این اقدامات با هدف کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای و حرکت به‌سمت نظام‌های تولید پایدار صورت می‌گیرد.

آموزش، ترویج و اهداف نهایی

مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور با انتشار مجموعه‌ای از منابع آموزشی و راهنماهای تخصصی، به‌دنبال انتقال دانش فنی به دامداران و فعالان این بخش است تا آنان بتوانند روش‌های سازگار با تغییر اقلیم را در تغذیه، پرورش و مدیریت واحدهای خود به‌کار گیرند.

هدف اصلی و نهایی این برنامه‌ها، ارتقای پایداری تولیدات دامی، حفظ امنیت غذایی کشور، کاهش مصرف منابع آب و انرژی و حرکت به‌سمت نظام‌های تولید پایدار و مقاوم در برابر تغییرات اقلیمی است.