ابلاغ نقشه‌راه سلامت الکترونیک کشور؛ پرونده الکترونیک و شمس در دو سال عملیاتی می‌شوند

تعهدات کلیدی وزارت بهداشت و زمان‌بندی اجرا

بر اساس مفاد این سند، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی موظف به اجرای چندین برنامه زیرساختی با زمان‌بندی مشخص است:

پیاده‌سازی پرونده الکترونیک سلامت (EHR)

وزارت بهداشت موظف است ظرف دو سال از تاریخ ابلاغ، الگوی یکپارچه پرونده الکترونیک سلامت را پیاده‌سازی کند. این پرونده شامل مجموعه‌ای جامع از اطلاعات سلامت شهروندان از پیش از تولد تا پایان زندگی است که سوابق پزشکی، نتایج آزمایش‌ها، تصویربرداری‌ها، داروها و واکسیناسیون‌ها را در بر می‌گیرد.

توسعه زیرساخت‌های داده و شبکه ملی سلامت (شمس)

شبکه ملی سلامت (شمس) به عنوان زیرساخت ارتباطی اصلی میان مراکز بهداشتی، تشخیصی و درمانی تعریف شده است. وزارت بهداشت باید:

• ظرف دو سال آینده، شبکه ملی سلامت (شمس) را به عنوان زیرساخت ارتباطی یکپارچه به ابر هوشمند دولت متصل کند.
• تا پایان سال سوم اجرای قانون، مرکز داده‌های ملی سلامت را تقویت و سه مرکز داده پشتیبان در مناطق مختلف کشور راه‌اندازی کند. این مراکز به سامانه همگام‌سازی خودکار مجهز خواهند شد.

الزام مراکز درمانی و امضای الکترونیک

تمامی مراکز سلامت، اعم از دولتی، خصوصی، عمومی و خیریه، موظف به ارسال اطلاعات به پایگاه ملی سلامت هستند. صدور یا تمدید پروانه فعالیت این مراکز منوط به تأییدیه مبادله اطلاعات با مرکز تبادل داده سلامت خواهد بود. همچنین، استقرار سازوکار امضای الکترونیک برای کلیه اسناد و فرآیندهای مرتبط با سلامت (مانند تولد، فوت و تجویز داروهای خاص) تا پایان سال سوم اجرای قانون برنامه پنج‌ساله هفتم باید اجرایی شود.

وزارت بهداشت موظف است تا شهریور ۱۴۰۵، مرکز تبادل داده سلامت را توسعه داده و ظرفیت دریافت و ذخیره اطلاعات تمامی مراکز ارائه‌دهنده خدمات سلامت را در این مرکز فعال کند.

اهداف و راهبردهای کلان سند

این سند با هدف دستیابی به یک نظام سلامت الکترونیک کارآمد و مطمئن، اهداف کلیدی زیر را دنبال می‌کند:

• ایجاد یک نظام معماری یکپارچه برای سلامت الکترونیک.
• افزایش بهره‌وری در نظام سلامت از طریق ارتقای کیفیت خدمات و کاهش هزینه‌ها.
• افزایش رضایتمندی شهروندان در دریافت خدمات سلامت.
• حفظ امنیت داده‌ها و اطلاعات سلامت و حفاظت از حریم خصوصی.
• توسعه زیست‌بوم نوآوری باز و رقابتی با مشارکت بخش خصوصی.
• استفاده از داده‌های سلامت به عنوان یک منبع استراتژیک ملی برای بهبود سیاست‌گذاری.

راهبردهای اصلی سند بر پرهیز از تصدی‌گری دولت و تمرکز بر نقش حاکمیتی آن تأکید دارد. همچنین، یکپارچگی در تولید و مبادله داده‌ها، تعامل‌پذیری سامانه‌ها، حفظ حریم خصوصی و امنیت داده‌های شهروندی و استفاده از ظرفیت‌های هوش مصنوعی و فناوری‌های نوین از دیگر راهبردهای کلیدی این نقشه‌راه هستند.

تحول در مدیریت اطلاعات و تنظیم‌گری

مرکز تبادل داده سلامت و نظام ارجاع الکترونیک

ایجاد مرکز تبادل داده سلامت به عنوان زیرساخت متمرکز ملی تحت مدیریت وزارت بهداشت، با هدف ذخیره‌سازی، پردازش و تبادل امن داده‌های سلامت شهروندان تصویب شده است. این مرکز با استانداردهای بین‌المللی تبادل داده سلامت هماهنگ خواهد بود.

همچنین، استقرار نظام ارجاع الکترونیک برای یکپارچه‌سازی داده‌های مرتبط با خدمات سلامت در سطوح مختلف تخصصی و فوق تخصصی، امکان ثبت اطلاعات بیماران، درخواست و پاسخ ارجاعات، صدور و تأیید خدمات بیمه‌ای و سایر خدمات تشخیصی و درمانی را به صورت الکترونیکی فراهم می‌کند.

وزارت بهداشت؛ تنظیم‌گر و صدور مجوز کسب‌وکارها

وزارت بهداشت به عنوان تنظیم‌گر (رگولاتور) سلامت الکترونیک کشور معرفی شده است. وظایف این وزارتخانه شامل سیاست‌گذاری، نظارت بر اجرای نظام، تدوین استانداردهای ملی تبادل داده، تنظیم مقررات حفظ حریم خصوصی و صدور مجوز برای کسب‌وکارهای سلامت الکترونیک است.

بر اساس سند نقشه راه، کسب‌وکارهای فعال در حوزه سلامت الکترونیک، از جمله سامانه‌های پزشکی از راه دور، اپلیکیشن‌های سلامت همراه و سامانه‌های هوش مصنوعی پزشکی، به‌طور رسمی به عنوان بخشی از زیست‌بوم سلامت کشور به رسمیت شناخته شده‌اند. این کسب‌وکارها موظف‌اند با دریافت مجوز از وزارت بهداشت فعالیت کنند و استانداردها و مقررات ابلاغی را رعایت کنند.

ساختار همکاری و تأمین مالی

تشکیل کارگروه سلامت الکترونیک

به منظور ایجاد هماهنگی بین نهادهای حاکمیتی و ارائه مشورت‌های تخصصی، «کارگروه سلامت الکترونیک کشور» تشکیل می‌شود. دبیرخانه این کارگروه در وزارت بهداشت مستقر خواهد بود.

اعضای این کارگروه شامل نمایندگان نهادهای زیر هستند:

چارچوب تأمین مالی و آموزش

برای توسعه پایدار، سند نقشه‌راه به ایجاد یک صندوق توسعه و عدالت در سلامت الکترونیک اشاره کرده است که منابع مالی لازم برای زیرساخت‌های هسته‌ای را تأمین خواهد کرد. همچنین، تنظیم تعرفه‌های شفاف خدمات سلامت الکترونیک و ایجاد چارچوب دقیق مشارکت عمومی-خصوصی از دیگر اقدامات کلیدی هستند.

وزارت بهداشت موظف شده است که ظرف یک سال، برنامه جامع آموزش کارکنان نظام سلامت، دانشجویان و همچنین برنامه‌های آموزش عمومی سواد سلامت الکترونیک برای شهروندان را تدوین کند.