افشای واقعیت ارز مسافرتی: سود ۱۰ میلیونی، نه تور رایگان؛ سهمیه ترکیه و گرجستان چقدر است؟

در حالی که برخی بلاگرهای شبکه‌های اجتماعی ادعا می‌کنند سود حاصل از خرید ارز مسافرتی می‌تواند هزینه یک تور رایگان به استانبول یا تفلیس را تأمین کند، بررسی‌های دقیق نشان می‌دهد که این ادعا با واقعیت فاصله زیادی دارد. حداکثر تفاوت قیمت ارز دولتی و آزاد برای مسافران این مقاصد، نهایتاً ۱۰ تا ۱۱ میلیون تومان است، در حالی که ارزان‌ترین تور هوایی ترکیه ۱۷ تا ۱۸ میلیون تومان هزینه دارد. این گزارش به بررسی سه ابهام اصلی درباره سهمیه و شرایط دریافت ارز مسافرتی می‌پردازد.

مبنای تخصیص ارز دولتی و سقف سهمیه

ارز دولتی مسافرتی بر مبنای یورو یا ارز معادل کشوری که مسافر به آنجا سفر می‌کند، تعلق می‌گیرد. لازم به ذکر است که از اوایل سال ۱۴۰۱، عرضه دلار در سازوکار ارز مسافرتی متوقف شده و یورو به عنوان ملاک اصلی قرار گرفته است.

مسافری که متقاضی دریافت ارز مسافرتی است، در وهله اول می‌تواند یورو دولتی منطبق بر نرخ مرکز مبادله ارز و طلا را دریافت کند و در وهله دوم، با انتخاب خود، ارز کشور مقصد را تحویل بگیرد. به عنوان مثال، مسافران استانبول امکان دریافت لیر ترکیه و مسافران گرجستان امکان استفاده از لاری گرجستان را خواهند داشت.

سهمیه واقعی مسافران ترکیه و گرجستان

سقف کلی ارز مسافرتی ۵۰۰ یورو تعیین شده است، اما این میزان سهمیه به همه متقاضیان تعلق نمی‌گیرد. برخلاف آنچه در ویدئوهای اینستاگرامی مشاهده می‌شود، مسافران مقاصدی مانند استانبول و تفلیس نهایتاً امکان دریافت ۳۰۰ یورو را خواهند داشت.

سقف ۵۰۰ یورویی سهمیه ارز مسافرتی منوط به وجود دو شرط اساسی است:

• مسیر هوایی: مسافر باید از طریق مسیر هوایی راهی کشور مقصد شود.
• نیاز به ویزا: کشور مقصد باید از مسافر ویزا درخواست کند.

در صورتی که یکی از این دو شرط وجود نداشته باشد، سهمیه ارز مسافرتی از ۵۰۰ به ۳۰۰ یورو تقلیل پیدا می‌کند. از آنجایی که سفر به ترکیه و گرجستان نیازمند ویزا نیست، سهمیه ارز مسافرتی برای مسافران این مقاصد نهایتاً ۳۰۰ یورو خواهد بود.

محاسبه اختلاف قیمت و مقایسه با هزینه تور

اختلاف قیمت یورو دولتی و آزاد برای مسافری که راهی ترکیه می‌شود، به چیزی نزدیک به ۱۰ تا ۱۱ میلیون تومان می‌رسد. این اختلاف از تفاوت فاحش نرخ‌های رسمی و بازار آزاد ناشی می‌شود:

با توجه به این محاسبات، اختلاف قیمت یورو دولتی و آزاد حدود ۱۰ تا ۱۱ میلیون تومان است. این در حالی است که قیمت تور هوایی ترکیه در اقتصادی‌ترین حالت ممکن (شامل بلیط و هتل سه‌ستاره با صبحانه) از حدود ۱۷ تا ۱۸ میلیون تومان آغاز می‌شود. بنابراین، سود حاصل از ارز مسافرتی تنها بخشی از هزینه سفر را پوشش می‌دهد و ادعای تأمین هزینه یک تور رایگان صحت ندارد.

هدف بانک مرکزی از عرضه ارز خدماتی

بانک مرکزی با هدف کنترل بازار و مدیریت تقاضا اقدام به عرضه ارز مسافرتی می‌کند. ارز مسافرتی در کنار آیتم‌های دیگری مانند ارز دانشجویی و ارز تجاری، در دسته ارزهای خدماتی قرار می‌گیرد که با نرخ رسمی و تحت شرایط خاص به متقاضیان ارائه می‌شود.