قطار سریع‌السیر تهران-اصفهان؛ ۱۵ سال تاخیر و نیاز به ۲۰ میلیارد یوان اعتبار جدید

توقف پروژه‌های کلان اصفهان؛ بهانه‌ای تکراری

داستان قطار سریع‌السیر تهران - قم - اصفهان شباهت زیادی به سرنوشت دیگر پروژه‌های کلان و قطبی استان اصفهان دارد. طرح‌هایی نظیر خط اول و دوم مترو، سالن اجلاس، کارگو ترمینال و بندر خشک اصفهان، همگی سال‌هاست که به بهانه عدم تأمین اعتبار متوقف شده‌اند. این وضعیت، که با تغییر مداوم پیمانکاران و ناتوانی در جذب بودجه همراه است، سؤالاتی جدی درباره مدیریت منابع مالی در کلان‌شهری مانند اصفهان ایجاد کرده است.

اهمیت استراتژیک و مزایای پروژه

این پروژه ریلی به دلیل ماهیت خود، نقش بسیار مؤثری در ارتقای وضعیت اقتصادی کشور و استان اصفهان ایفا می‌کند. مزایای کلیدی راه‌اندازی قطار سریع‌السیر عبارتند از:

• تکمیل کریدورهای حیاتی شمال - جنوب و شرق - غرب کشور.
• تأثیرگذاری چشمگیر بر صنعت گردشگری اصفهان با جابه‌جایی سریع مسافران.
• کاهش چشمگیر سفرهای جاده‌ای با خودروی شخصی و به تبع آن کاهش تصادفات.
• کاهش مصرف سوخت و آلودگی هوا.

علیرضا صلواتی، مجری پروژه قطار سریع‌السیر تهران - قم - اصفهان، این طرح را راهی برای ورود تکنولوژی مدرن و دانش فنی به‌روز به حوزه ریلی کشور و عرصه قطارهای پرسرعت دانست.

پیشرفت فیزیکی و موانع ۱۵ ساله

احداث این پروژه از سال ۱۳۸۹ آغاز شده و در طول این سال‌ها به دلیل «کج‌سلیقگی و دخالت‌های غیرکارشناسانه»، تغییر قراردادها و معطل ماندن سرمایه‌گذار، دچار فراز و نشیب‌های زیادی شده است. این عوامل باعث شده‌اند که تأمین منابع مالی به درستی انجام نشود و شروط و میزان اجرای پروژه دستخوش تغییر و تحول گردد.

وضعیت زیرسازی و ابنیه فنی

مجری پروژه اعلام کرد که در محور قم - اصفهان (مسیر ۲۴۵ کیلومتری) اقدامات زیر انجام شده است:

• زیرسازی: حدود ۷۵ درصد از کل زیرسازی محور تکمیل شده و آماده عملیات روسازی و ریل‌گذاری است.
• ابنیه بتنی: بیش از ۵۰ درصد ابنیه بتنی احداث شده است.
• معارضات: ۸۵ درصد از معارضات مسیر برطرف شده‌اند.

وی افزود که مابقی مسیر پیشرفت فیزیکی بین صفر تا ۸۰ درصد دارد و در مجموع، حجم سنگین عملیات زیرسازی تا حد زیادی به پایان رسیده است.

نیاز ۲۰ میلیارد یوانی و شرط بهره‌برداری

صلواتی در تشریح بخش‌های باقی‌مانده پروژه، به موارد زیر اشاره کرد که در حال حاضر باید تکمیل شوند:

1. تکمیل ۳۰ درصد باقی‌مانده زیرسازی.
2. اجرای روسازی و ریل‌گذاری محور قم - اصفهان.
3. اصلاحات مسیر در محور قم - تهران.
4. اجرای سیستم‌های سیگنالینگ، برق و مخابرات در کل محور.
5. احداث ایستگاه‌های عملیاتی و مسافری در تهران، قم و اصفهان.
6. تجهیز ناوگان قطار.

با راه‌اندازی این قطار، مسیر تهران - قم و قم - اصفهان هرکدام تقریباً یک‌ساعته خواهد شد و مسیر کامل تهران - قم - اصفهان کمتر از دو ساعت به طول خواهد انجامید.

جدول اعتبارات مورد نیاز

مجری پروژه تأکید کرد که بهره‌برداری از این طرح نیازمند رفع ناهماهنگی‌های داخلی بین ارکان دولتی (بانک مرکزی، سازمان برنامه و بودجه، وزارت راه و شهرسازی) و همچنین حل‌وفصل تعاملات مالی بین ایران و چین است. زمان اجرایی مورد نیاز برای تکمیل پروژه، دو تا سه سال برآورد شده است.

وی تصریح کرد که در صورت به نتیجه رسیدن موضوعات مالی، امکان تکمیل و بهره‌برداری از قطار سریع‌السیر تهران - قم - اصفهان تا پایان دولت چهاردهم وجود خواهد داشت.