کاهش ۲۵ درصدی پسماند در ۱۰۶۵ روستای مازندران با اپلیکیشن هوشمند "زیست‌ماند"

نشست سراسری مدیران دفاتر امور روستایی و شوراهای استانداری‌های کشور که به میزبانی استانداری مازندران برگزار شد، به بررسی چالش‌های مدیریت روستایی، توزیع منابع و پیشرفت‌های طرح‌های محیط زیستی اختصاص یافت. در این نشست، معاون امور دهیاری‌ها و شهرداری‌های کشور بر لزوم توزیع عادلانه‌تر منابع و تقویت دهیاری‌ها تاکید کرد و مدیرکل امور روستایی مازندران نیز گزارشی از کاهش ۲۵ درصدی حجم پسماند در ۱۰۶۵ روستای استان ارائه داد.

چالش‌های تمرکزگرایی و توزیع عادلانه منابع

علی قربانی، معاون امور دهیاری‌ها و شهرداری‌های کشور، با اشاره به مشکلات موجود در حوزه دهیاری‌ها و شهرداری‌ها، تاکید کرد که جلسات متعددی برای حل این مسائل در قوه قضائیه و دستگاه‌های اجرایی به صورت منظم در حال پیگیری است.

لزوم اصلاح نظام توزیع عوارض و مالیات

وی در خصوص مباحث مربوط به توزیع عوارض و مالیات در روستاها اظهار داشت: در بیش از یک دهه گذشته، توزیع عوارض و مالیات‌ها به صورت تدریجی بهبود یافته است و ما در حال کار بر روی مدل‌هایی برای توزیع عادلانه‌تر آن در مناطق مختلف کشور هستیم.

نظام تمرکزگرای حاکمیت ایران مانع از ایجاد یک سیستم فدرالی و تقسیم عادلانه‌تر قدرت و منابع در سطح استان‌ها و شهرستان‌ها است. هنر مدیریت در این است که بتوانیم میان برنامه‌ریزی و اختیارات استانی تعادلی برقرار کنیم تا در عین حفظ حقوق همه استان‌ها، به رشد و توسعه مناسب دست یابیم.

تقویت دهیاری‌ها و امنیت شغلی دهیاران

قربانی به اقدامات دولت در جهت تقویت دهیاری‌ها اشاره کرد و افزود: با توجه به محدودیت‌های موجود، تلاش می‌شود که اعتبارات ملی به دهیاری‌ها منتقل شده و نظارت بر عملکرد آن‌ها بهبود یابد تا خدمات بیشتری به مردم ارائه شود. همچنین، توجه به آموزش و توانمندسازی دهیاران در کنار فراهم کردن شرایط کاری و امنیت شغلی مناسب برای آن‌ها، در دستور کار قرار دارد.

اهمیت مشارکت مردمی در توسعه پایدار

معاون امور دهیاری‌ها و شهرداری‌های کشور بر اهمیت مشارکت مردم در فرآیندهای تصمیم‌گیری و اجرایی توسعه روستایی تاکید کرد و افزود: مشارکت مردمی از قبل از اجرا، حین اجرا و بعد از آن ضروری است تا توسعه واقعی و پایدار در روستاها به وقوع بپیوندد.

طرح ملی تفکیک زباله از مبدأ در مازندران

حسن اصغریان رستمی، مدیرکل دفتر امور روستایی استانداری مازندران، در این نشست اعلام کرد که با توجه به اینکه موضوع پسماند یکی از ابرچالش‌های استان مازندران است، اجرای طرح تفکیک زباله از مبدأ در روستاها در دستور کار قرار گرفته است. وی افزود: در استان مازندران، روزانه بیش از ۳۱۰۰ تن زباله تولید می‌شود که ۱۱۰۰ تن آن مربوط به روستاها است. هدف از اجرای این طرح، کاهش ۷۰ درصدی حجم زباله‌ها در سطح روستاها دنبال می‌شود.

اهداف و سازوکار اجرایی طرح زیست‌ماند

این طرح به‌صورت کاملاً مردم‌پایه و با مشارکت گسترده نهادهای مختلف اجرا می‌شود. نهادهای مشارکت‌کننده عبارتند از:

• دهیاری‌ها و شوراهای اسلامی
• آموزش و پرورش و بهداشت
• نیروی انتظامی
• سازمان‌های مردم‌نهاد (سمن‌ها)

اقدامات فرهنگی و آموزشی گسترده‌ای از جمله نصب بنرهای آموزشی و ایجاد کمیته‌های اجرایی در هر روستا برای نهادینه‌سازی فرهنگ تفکیک زباله از مبدأ صورت گرفته است. همچنین، مدارس به عنوان یک ظرفیت مهم در آموزش دانش‌آموزان و خانواده‌هایشان به‌کار گرفته شده‌اند.

نظارت هوشمند و درآمدزایی پایدار

برای رصد عملکرد طرح و جمع‌آوری دقیق داده‌ها، یک اپلیکیشن هوشمند تحت عنوان «زیست‌ماند» طراحی شده است. این اپلیکیشن که هم‌اکنون در بیش از ۱۰۰۰ روستا در دسترس است، به دهیاران و بخشداران امکان می‌دهد تا میزان زباله‌های جمع‌آوری‌شده و درآمد حاصل از فروش زباله‌های خشک را ثبت و گزارش کنند. این سیستم با کمک ترازوهای هوشمند، به ارزیابی دقیق میزان مشارکت روستاییان کمک می‌کند.

اصغریان رستمی در خصوص مزایای اقتصادی این طرح گفت: با فروش زباله‌های خشک، دهیاری‌ها می‌توانند منابع درآمدی پایداری کسب کنند که به بهبود زیرساخت‌ها و توسعه روستاها کمک خواهد کرد. برای مثال، در برخی روستاها درآمد حاصل از فروش زباله‌های خشک به بیش از ۲۰ میلیون تومان در ماه رسیده است.

آمار و نتایج چشمگیر طرح تفکیک زباله

استان مازندران با مساحت تقریبی ۲۳۷۵۶ کیلومترمربع، دارای ۲۲ شهرستان و ۲۴۸۰ روستای بالای ۲۰ خانوار است. طبق سرشماری سال ۱۳۹۵، ۴۷ درصد جمعیت استان (۳.۲۸۳.۵۸۲ نفر) روستایی هستند.

طرح تفکیک زباله از مبدأ در سه مرحله در حال اجراست:

• مرحله اول و دوم: پوشش ۷۴۷ روستا (۲۷۱ روستا در مرحله اول و ۴۷۶ روستا در مرحله دوم).
• مرحله سوم: در حال پیاده‌سازی در ۳۱۸ روستا (تمرکز بر تشکیل کمیته‌ها، تبلیغات و آموزش).
• مجموع روستاهای تحت پوشش: ۱۰۶۵ روستا (معادل ۴۶ درصد از روستاهای دارای دهیاری استان).

کاهش ۲۵ درصدی حجم پسماند

نتایج اجرای این طرح تا به امروز نشان می‌دهد که میزان زباله‌های تولید شده در این روستاها از ۱۹۴۰ تن در هفته به ۱۴۵۳ تن کاهش یافته است. این آمار نشان‌دهنده کاهش ۴۸۶ تن زباله، معادل ۲۵ درصد کاهش در حجم پسماندها است.

مدیرکل دفتر امور روستایی مازندران در پایان با تأکید بر ادامه اجرای این طرح، ابراز امیدواری کرد که تا پایان سال جاری، طرح تفکیک زباله از مبدأ در تمامی روستاهای استان به‌طور کامل پیاده‌سازی شود و شاهد بهبود قابل توجه شرایط محیط زیست در مازندران باشیم.