نابسامانی در بازار سموم کشاورزی؛ ۷۰ درصد نیاز کشاورزان تأمین نشده است

چالش‌های تأمین سموم کشاورزی: از سهمیه‌بندی تا تخصیص ارز

علی‌محمد عرب، نایب‌رئیس انجمن تولیدکنندگان سموم کشور، در تشریح چالش‌های موجود در تولید و تأمین سم مورد نیاز کشاورزی، از سیاست‌های جاری وزارت جهاد کشاورزی انتقاد کرد.

انتقاد از سیاست سهمیه‌بندی و صدور پروانه

به گفته وی، بیش از دو سال است که سیاست غیراصولی سهمیه‌بندی سموم در وزارت جهاد کشاورزی اجرا می‌شود. این طرح، نهاده کشاورزی «سم» را میان تولیدکنندگان و واردکنندگان سهمیه‌بندی کرده است، در حالی که علت اصلی این اقدام، صدور بی‌رویه پروانه‌های تولید و واردات طی سال‌های گذشته بوده است.

برای ۳۰ هزار تن سم تولیدی یا وارداتی در کشور، اکنون بیش از ۱۰۰ کارخانه تولیدکننده و بیش از ۳۰۰ واردکننده وجود دارد. این شرایط باعث شده نظام تأمین سموم به وضعیت نابسامانی برسد.

عرب همچنین اشاره کرد که در حال حاضر مانعی برای صدور پروانه وجود ندارد و این روند بسیار ساده شده است؛ به‌طوری که در دو سال گذشته بیش از ۲۰۰ تا ۳۰۰ پروانه جدید صادر شده است.

بحران تخصیص ارز و تأخیر در ترخیص

یکی دیگر از مشکلات جدی، مسئله تخصیص ارز است. تا سال گذشته، ثبت سفارشات شش‌ماهه بود و تخصیص ارز معمولاً ظرف دو ماه انجام می‌شد، اما:

• مدت ثبت سفارش امسال به سه ماه کاهش یافته است.
• تخصیص ارز به پنج تا شش ماه رسیده است.

این تأخیر طولانی‌مدت در تخصیص ارز، مشکلات جدی در تأمین و ترخیص کالا از گمرک ایجاد کرده است. نایب‌رئیس انجمن تولیدکنندگان سموم خاطرنشان کرد که با وجود برگزاری چهار جلسه با کمیسیون کشاورزی و جلسات متعدد با معاونت بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی در یک سال گذشته، هیچ‌کدام از مسائل مطرح‌شده به نتیجه نرسیده و حل مشکلات به آینده موکول می‌شود.

وضعیت تولید داخلی و آینده مبهم صنعت

نایب‌رئیس انجمن تولیدکنندگان سموم کشور تأکید کرد که اکثریت سموم در داخل کشور قابل تولید است و نیازی به واردات نداریم. با این حال، به دلیل صدور ۳۰۰ پروانه واردات، وزارتخانه عملاً مجبور است بخشی از واردات را حفظ کند، حتی برای کالاهایی که مشابه داخلی دارند.

تمرکز بر سموم کم‌خطر و حذف تدریجی

در حوزه سیاست‌های زیست‌محیطی، سازمان حفظ نباتات بر استفاده از سموم کم‌خطر و ایمن‌تر تمرکز دارد. سموم پرخطر به دلیل پایداری زیاد، سمیت بالا و آلودگی آب و خاک، تهدیدی جدی برای محیط‌زیست هستند و مصرف مکرر آن‌ها موجب مقاومت آفات می‌شود. در مقابل، سموم کم‌خطر که اغلب منشأ طبیعی یا زیستی دارند، گزینه‌ای ایمن‌تر برای کشاورزی پایدار محسوب می‌شوند.

در راستای حرکت جهانی به سمت حذف سموم پرخطر، در کشور نیز طی دو تا سه سال گذشته حدود ۱۰ نوع سم پرخطر از چرخه تولید و واردات حذف شده است.

هشدار درباره کمبود و آینده نامشخص

عرب در پایان درباره آینده صنعت سموم کشاورزی هشدار داد و گفت که در شرایط فعلی نمی‌توان حتی وضعیت پنج روز آینده را پیش‌بینی کرد. وی افزود:

• اکنون حدود ۱۰ هزار تن سم در کشور موجود است که بخش زیادی از آن مربوط به سال گذشته است.
• تخصیص ارز برای واردات جدید تنها در روزهای اخیر آغاز شده است.
• حدود ۷۰ درصد نیازهای اولیه کشاورزان هنوز تأمین نشده است.