سامانه هوشمند پایش فیبر نوری دانشگاه امیرکبیر؛ کاهش ۵۰٪ هزینه‌ها و افزایش تاب‌آوری شبکه

مزایای کلیدی سامانه و کاهش هزینه‌ها

حمزه بیرانوند، دانشیار دانشکده مهندسی برق دانشگاه صنعتی امیرکبیر و مجری طرح، از نهایی‌سازی این محصول فناورانه خبر داد و تأکید کرد که این سامانه به‌طور چشمگیری هزینه‌های نگهداری شبکه‌های فیبر نوری را کاهش داده و در ارتقای امنیت و پایداری شبکه ملی اطلاعات نقش تعیین‌کننده‌ای دارد.

هدف ما کاهش هزینه‌های نگهداری و افزایش پایداری ارتباطات بود. برآوردها نشان می‌دهد که استفاده از این سامانه می‌تواند هزینه‌های نگهداری را تا ۵۰ درصد کاهش داده و زمان رفع خرابی را به‌طور چشمگیری کوتاه کند.

این سامانه پایش هوشمند، ابزاری برای نظارت دائم بر سلامت شبکه‌های فیبر است و قابلیت‌های زیر را ارائه می‌دهد:

• شناسایی هوشمند خرابی‌ها: تشخیص خودکار قطعی‌ها و ناهنجاری‌ها.
• مکان‌یابی دقیق: مشخص کردن محل دقیق قطعی روی نقشه‌های GIS.
• تشخیص نوع ناهنجاری: شناسایی نوع مشکل (مانند خمش یا اتصال نامناسب) با کمک الگوریتم‌های هوش مصنوعی.

در نتیجه، نیاز به بازدیدهای حضوری مکرر از مسیرهای فیبر از بین رفته و زمان رفع خرابی‌ها به میزان قابل‌توجهی کاهش می‌یابد.

سیر توسعه و ارتقاء محصول بومی

تحقیق و توسعه این سامانه از سال ۱۳۹۹ در دانشگاه صنعتی امیرکبیر آغاز شد و در دو نسخه توسعه یافته است:

نسخه اولیه (آزمایشی)

• تعداد پورت: ۴ پورت.
• قابلیت پایش: ۴ تار فیبر نوری تاریک (بدون ترافیک داده).
• برد پایش: تا ۵۰ کیلومتر.

نسخه دوم (نهایی و تجاری)

با حمایت معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری، محصول ارتقاء یافت و نسخه دوم آن از نظر قابلیت‌ها و کیفیت، کاملاً قابل رقابت با نمونه‌های خارجی است.

• تعداد پورت: ۶۴ پورت.
• قابلیت پایش: ۶۴ تار فیبر نوری (روشن و تاریک).
• برد پایش: تا ۱۵۰ کیلومتر.

قابلیت‌های فنی نرم‌افزار و سخت‌افزار

تیم سازنده متشکل از پنج نفر متخصص، این سامانه را با توانمندی فنی بالا توسعه داده‌اند.

ویژگی‌های نرم‌افزاری پیشرفته

سامانه نرم‌افزاری تحت وب این محصول، امکانات پیشرفته‌ای را در اختیار اپراتور قرار می‌دهد. این نرم‌افزار با معماری میکروسرویس طراحی شده و قابلیت اجرا در بستر ابری یا محلی را دارد.

• مدیریت متمرکز: امکان مدیریت چندین دستگاه OTDR به‌صورت متمرکز.
• مانیتورینگ و گزارش‌گیری: ثبت و تحلیل بلادرنگ اطلاعات تست‌ها و مانیتورینگ لحظه‌ای مسیرها.
• یکپارچگی GIS: ثبت داده‌های مسیرهای فیبر و تجهیزات روی نقشه GIS و همخوانی نقشه شبکه با وضعیت واقعی فیبرها.
• مدیریت هشدارها: ارسال هشدارها از طریق ایمیل یا پیامک بر اساس سیاست‌های تعریف‌شده.
• مدیریت کاربران: کنترل سطح دسترسی و تعریف نقش‌های مختلف برای کاربران.

مشخصات سخت‌افزاری مبتنی بر OTDR

در بخش سخت‌افزاری، از فناوری OTDR برای پایش چندین فیبر نوری به‌صورت کنترل از راه دور استفاده شده است.

نتایج تست‌ها به‌صورت خودکار در سامانه ذخیره و از طریق شبکه به نرم‌افزار مانیتورینگ ارسال می‌شود تا در صورت مشاهده تغییرات یا بروز اختلال، هشدار لازم صادر شود.

خودکفایی ملی و تضمین پایداری ارتباطات

مجری طرح با تأکید بر برتری این محصول نسبت به نمونه‌های مشابه داخلی، اعلام کرد که در حال حاضر هیچ نمونه داخلی مشابهی از نظر کیفیت، دقت، کارایی و گستره عملکرد وجود ندارد. این محصول از نظر توان نرم‌افزاری و سخت‌افزاری قابل رقابت با محصولات خارجی است و می‌تواند نیاز کشور به واردات تجهیزات پایش فیبر نوری را به‌طور کامل برطرف کند.

توسعه این سامانه، گامی مهم در جهت خودکفایی کشور در فناوری‌های نظارت هوشمند شبکه‌های نوری است و نقش بسزایی در افزایش تاب‌آوری شبکه ملی اطلاعات، کاهش هزینه‌های عملیاتی کشور در بخش ارتباطات و تضمین پایداری خدمات ارتباطی ایفا خواهد کرد.