اجرای مدل تناسبی انتخابات شوراها در تهران؛ احتمال تسری به مجلس

آغاز اجرای نظام انتخاباتی تناسبی در شوراهای شهر

محمدصالح جوکار، رئیس کمیسیون شوراها و امور داخلی مجلس، با تشریح جزئیات جدیدترین تغییرات در قانون انتخابات شوراها، اعلام کرد که در این دوره، انتخابات شوراها فقط در شهر تهران به صورت تناسبی برگزار خواهد شد. وی تأکید کرد که این مدل انتخاباتی، که با هدف تقویت عدالت انتخاباتی طراحی شده، قرار است از دوره‌های بعدی به تدریج در مراکز استان‌ها نیز به اجرا درآید.

تفاوت نظام اکثریتی و تناسبی: تضمین دیده شدن آرا

جوکار با اشاره به وجود دو نظام اصلی انتخاباتی (اکثریتی و تناسبی) در جهان، توضیح داد که در حال حاضر نظام اکثریتی در کشور اجرا می‌شود. وی مدل تناسبی را راهکاری برای تحقق عدالت انتخاباتی دانست که در آن، همه رأی‌دهندگان احساس می‌کنند رأی‌شان دیده شده و می‌توانند در شورا کرسی داشته باشند.

در مدل اکثریتی، ممکن است یک لیست با ۶۰ درصد آرا تمام کرسی‌ها را به‌دست آورد و لیست دیگر با ۴۰ درصد رأی، هیچ سهمی نداشته باشد. اما در مدل تناسبی، هر فهرست به نسبت درصد آرایی که کسب کرده، در شورا کرسی خواهد داشت. حتی نامزدهای منفرد نیز بر اساس سهم آرای خود می‌توانند شانس حضور در شورا را پیدا کنند. به این ترتیب، هیچ رأیی نادیده گرفته نخواهد شد.

نماینده مردم یزد در مجلس افزود: «در مدل جدید، اگر فهرستی ۱۰ درصد آرا را کسب کند، به همان میزان در شورا کرسی خواهد داشت. این موضوع عدالت انتخاباتی را تقویت می‌کند.»

آیا انتخابات مجلس نیز تناسبی خواهد شد؟

رئیس کمیسیون شوراها و امور داخلی مجلس در پاسخ به احتمال اجرای این مدل برای انتخابات مجلس، اظهار داشت که طرحی در این زمینه مطرح شده است. با این حال، این موضوع هنوز به طور جدی در دستور کار کمیسیون قرار نگرفته و تصمیم‌گیری نهایی پس از بررسی‌های لازم صورت خواهد گرفت.

سازوکار رسیدگی به اعتراضات و حدود وعده‌های انتخاباتی

جوکار درباره سازوکارهای قانونی جدید برای رسیدگی به اعتراضات احتمالی به نتایج آرای تناسبی توضیح داد:

• سازوکار رسیدگی به اعتراضات در قانون جدید به صورت دقیق پیش‌بینی شده است.
• تأکید شده است که وعده‌های انتخاباتی نباید خارج از حدود وظایف قانونی باشد.
• تخلف از حدود وظایف قانونی در وعده‌های انتخاباتی ممکن است به رد صلاحیت نامزد منجر شود.

وی همچنین به ابهامات مطرح شده توسط برخی نمایندگان در جلسات مجلس اشاره کرد و گفت: «وزارت کشور در نحوه تخصیص کرسی‌ها توضیحاتی ارائه داد که ابهاماتی ایجاد شد، اما این موارد در بررسی‌های دقیق‌تر در صحن مجلس اصلاح شد.»

نقش پررنگ‌تر فهرست‌ها و عدم تأثیر بر انتخاب شهردار

جوکار تأکید کرد که مدل تناسبی فقط در ترکیب شورا تأثیر دارد و فرآیند انتخاب شهردار که بر اساس نظر اعضای شورا است، تغییری نخواهد کرد.

وی افزود: «در فرایند انتخابات تناسبی، فهرست‌های انتخاباتی اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند، زیرا رأی به فهرست‌ها تعیین‌کننده ترکیب شورا خواهد بود. البته نامزدهای مستقل اگر شناخته‌شده و مورد اعتماد مردم باشند، همچنان شانس حضور در شورا را دارند.»

ارزیابی عملکرد شوراهای گذشته

رئیس کمیسیون شوراها در پایان، عملکرد شوراهای ادوار گذشته را متنوع دانست و خاطرنشان کرد که عملکرد شوراها بر اساس شرایط، از ضعیف تا خوب و قابل‌قبول متغیر بوده است. وی تأکید کرد که در نهایت، این انتخاب مردم است که با برگزیدن افراد متخصص و توانمند در حوزه خدمت شهری و اجتماعی، سطح عملکرد و کیفیت تخصصی شوراها را تعیین می‌کند.