داروی آهسته‌رهش زیرجلدی؛ راهکار ستاد مبارزه با مواد مخدر برای کاهش اوردوز و بیماری‌های واگیر

ستاد مبارزه با مواد مخدر ایران از یک راهکار درمانی نوین برای مدیریت مصرف و کاهش آسیب‌های اجتماعی ناشی از اعتیاد رونمایی کرده است. این روش شامل کاشت کپسول‌های آهسته‌رهش زیرجلدی است که با آزادسازی تدریجی ماده مؤثر، تعادل جسمی و روانی فرد معتاد را حفظ کرده و او را از چرخه پرخطر مصرف دور می‌کند. پروژه جدید استفاده از این دارو در حال آزمایش قرار دارد و نتایج اولیه آن مثبت گزارش شده است.

دستاورد مهم در مدیریت مصرف

سلیمان عباسی، مدیرکل درمان ستاد مبارزه با مواد مخدر، این پروژه را یکی از دستاوردهای مهم در حوزه درمان و مدیریت مصرف می‌داند. این داروها به صورت کپسول زیر پوست بازو یا ساعد قرار گرفته و به تدریج ماده مؤثر را آزاد می‌کنند.

«این روش، چرخه تکرار، پاتوق‌گردی، تزریق با سرنگ مشترک، اوردوز و انتقال بیماری‌های واگیردار را قطع می‌کند و همزمان عرضه و بازار قاچاق مواد را کاهش می‌دهد؛ با این حال دارو هنوز در مرحله آزمایش است و مسیر نهایی و نحوه پوشش هزینه‌ها به تصمیمات بعدی نیاز دارد.»

قطع چرخه پرخطر و بازار سیاه

یکی از اهداف روشن این طرح، قطع وابستگی معتادان به «پاتوق» و بازار سیاه مواد است. در شرایط فعلی، بسیاری از معتادان برای تأمین دوز مورد نیاز خود مجبور به مراجعه به پاتوق‌ها و استفاده از وسایل مشترک می‌شوند که آن‌ها را در معرض انتقال بیماری‌های واگیر مانند ایدز و هپاتیت یا خطر اوردوز قرار می‌دهد.

کاشت زیرجلدی این دارو سه نتیجه مهم در پی دارد:

• کاهش پراکندگی و نفوذ عرضه‌کنندگان در بازار غیررسمی.
• کاهش ریسک اوردوز و مرگ‌ومیر ناشی از آن.
• کاهش انتقال بیماری‌های عفونی ناشی از وسایل آلوده.

کنترل دقیق زنجیره توزیع

مدیرکل درمان ستاد مبارزه با مواد مخدر تأکید می‌کند که یکی از مزیت‌های اصلی این داروها، قابل کنترل بودن زنجیره توزیع آن است. این داروی زیرجلدی که تنها توسط یک شرکت خاص تولید می‌شود، از شرکت مشخصی تأمین شده و در مکان‌های مشخص، تحت نظارت پزشک و پرستار آموزش‌دیده، کاشته می‌شود. این فرآیند دقیق، امکان دسترسی و پخش دارو توسط قاچاقچیان یا توزیع‌کنندگان غیرمجاز را از بین می‌برد و از نشت آن به بازار غیررسمی جلوگیری می‌کند.

شرایط تجویز و گروه‌های هدف

این دارو قرار نیست برای همه مراجعه‌کنندگان استفاده شود. صلاحیت بیمار پس از معاینه و ارزیابی توسط تیم پزشکی شامل پزشک، پرستار و روانشناس مشخص خواهد شد. در این روش، افراد در لایه‌های مختلف درمانی مورد بررسی قرار می‌گیرند؛ از کسانی که مصرف تفننی دارند تا افرادی که سال‌ها وابسته بوده و در لایه‌های پیشرفته‌تر درمان قرار دارند.

هدف اصلی این است که افرادی که انگیزه ترک و درمان واقعی دارند و از وابستگی شدید رنج می‌برند، بتوانند با این روش به تعادل پایدار رسیده و به مرور نیاز دارویی‌شان کاهش یابد و در نهایت منجر به ترک کامل شود.

کاهش آسیب‌های اجتماعی و هزینه‌های پنهان

این رویکرد درمانی، ابزاری برای کاهش آسیب‌های اجتماعی و هزینه‌های پنهان ناشی از اعتیاد است. وقتی افراد مجبور نیستند وقت و هزینه زیادی صرف تهیه و مصرف مواد کنند، کمتر در معرض ارتکاب جرم، سرقت یا سقوط در چرخه تخریب اجتماعی قرار می‌گیرند. همچنین با کاهش پاتوق‌گردی، احتمال انتقال بیماری‌ها و تشکیل خوشه‌های آلوده کاهش می‌یابد.

مدیرکل درمان ستاد مبارزه با مواد مخدر معتقد است که اجرای صحیح این برنامه می‌تواند به کاهش بار جمعیت معتادان در زندان‌ها و کاهش مرگ‌ومیر جوانان در اثر اوردوز منجر شود. این رویکرد، هم بعد درمانی و پیشگیرانه و هم بازتوانی اجتماعی به همراه دارد.

ابهام در پوشش بیمه‌ای و هزینه‌ها

در حال حاضر، هزینه و پوشش تأمین دارو مبهم است. تصمیم نهایی در خصوص رایگان شدن یا پوشش بخشی از هزینه‌ها توسط دولت هنوز گرفته نشده و تمرکز فعلی بر اثربخشی و ایمنی دارو در فاز آزمایشی است.

عباسی می‌گوید: «اگر نتایج مثبت باشد، رایگان کردن یا پوشش بخشی از هزینه‌ها به نفع کشور خواهد بود، چون کاهش مرگ‌ومیر، کاهش آسیب‌های اجتماعی و پایین آمدن بهای غیرمستقیم ناشی از جرم می‌تواند به صرفه‌جویی بلندمدت برای جامعه منجر شود.»

در صورت تأیید نهایی، این طرح می‌تواند در مراکز بهداشتی درمانی دولتی یا بخش‌های خاص خصوصی تحت نظارت اجرا شود. گام بعدی نیازمند تأیید کامل علمی، استقرار تیم‌های تخصصی و تصمیم‌گیری درباره سازوکار تأمین و پوشش هزینه‌هاست. اجرای دقیق این فرآیند، مسیر تازه‌ای را در مدیریت مصرف و تقویت سلامت عمومی و امنیت اجتماعی کشور خواهد گشود.