فشار آمریکا بر لبنان برای مذاکره مستقیم با اسرائیل؛ قطعنامه ۱۷۰۱ از اولویت خارج شد

تغییر رویکرد واشنگتن: کنار گذاشتن قطعنامه ۱۷۰۱

آخرین گزارش‌ها از پایتخت آمریکا حاکی از آن است که واشنگتن دیگر نیازی به اعزام نمایندگان جدید به لبنان نمی‌بیند و عملاً توافق ۲۷ نوامبر را کنار گذاشته است. مقامات آمریکایی معتقدند که وقایع پس از آتش‌بس در لبنان، پرونده اجرای قطعنامه ۱۷۰۱ شورای امنیت را از اولویت واقعی خارج کرده است. آنها صراحتاً اعلام کرده‌اند که لبنان باید این واقعیت را درک کرده و با آن به‌عنوان یک امر واقع برخورد کند.

دیدگاه نمایندگان آمریکا: ناتوانی مقامات لبنانی

بر اساس دیدگاه «توماس باراک» نماینده آمریکا در لبنان و «مورگان اورتگاس» نماینده ویژه واشنگتن در امور نظامی، تجربه هشت ماه گذشته ثابت کرده است که مقامات لبنانی، با وجود تفاوت موقعیت‌ها، نه اراده و نه توانایی لازم برای اقدام جدی در خصوص سلاح حزب‌الله را دارند. این نمایندگان معتقدند که ادامه پیگیری از طریق سازوکارهای گذشته بی‌فایده است و تنها راه حل، گفت‌وگوهای مستقیم یا غیرمستقیم میان لبنان و اسرائیل است که باید با هدایت کامل آمریکا و بدون دخالت سازمان ملل انجام شود.

بررسی‌های دولت آمریکا نشان داده است که رهبران رسمی لبنان در تضییع وقت و اجتناب از مسئولیت مستقیم مهارت دارند و وضعیت موجود نمی‌تواند به‌عنوان پیشرفت واقعی در اعمال حاکمیت دولت بر کل اراضی لبنان محسوب شود.

واشنگتن تأکید دارد تا زمانی که لبنان نشانه واضحی از آمادگی برای ورود به مسیر جدید مذاکرات ارائه ندهد، نیازی به سفر یا ارتباط جدید نمایندگان آمریکایی نیست.

فشار برای مذاکرات مستقیم و نقش ژوزف عون

در جریان دیدارها در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل و کنفرانس شرم‌الشیخ، آمریکا به مقامات لبنان اعلام کرد که کشور آنها دیگر در مرکز توجه واقعی نیست. کنار گذاشتن «ژوزف عون» رئیس‌جمهور لبنان از دعوت به کنفرانس شرم‌الشیخ نیز نشان‌دهنده همین موضع بود.

انتظار آمریکا از رئیس‌جمهور لبنان

مقامات آمریکایی انتظار دارند که عون شخصاً پرونده مذاکرات با اسرائیل را مدیریت کند، نه تنها به دلیل اختیارات قانونی‌اش، بلکه بر اساس موقعیت قبلی وی در مذاکرات پیش از انتخاب ریاست جمهوری و نفوذش بر نهادهای نظامی و امنیتی. مسئولان آمریکایی ضمن تمجید از اظهارات عون درباره مذاکرات، انتظار دارند که او گام دوم را برداشته و چارچوبی اولیه برای آغاز مسیر جدید مذاکرات ارائه دهد. واشنگتن بر حضور نماینده شخصی عون در این مذاکرات تأکید دارد، زیرا پرونده را کاملاً سیاسی و نه نظامی یا فنی می‌داند.

انتقاد از ارتش لبنان و بازسازی قدرت حزب‌الله

در آخرین جلسات کمیته «سازوکار آتش‌بس»، آمریکایی‌ها به همراه کشورهای اروپایی، ارتش لبنان را مقصر دانسته‌اند. بر اساس یک باور مشترک با اسرائیل، آنها معتقدند که ارتش نقش لازم را ایفا نمی‌کند. دیپلمات‌های خارجی در بیروت این موضع را بارها تکرار کرده‌اند و اعلام نموده‌اند که آنچه به‌عنوان «دستاوردهای ارتش» تبلیغ می‌شود، واقعیت میدانی را منعکس نمی‌کند.

• آمریکا و شرکای اروپایی و عرب، اطلاعات سازمان‌های جاسوسی اسرائیل درباره بازسازی قدرت حزب‌الله را بازتاب داده‌اند.
• این اطلاعات نشان می‌دهد که حزب‌الله در حال تقویت و بازسازی توانمندی‌های نظامی و فعالیت‌های مدنی و مردمی خود است.
• حزب‌الله نفوذ قابل توجهی بر تصمیمات دولتی لبنان دارد.

هشدار درباره عملیات امنیتی اسرائیل و محدودیت مالی

مقامات آمریکایی تأکید کرده‌اند که هیچ‌کس نمی‌تواند اسرائیل را به توقف عملیات نظامی‌اش مجبور کند و تمام ارتباطات موجود تنها برای محدود کردن دامنه این عملیات‌ها است. همچنین اعلام شده که اقدامات نظامی به تنهایی کافی نیست و محدودیت مالی و فشارهای امنیتی بیشتری برای کنترل جریان مالی حزب‌الله اعمال خواهد شد.

در همین حال، مقاومت لبنان فاش کرده است که اسرائیل در نظر دارد عملیات امنیتی گسترده‌ای را اجرا کند که به ظاهر درگیری‌های سوری و یا درگیری‌های داخلی مذهبی جلوه داده شود. هدف از این اقدامات، ایجاد تنش با دولت جدید دمشق و سوق دادن آن به تصمیمات خصمانه علیه لبنان از مرزهای شرقی است.

سردرگمی در بیروت: اعتراف عون به بن‌بست

ژوزف عون اولین دریافت‌کننده پیام‌های خارجی بوده است. او از عملکرد تیم مشاور خود و همچنین «یوسف رجی» وزیر خارجه لبنان ناراضی است. عون در گفت‌وگو با «نبیه بری» رئیس پارلمان، وضعیت را در تمامی زمینه‌ها راکد و پرونده اصلاحات را متوقف اعلام کرده است.

وی صراحتاً گفته است که مذاکرات برای لبنان ضروری است تا بن‌بست فعلی شکسته شود، با این وجود او هدف و چارچوب این مذاکرات را مشخص نکرده است. هنوز مشخص نیست که مسیر بررسی عون:

1. مانند مذاکرات پیشین ترسیم مرزهای دریایی، محدود به مسائل فنی خواهد بود؟
2. شامل ترسیم دقیق مرزهای زمینی با ترتیبات تازه خواهد شد؟
3. هدف احیای توافق آتش‌بس با شرایط متفاوت است؟

تاکنون گفت‌وگوهای عون با سایر طرف‌ها هیچ نشانه‌ای از پاسخ او به پرسش مستقیم آمریکا درباره سلاح حزب‌الله ارائه نکرده است.