صدور نخستین شناسنامه آثار هنری در ایران؛ امکان وثیقه‌گذاری بانکی برای دارایی‌های فرهنگی

در یک اقدام ملی با هدف رونق اقتصاد هنر و صیانت از دارایی‌های فرهنگی، برای نخستین‌بار در کشور، شناسنامه رسمی آثار هنری توسط مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر صادر شد. این مراسم عصر یکشنبه ۲۷ مهرماه با حضور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، مدیرعامل بانک صادرات و جمعی از هنرمندان در محل وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار شد.

سید صادق پژمان، مدیرعامل مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر، در تشریح اهداف این طرح ملی، رونق اقتصاد فرهنگ و هنر را از سیاست‌های کلان دولت دانست و تأکید کرد که تحقق این امر مستلزم تعریف نظامی روشن برای ثبت، تملک و تبادل آثار هنری است.

طرح ملی شناسنامه آثار هنری: گامی در جهت اقتصاد خلاق

مدیرعامل مؤسسه با بیان اینکه صنایع خلاق در جهان به پیشران اصلی رشد اقتصادی بدل شده‌اند، اظهار داشت: «در حالی‌که صنایع سنتی جای خود را به حوزه‌های نوآور و ایده‌محور داده‌اند، ما نیز باید از سرمایه‌گذاری سنتی به سمت سرمایه‌گذاری خلاق حرکت کنیم؛ طرح شناسنامه آثار هنری، یکی از گام‌های عملی در این مسیر است.»

سامانه ثبت اصالت و مزایای اقتصادی

با راه‌اندازی سامانه ثبت اصالت آثار هنری به نشانی www.esalat.ir، هر هنرمند می‌تواند با ثبت مشخصات اثر خود، شناسنامه رسمی دریافت کند. این شناسنامه مزایای متعددی را برای هنرمندان و مجموعه‌داران فراهم می‌آورد:

• تضمین اصالت و تثبیت حقوق معنوی خالق اثر.
• امکان بیمه و نقل‌وانتقال قانونی اثر هنری.
• فراهم‌سازی بستر وثیقه‌گذاری بانکی جهت دریافت تسهیلات مالی.

در همکاری با بانک صادرات، برای نخستین‌بار آثار هنری می‌توانند به‌عنوان وثیقه جهت دریافت تسهیلات مالی پذیرفته شوند. به این ترتیب، دارایی هنری هنرمندان به دارایی اقتصادی قابل استفاده تبدیل می‌شود؛ اقدامی که در راستای پیوند نظام مالی با اقتصاد هنر کشور صورت گرفته است.

مقابله با جعل و تضمین امنیت اسناد

صدور شناسنامه گامی مهم برای مقابله با جعل و سوء‌استفاده در بازار هنر است. نبود نظام ثبت منسجم پیش از این سبب شده بود بسیاری از آثار بدون شناسنامه دقیق معامله شوند. سامانه اصالت با فرآیند فنی و حقوقی خود، هنرمند را به‌عنوان مالک اصلی معرفی کرده و امنیت خریداران و مجموعه‌داران را افزایش می‌دهد.

اوراق شناسنامه تنها در یک نسخه صادر می‌شود و دارای ۹ مؤلفه امنیتی است. این اوراق بر روی کاغذ واتر مارک و در سطح اوراق بهادار ملی در چاپخانه بانک ملی منتشر شده و از لایه‌های امنیتی چون علائم حرارتی و نشانه‌های میکروسکوپی بهره می‌برد. طراحی سند با الهام از طرح‌های اصیل ایرانی (مانند کاشی‌های مسجد شیخ لطف‌الله) توسط استاد ابراهیم حقیقی و خط استاد صداقت جباری انجام شده است.

پیوند دولت، هنر و نظام بانکی

سید عباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، این طرح را تحقق یک رویای دیرینه دانست و اظهار داشت:

هنر، روح ملت ایران است و توسعه ایران بدون توجه به این روح محقق نمی‌شود. شناسنامه آثار هنری، جایگاه حقوقی، اقتصادی و فرهنگی هنرمندان را تقویت می‌کند. امکان وثیقه‌گذاری آثار هنری می‌تواند بخشی از مشکلات معیشتی هنرمندان را حل کرده و استمرار حیات حرفه‌ای آنان را تضمین کند.

محسن سیفی کفشگری، مدیرعامل بانک صادرات ایران، نیز بر نقش این بانک در توسعه اقتصاد ملی تأکید کرد:

توسعه اقتصاد ملی بدون توسعه فرهنگ و هنر میسر نیست. بانک صادرات با درک این پیوند، به‌عنوان نخستین بانک از آثار هنری به‌عنوان وثیقه رسمی استفاده می‌کند. این اقدام گامی در جهت بازتعریف وثایق مالی مبتنی بر دارایی‌های فرهنگی کشور است.

وی افزود که بانک صادرات سامانه‌ای برای ارزش‌گذاری دارایی‌های غیرنقدی طراحی کرده تا صاحبان آثار بتوانند با ثبت رسمی، از تسهیلات بانکی برخوردار شوند.

فرآیند ثبت ملی آثار در سامانه اصالت

مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر جزئیات فرایند ثبت آثار در سامانه اصالت را اعلام کرده است. هنرمندان می‌توانند با ورود به سامانه، احراز هویت، ثبت مشخصات و بارگذاری تصویر اثر، مراحل کارشناسی را طی کنند. پس از تأیید هنری و حقوقی، شناسنامه رسمی صادر می‌شود. این فرآیند شامل بررسی کارشناسان رسمی دادگستری و تخصیص «سریال یگانه اثر» است.

تمامی آثار در شاخه‌های زیر مشمول این طرح هستند:

• نقاشی
• خوشنویسی
• نگارگری
• مجسمه‌سازی
• نسخه‌های خطی
• هنرهای تلفیقی

با ثبت اثر، امکان بیمه، وثیقه‌گذاری و نقل‌وانتقال قانونی آن به صورت رسمی ایجاد می‌شود.