تحلیل گاردین: شی جین‌پینگ، ترامپ سبک‌سر را بازی می‌دهد؛ چین در حال پیشتازی است

رقابت قدرت‌های جهانی: چین در برابر آمریکا

«سایمون تیسدال»، تحلیلگر روزنامه «گاردین»، در ارزیابی خود از چشم‌انداز برتری چین در رقابت با ایالات متحده، سیاست‌های «دونالد ترامپ» را ضربه‌ای به روابط خارجی واشنگتن و عاملی برای پیشتازی پکن می‌داند. در حالی که ترامپ هفته گذشته در نشست شرم‌الشیخ ژست «ناجی غزه» را به خود گرفت و از «دوستان سرسخت» خود تمجید کرد، تحلیلگر گاردین معتقد است که او در اواخر ماه جاری میلادی با «شی جین‌پینگ»، رئیس‌جمهور چین، روبرو خواهد شد؛ مردی که در رقابت برای برتری در قرن بیست و یکم، به سرعت در حال پیشتازی است و اشتباهات متعدد ترامپ به او کمک کرده است.

اهرم فشار اقتصادی چین: عناصر معدنی کمیاب

تیسدال، چین را در مسیر ساخت یک امپراطوری اقتصادی جهانی و در پیش گرفتن سیاست توسعه‌طلبی می‌بیند. یکی از اهرم‌های اصلی قدرت اقتصادی چین، معادن عناصر معدنی و با ارزش آن است. پکن می‌تواند با مانور دادن بر روی این حوزه و اعمال محدودیت‌های جهانی صادرات، با سیاست‌های خصمانه رقبای غربی خود مقابله کرده و فشار متقابلی را به آنها وارد کند.

این عناصر برای ساخت اکثر دستگاه‌های الکترونیکی، از جمله تلفن‌ها و خودروها، ضروری هستند. پیامدهای امنیتی این اقدامات نگران‌کننده است، زیرا ادوات نظامی زیادی مبتنی بر کاربرد عناصر کمیاب هستند:

• موشک‌های کروز
• جنگنده‌ها
• زیردریایی‌های هسته‌ای
• پهپادها و سایر سامانه‌های تسلیحاتی مدرن

چین به موجب قوانین جدیدی، صادرات این مواد را برای هرگونه هدف نظامی محدود ساخته است. این اقدام دولت‌های غربی را به تکاپو برای یافتن منابع جایگزین واداشته و در صورت اجرایی شدن، می‌تواند تأمین تسلیحات غربی برای اوکراین و ظرفیت دفاعی کی‌یف در برابر روسیه، متحد پکن، را به خطر اندازد.

جنگ تجاری و تغییر رویکرد پکن

به عقیده این تحلیلگر، اکنون پکن است که در حال اعمال بازی سلطه‌جویانه خود بر واشنگتن بوده و از مسئله تجارت همچون سلاح برای اهداف سیاسی استفاده می‌کند. اعلام این تدابیر از سوی چین، خشم ترامپ را شعله‌ور ساخت و او تهدید به اعمال تعرفه‌های ۱۰۰ درصدی و لغو دیدار برنامه‌ریزی شده خود با شی جین‌پینگ کرد، اما در بحبوحه وحشت بازار عقب‌نشینی کرد. با این حال، مجازات‌های تجاری تلافی‌جویانه واشنگتن علیه پکن همچنان ادامه دارند و به ترس از یک رکود اقتصادی جهانی دامن زده است.

تیسدال تاکید می‌کند که برخلاف ترامپ که «برنامه‌ مشخصی نداشته و نمی‌داند چه می‌کند»، شی جین‌پینگ نشان داده است که اگر ترامپ بر یک جنگ تجاری تمام عیار اصرار داشته باشد، با کاخ سفید وارد جنگ تن به تن خواهد شد. تحلیلگران یک تغییر اساسی در رویکرد شی جین‌پینگ تشخیص داده‌اند:

شی جین‌پینگ پس از صبر کردن برای رسیدن زمان مناسب، اکنون در حال تهاجمی شدن است.

افول نفوذ آمریکا و فرصت‌سازی چین

تیسدال در پاسخ به این پرسش که «چه چیزی باعث بروز این تغییر در سیاست چین شده است؟» تصریح می‌کند که پکن دریافته است سیاست‌ بی ملاحظه ترامپ تحت عنوان "اول آمریکا" در حال منزجر ساختن دوستان قدیمی و جدید واشنگتن بوده و یک خلاء را به وجود آورده که چین می‌تواند آن را پر کند.

نفوذ و اهرم جهانی ایالات متحده در حال افول است؛ واقعیتی که در موارد زیر منعکس شده است:

• از هم گسیخته شدن ائتلاف‌ها با واشنگتن در اروپا و آسیا
• ضعف آن در قبال روسیه و اسرائیل
• حذف کمک‌های خارجی به عنوان ابزار اشاعه قدرت نرم
• بی‌اعتنایی به سازمان ملل و نظم بین‌المللی مبتنی بر قانون

شکست آمریکا در جنگ تعرفه‌ای و برتری نظامی چین

تیسدال، ترامپ و مقام‌های دولتش را «کند ذهن» خوانده و به نقل‌قولی از «جی.دی ونس»، معاون رئیس جمهور آمریکا، اشاره می‌کند که مدعی شد: «رئیس جمهور ایالات متحده آمریکا بیشتر از جمهوری خلق چین کارت بازی دارد.»

تحلیلگر گاردین با زیر سوال بردن این ادعا، به ارزیابی‌های مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی اشاره می‌کند:

چین با دسترسی نامحدود به مواد معدنی کمیاب، به سرعت در حال افزایش ظرفیت تولید مهمات خود و دستیابی به پلتفرم‌های تسلیحاتی پیشرفته با سرعتی بر طبق تخمین‌ها پنج تا شش برابر بیشتر از ایالات متحده است.

همچنین، «جیمز پالمر»، تحلیلگر فارِن پالیسی، می‌گوید: «از زمانی که ترامپ جنگ تجاری را در سال جاری آغاز کرد، صادرکنندگان چینی موفقیت قابل توجهی در یافتن بازارهای جدید داشته‌اند. ماه گذشته، صادرات سالانه چین به ایالات متحده ۲۷ درصد کاهش یافت، اما صادرات کلی این کشور ۸.۳ درصد افزایش یافته است.»

چین، ستاره قطبی نظم نوین جهانی

تیسدال در خاتمه نتیجه‌گیری می‌کند که همزمان با عقب‌نشینی ایالات متحده در صحنه جهانی، این شی جین‌پینگ است که پیشتازی کرده و مصمم است چین را به ستاره قطبی در یک جهان چندقطبی تبدیل کند. اجلاس‌های اخیر به میزبانی چین با حضور رهبران کشورهایی همچون روسیه، هند، کره شمالی و ایران، این تغییر شکل نظم جهانی را برجسته کرده است.

پکن نفوذ خود را از طریق گروه کشورهای در حال توسعه بلوک بریکس، تقویت نظام سازمان ملل و ایجاد چارچوب‌های نهادی جدید گسترش می‌دهد:

در همه جا، ایالات متحده در حال از دست دادن جایگاه ژئوپلیتیکی و اخلاقی خود است.