تنش در اتحاد مایکروسافت و اوپن‌ای‌آی؛ احتیاط در سرمایه‌گذاری‌های ۸۰ میلیارد دلاری هوش مصنوعی

هوش مصنوعی، موتور محرک مایکروسافت

مایکروسافت از سال ۲۰۱۹ هوش مصنوعی را نه یک پروژه جانبی، بلکه ستون اصلی آینده خود تعریف کرده است. همکاری با اوپن‌ای‌آی، دسترسی انحصاری به مدل‌های پیشرفته‌ای مانند GPT-۴ را برای این شرکت فراهم کرد که اکنون در محصولات اصلی مانند Word (خلاصه‌نویسی هوشمند) و Teams (ترجمه هم‌زمان) ادغام شده‌اند.

این رویکرد، رشد چشمگیری را برای مایکروسافت به ارمغان آورده است:

• خدمات هوش مصنوعی در Azure در سال مالی ۲۰۲۴ رشد سه‌رقمی را تجربه کردند.
• فروش کلان ابر مایکروسافت از ۱۱۰ میلیارد دلار فراتر رفت.
• مایکروسافت تا سال ۲۰۲۳ بیش از ۱۳ میلیارد دلار در اوپن‌ای‌آی سرمایه‌گذاری کرد.
• تحلیلگران، این همگرایی عمیق را دلیل برتری مایکروسافت بر رقبایی چون آمازون و گوگل می‌دانند.

این شرکت همچنین با طراحی تراشه‌های اختصاصی مانند Maia برای پردازش سریع‌تر بارهای کاری هوش مصنوعی، تلاش می‌کند وابستگی خود به انویدیا را کاهش دهد و رهبری پارادایم جدید محاسبات را در دست بگیرد.

ترک‌هایی در اتحاد کلیدی با اوپن‌ای‌آی

با وجود موفقیت‌های اولیه، نشانه‌هایی از فشار و فاصله در همکاری مایکروسافت و اوپن‌ای‌آی آشکار شده است. اوپن‌ای‌آی مسیر استقلال را در پیش گرفته و همکاری‌های جدیدی را با شرکت‌هایی چون اوراکل، سافت‌بانک، انویدیا و AMD آغاز کرده است.

یکی از مدیران اوپن‌ای‌آی تصریح کرده است: «ما فقط روی یک اسب شرط نبسته‌ایم.»

مهم‌ترین نشانه‌های این تغییر مسیر عبارتند از:

• پروژه Stargate: اوپن‌ای‌آی و سافت‌بانک در ژانویه ۲۰۲۵ از این پروژه مشترک پرده برداشتند؛ سرمایه‌گذاری عظیمی بین ۱۰۰ تا ۵۰۰ میلیارد دلار برای توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی که عملاً از زیر سایه مایکروسافت خارج می‌شود.
• کندی مایکروسافت: مدیران اوپن‌ای‌آی در نشست‌های داخلی از مایکروسافت به دلیل «سرعت ناکافی» در تأمین سرورها و مراکز داده برای آموزش مدل‌های بزرگ انتقاد کرده‌اند.
• کاهش سهم درآمدی: طبق برآوردها، سهم مایکروسافت از درآمد اوپن‌ای‌آی که اکنون ۲۰ درصد است، تا سال ۲۰۳۰ به ۸ درصد کاهش خواهد یافت.

این تحولات نشان‌دهنده بلوغ و قدرت‌گیری اوپن‌ای‌آی با ارزش تقریبی ۱۵۷ میلیارد دلار است که دیگر خود را محدود به انحصار مایکروسافت نمی‌داند.

احتیاط در سرمایه‌گذاری‌های زیرساختی

در میانه تب هوش مصنوعی، مایکروسافت نشانه‌هایی از احتیاط را بروز داده است. این شرکت اوایل سال جاری حداقل دو قرارداد بزرگ اجاره مرکز داده با ظرفیت صدها مگاوات را لغو کرد. این تصمیم، که در گزارش مجله Fortune نیز منعکس شد، حاکی از نگرانی نسبت به توسعه بیش از اندازه زیرساخت‌ها و ترس از «عرضه مازاد» است.

دلایل اصلی این احتیاط عبارتند از:

• بازدهی نامطمئن: با وجود سرمایه‌گذاری‌های سنگین، هنوز شرکت‌های معدودی دستاوردهای تحولی واقعی در این حوزه را گزارش کرده‌اند. طبق برآورد مک‌کینزی، تنها حدود ۵ درصد از شرکت‌ها توانسته‌اند استفاده از هوش مصنوعی را به مقیاس قابل‌توجهی برسانند.
• فشار بر حاشیه سود: مایکروسافت در سال ۲۰۲۴ حدود ۵۶ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری عمرانی (CapEx) انجام داد، اما حاشیه سود شرکت به دلیل فشار شدید پردازنده‌های گرافیکی پرمصرف کاهش یافت.
• محدودیت‌های انرژی: با توجه به اینکه مراکز داده حدود ۲ درصد از برق جهان را مصرف می‌کنند، زمزمه‌های شکل‌گیری حباب هوش مصنوعی بیش از پیش شنیده می‌شود.

چشم‌انداز آینده: مدیریت واقع‌بینانه رونق

با وجود احتیاط‌های اخیر، مایکروسافت همچنان بر مسیر خود در هوش مصنوعی تأکید دارد. این شرکت در ژوئن بر برنامه مالی ۲۰۲۵ خود مبنی بر سرمایه‌گذاری ۸۰ میلیارد دلاری در مراکز داده هوش مصنوعی (که نیمی از آن در آمریکا خواهد بود) تأکید کرد.

رشد ۳۰ درصدی Azure گویای آن است که مایکروسافت همچنان در صف مقدم پذیرش هوش مصنوعی قرار دارد. تحلیلگران معتقدند اختلاف با اوپن‌ای‌آی و کاهش اجاره‌ها، نشانه‌ای از تنظیم عرضه و تقاضا و مدیریت واقع‌بینانه یک رونق پرنوسان است، نه عقب‌نشینی از اصل مسیر.

برای سرمایه‌گذاران، مایکروسافت با تنوع درآمدی و سهام در اوپن‌ای‌آی، همچنان شرکتی باثبات و مقاوم تلقی می‌شود. با نسبت P/E آینده‌نگر ۲۸ برابری و پیش‌بینی رشد ۱۶ درصدی سود سهام، این شرکت گزینه‌ای جذاب برای خرید در زمان افت قیمت محسوب می‌شود.