«روز ملی جزایر ایرانی خلیج فارس» در شورای فرهنگ عمومی تصویب شد

زمینه شکل‌گیری یک مطالبه ملی

ادعاهای مکرر درباره مالکیت جزایر سه‌گانه تنب بزرگ، تنب کوچک و بوموسی و به‌ویژه بیانیه مشترک شورای همکاری خلیج فارس و اتحادیه اروپا که این جزایر را «اشغالی» خوانده بود، واکنش‌های گسترده‌ای را در میان کاربران ایرانی شبکه‌های اجتماعی به دنبال داشت. این جریان ملی با تأکید بر اسناد حقوقی و پیشینه تاریخی، بر ایرانی بودن این جزایر و پیوند ناگسستنی آن‌ها با هویت خلیج فارس تأکید کرد.

در پی این تحرکات مردمی، فعالان فرهنگی و رسانه‌ای پیشنهاد دادند که دهم آذرماه، سالروز خروج نیروهای انگلیسی از این جزایر، به عنوان «روز ملی جزایر ایرانی خلیج فارس» در تقویم رسمی کشور ثبت شود. این ایده با استقبال مواجه شد و به دستور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، بررسی آن به شورای فرهنگ عمومی سپرده شد.

ضرورت مضاعف در پی ادعاهای جدید

در شرایط کنونی که شورای همکاری خلیج فارس و انگلیس در نشستی در نیویورک، مجدداً ادعاهای خود را تکرار کرده و خواستار مذاکرات دوجانبه و ارجاع موضوع به دیوان بین‌المللی دادگستری شده‌اند، بررسی و تصویب نهایی این نام‌گذاری در تقویم رسمی کشور، اهمیتی دوچندان یافته است. سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، در این خصوص توضیحاتی ارائه کرده است.

«در آخرین جلسه شورای فرهنگ عمومی، موضوع نام‌گذاری روزی ویژه برای جزایر سه‌گانه خلیج‌فارس در تقویم رسمی کشور مطرح شد و به تصویب رسید. مطابق رویه‌های قانونی، این مصوبه برای بررسی و اظهارنظر نهایی به شورای عالی انقلاب فرهنگی ارسال شده تا پس از تأیید، نهایی شود.»

علت تأخیر و فرآیند قانونی

وزیر فرهنگ درباره تأخیر یک‌ساله در روند نام‌گذاری توضیح داد که این فرآیند به دلیل بازنگری در آیین‌نامه نام‌گذاری روزهای رسمی و تعدد پیشنهادها، زمان‌بر بوده است. وی تأکید کرد که پس از تصویب آیین‌نامه جدید، پیگیری پیشنهادهای قبلی از جمله نام‌گذاری روزی برای جزایر سه‌گانه در دستور کار قرار گرفت.

• بازنگری آیین‌نامه: تصمیم برای بازنگری در آیین‌نامه نام‌گذاری روزهای رسمی، فرآیند را طولانی کرد.
• تصویب در شورا: موضوع نام‌گذاری در جلسه اخیر شورای فرهنگ عمومی به تصویب رسید.
• ارجاع به شورای عالی: مصوبه برای تأیید نهایی به شورای عالی انقلاب فرهنگی ارجاع شده است.

وضعیت درج در تقویم ۱۴۰۵

صالحی با اشاره به اینکه گزینه‌های مختلفی برای این نام‌گذاری مورد بحث قرار گرفته، در خصوص درج این مناسبت در تقویم سال ۱۴۰۵ اظهار امیدواری کرد، اما احتمال تأخیر را نیز مطرح ساخت:

«تصویب نهایی نام همین امسال انجام می‌شود، اما از آنجا که تقویم سال ۱۴۰۵ باید تا اوایل آبان‌ماه نهایی شود، ممکن است فرصت درج این مناسبت در نسخه سال آینده وجود نداشته باشد. با این حال امیدواریم شورای عالی انقلاب فرهنگی در اسرع وقت نظر خود را اعلام و روند نهایی‌سازی را تکمیل کند.»

وی در پایان تأکید کرد که حتی در صورت عدم ثبت در تقویم سال آینده، تصویب و اعلام رسمی آن، زمینه اجرای برنامه‌های فرهنگی مرتبط با این روز را فراهم خواهد کرد و ابراز امیدواری کرد که اقدامات و پیوست فرهنگی متناسب تا آذرماه عملیاتی شود.

اهمیت فرهنگی و هویتی نام‌گذاری

نام‌گذاری روزهای ملی، فراتر از یک اقدام صرفاً فرهنگی، حامل پیامی تاریخی و هویتی است. ثبت چنین روزهایی به معنای بازتعریف مرزهای فرهنگی و تاریخی ایران در حافظه عمومی است و می‌تواند به ابزاری نرم برای تثبیت واقعیت‌های تاریخی و پاسخ به تحریف‌های بیرونی تبدیل شود.

در شرایطی که برخی کشورهای منطقه تلاش می‌کنند با تحریف نام خلیج فارس و طرح ادعاهای واهی، واقعیت‌های مسلم تاریخی را وارونه جلوه دهند، نام‌گذاری یک روز ویژه به نام جزایر سه‌گانه، پاسخی فرهنگی به این تحریف‌ها و تأکیدی بر مالکیت تاریخی و حقوقی ایران بر جزایر بوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک است. این اقدام، یادآور پیوند ناگسستنی ملت ایران با خلیج فارس و زمینه‌ساز گفتمان تازه‌ای در حوزه دیپلماسی فرهنگی خواهد بود.