گزارش اولیه سانحه فونیکولار لیسبون: کابل معیوب و زنجیره‌ای از قصور فنی و نظارتی

گزارش اولیه فاجعه فونیکولار لیسبون: زنجیره‌ای از قصور فنی و نظارتی

گزارش مقدماتی منتشر شده در روز دوشنبه درباره سانحه مرگبار فونیکولار (قطار کابلی) در لیسبون، پایتخت پرتغال، که ماه گذشته رخ داد و منجر به کشته شدن ۱۶ نفر از جمله سه تبعه بریتانیایی شد، پرده از زنجیره‌ای از قصور و تخلفات فنی و نظارتی برداشته است.

این حادثه در تاریخ ۳ سپتامبر در فونیکولار ۱۴۰ ساله گلوریا که یکی از جاذبه‌های توریستی محبوب لیسبون است، رخ داد و منجر به خروج قطار از ریل و برخورد آن با یک ساختمان شد.

⚠️ کابل معیوب و فاقد گواهینامه، عامل اصلی سانحه

دفتر تحقیقات سوانح هوایی و ریلی پرتغال (Air and Rail Accident Investigations Bureau) در گزارش خود به موارد زیر اشاره کرده است:

• کابل زیرزمینی که به عنوان وزنه تعادل بین دو واگن عمل می‌کرد، پاره شده و عامل اصلی سانحه بوده است.
• این کابل معیوب بوده و هرگز برای حمل و نقل مسافر گواهینامه ایمنی دریافت نکرده بود.
• کابل از نظر فنی مناسب نبوده و در سال ۲۰۲۲ توسط شرکت «کاریس» (Carris)، متصدی حمل و نقل عمومی لیسبون، خریداری شده بود.

❌ قصور در نظارت و نگهداری

گزارش مقدماتی نشان می‌دهد که علاوه بر مشکل فنی کابل، سیستم‌های نظارتی و نگهداری نیز به درستی عمل نکرده‌اند:

• عدم نظارت مهندسان: هیچ نظارتی از سوی مهندسان شرکت کاریس بر روی کابل انجام نشده و کابل قبل از نصب آزمایش نشده بود.
• نقص در ترمز اضطراری: سیستم ترمز اضطراری، که راننده پس از پاره شدن کابل به درستی تلاش کرده بود آن را فعال کند، به درستی کار نکرده و هرگز از قبل آزمایش نشده بود.
• نظارت برون‌سپاری شده: شرکت برون‌سپاری شده برای نظارت و نگهداری، ظاهراً در صبح روز حادثه به فونیکولار گلوریا مجوز فعالیت داده بود، هرچند مشخص نیست که آیا این بررسی واقعاً انجام شده است یا خیر.
• خارج از پوشش نهاد دولتی: نهاد دولتی مسئول نظارت بر تمامی فونیکولارهای لیسبون، فونیکولار گلوریا را تحت پوشش خود قرار نداده بود، در حالی که طبق قانون باید این کار را انجام می‌داد.

📊 آمار قربانیان و واکنش‌ها

در این سانحه، علاوه بر ۱۶ کشته، ۲۰ نفر نیز مجروح شدند. در میان کشته‌شدگان، ۱۱ نفر تبعه خارجی بودند.

کارلوس موئداس، شهردار لیسبون، که اخیراً مجدداً انتخاب شده است، در واکنش به این گزارش گفت: «این گزارش مجدداً تأیید می‌کند که این تراژدی ناگوار... ناشی از دلایل فنی بوده و نه سیاسی.»

شرکت کاریس در بیانیه‌ای تأکید کرد که در حال حاضر «امکان اظهار نظر در مورد اینکه آیا عدم انطباق‌ها در استفاده از کابل به حادثه مربوط است یا خیر، وجود ندارد.» این شرکت به بخشی از گزارش اشاره کرد که نشان می‌دهد همین کابل‌ها قبلاً به مدت ۶۰۱ روز بدون هیچ حادثه‌ای در فونیکولار گلوریا استفاده شده بودند.

کاریس همچنین خاطرنشان کرد که اگرچه کابل‌ها در دوره هیئت مدیره فعلی (که در می ۲۰۲۲ روی کار آمدند) نصب شده‌اند، اما فرآیند خرید آن‌ها در زمان هیئت مدیره قبلی انجام شده بود.

🚧 اقدامات پس از حادثه و زمان تکمیل گزارش

در پی این فاجعه، دستور داده شده است که تمامی قطارهای کابلی لیسبون تا زمان انجام بررسی‌های ایمنی لازم، از سرویس خارج شوند.

انتظار می‌رود گزارش کامل و نهایی این سانحه حدود ۱۱ ماه دیگر تکمیل شود.