خبر کامل
بررسی سینمای مدرن و نقش تصویر در سفرنامه‌ها در جشنواره فیلم کوتاه تهران
نشست‌های تخصصی روز دوم جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران
دومین روز از چهل‌ودومین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران، میزبان چندین نشست تخصصی با محوریت‌های مهم سینمایی بود. این نشست‌ها با حضور اساتید و صاحب‌نظران برجسته، به بررسی موضوعاتی چون «فیلمنامه‌نویسی مدرن در فیلم کوتاه» و «تصویر در سفرنامه‌ها» پرداختند و دیدگاه‌های جدیدی را در حوزه روایت و تصویر ارائه کردند.
سینمای مدرن: از قطعیت تا نسبیت و مشارکت مخاطب
نشست «فیلمنامه‌نویسی مدرن در فیلم کوتاه» با تدریس شادمهر راستین، فیلمنامه‌نویس، و اجرای وحید رونقی برگزار شد. راستین در این نشست به تشریح ویژگی‌های سینمای مدرن، به‌ویژه در قالب فیلم کوتاه، پرداخت.
وی با اشاره به ساختار فشرده و منعطف سینمای مدرن، تأکید کرد که در این گونه، روایت‌ها اغلب غیرخطی هستند و فلش‌بک‌ها نه صرفاً برای توضیح، بلکه برای ساختن روایتی تازه به کار می‌روند؛ نمونه‌ای که در فیلم‌هایی چون «راشومون» اثر کوروساوا دیده می‌شود. به گفته راستین، در سینمای مدرن، قطعیت جای خود را به نسبیت داده و تماشاگر دیگر صرفاً شنونده نیست، بلکه در خلق معنا مشارکت می‌کند.
اهمیت مکث و تأمل در روایت مدرن
راستین، «مکث» را عنصری حیاتی در فیلم مدرن دانست و بیان کرد: «فیلمساز باید در پانزده دقیقه هم روایت کند و هم فرصت درنگ و تأمل به تماشاگر بدهد. اگر در سینمای کلاسیک سرعت و ریتم اهمیت دارد، در مدرن، سکوت و تأمل ارزش محسوب می‌شود.» او جابه‌جایی زمان و مکان را ابزاری برای تعلیق در روایت مدرن دانست.
تعادل سینمای ایران میان کلاسیک و مدرنیته
این فیلمنامه‌نویس، سینمای ایران را موفق در ایجاد تعادل میان ذهنیت کلاسیک و میل به مدرنیته دانست و این دوگانگی را به نقطه قوت سینمای ملی تبدیل کرده است. وی تصریح کرد:
آنچه اهمیت دارد نه کلاسیک بودن است و نه مدرن بودن، بلکه ایرانی بودن است. روایت مدرن بر تجربه درونی و سیر نفس تأکید دارد و قهرمان در جست‌وجوی معناست، نه صرفاً رسیدن به هدف بیرونی.
راستین همچنین اشاره کرد که ساختار مدرن، نفی کلاسیک نیست، بلکه بازنگری در نسبت میان فرم و محتواست. در این نوع روایت، علت و معلول و خط تحول شخصیت لزوماً خطی پیش نمی‌روند و تماشاگر در موقعیت کشف قرار می‌گیرد، نه دریافت پاسخ. وی در پایان تأکید کرد که هدف فیلمنامه‌نویسی مدرن، نتیجه‌گیری یا داوری نیست، بلکه ایجاد تردید و تجربه زیسته است و نویسنده باید بر «بودن» تمرکز کند و آنچه را باور دارد بنویسد.
تصویر در سفرنامه‌ها: از روایت دو بعدی تا تجربه سه بعدی
نشست دیگر با عنوان «تصویر در سفرنامه‌ها» با سخنرانی منصور ضابطیان، سفرنامه‌نویس و مجری، و اجرای حمیدرضا مدقق برگزار شد. ضابطیان در این نشست به پیوند عمیق میان سفر و سینما پرداخت.
وی با اشاره به تاریخ سینما، اولین فیلم برادران لومیر (ورود قطار به ایستگاه) را پررنگ‌ترین نشانه سفر در سینما دانست و بیان کرد که امروزه سفرنامه به سینما بسیار نزدیک شده و سفرنامه‌نویس بیشتر به دنبال قصه است تا صرفاً معرفی مکان.
تبدیل روایت دو بعدی به تجربه سه بعدی
ضابطیان در پاسخ به پرسشی درباره نزدیکی نوشتار به تصویر، توضیح داد که موفقیت در نوشتار زمانی حاصل می‌شود که نویسنده بتواند آنچه را دیده و می‌نویسد، به تصویر نزدیک‌تر کند. او تفاوت نوشتار و تصویر را اینگونه تشریح کرد:
- روایت نوشتاری: فرآیندی دو بعدی است.
- تصویر: فرآیندی سه بعدی است.
به گفته وی، نویسنده باید روایت دو بعدی را به یک تجربه سه بعدی تبدیل کند تا مخاطب آن را لمس کرده و به موفقیت برسد. او همچنین به نقش پررنگ تصویر در سفرنامه‌های تاریخی اشاره کرد و ناصرالدین‌شاه را نمونه‌ای دانست که اطلاعات لحظه به لحظه از او به واسطه تصویر در دسترس است.
سفرنامه‌های معاصر
ضابطیان در بخش دیگری از سخنان خود، به سفرنامه‌های معاصر اشاره کرد و از رضا امیرخانی و همچنین سفرنامه «شیر و خورشید» نوشته یک نویسنده سوئیسی نام برد که اثری شاعرانه است و وضعیت سیاسی و اجتماعی مقطع نگارش خود را بازتاب می‌دهد.
سایر نشست‌های تخصصی
در دومین روز جشنواره، نشست‌های تخصصی دیگری نیز برگزار شد:
- نشست «فرایند تولید» با حضور پیام آزادی.
- نشست «رنگ در سینما» با تدریس مازیار اسلامی.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
