فناوری‌های نوین شناسایی و خنثی‌سازی پهپادها؛ از پارازیت تا پهپادهای شکارچی

مقدمه: چالش روزافزون مقابله با پهپادها

در دنیای امروز، با گسترش روزافزون استفاده از پهپادها (هواپیماهای بدون سرنشین)، چالش شناسایی و خنثی‌سازی این پرنده‌های کوچک و بزرگ به یکی از دغدغه‌های اصلی نهادهای نظامی و زیرساخت‌های حیاتی تبدیل شده است. این مقاله به بررسی جدیدترین روش‌ها و فناوری‌های توسعه‌یافته برای مقابله با تهدید پهپادها می‌پردازد.

فناوری‌های شناسایی: اولین گام در دفاع

به گفته کارشناسان، اولین و مهم‌ترین گام در مقابله با پهپادهای ناخواسته، شناسایی دقیق آنهاست. آندریاس گرا، رئیس تحقیقات در آکادمی دفاع دانمارک، اشاره می‌کند که شناسایی پهپادها کار آسانی نیست، زیرا: «[پهپادها] می‌توانند بسیار کوچک یا واقعاً بزرگ باشند و اغلب از موادی مانند پلاستیک یا پارچه ساخته می‌شوند که تشخیص آنها با رادارهای سنتی بسیار دشوار است.»

مجموعه‌ای از فناوری‌ها برای کمک به یافتن پهپادها در حال توسعه هستند:

• حسگرهای صوتی: برای گوش دادن به صدای وزوز پهپاد.
• دوربین‌های اپتیکال پیشرفته: با وضوح بسیار بالا برای رصد بصری.
• رادارهای تاکتیکی پیچیده: که در بردهای طولانی‌تر کار می‌کنند و حتی می‌توانند بین پهپاد و پرنده تمایز قائل شوند.

روش‌های خنثی‌سازی: از پارازیت تا رهگیری فیزیکی

پس از شناسایی، نوبت به از کار انداختن پهپاد می‌رسد. روش‌های مختلفی برای این منظور وجود دارد:

۱. پارازیت الکترونیکی (Jamming)

شرکت‌هایی مانند «مای‌دیفنس» (MyDefence) در شهر آلبورگ دانمارک، تجهیزاتی تولید می‌کنند که با ارسال سیگنال‌های رادیویی قدرتمند در همان فرکانس، ارتباط بین پهپاد و خلبان آن را قطع می‌کنند. دان هرمانسن، مدیرعامل این شرکت، تخمین می‌زند که این روش روی ۸۰ تا ۹۰ درصد پهپادها مؤثر است. مزیت این روش این است که پهپاد به جای سقوط، به آرامی به زمین هدایت می‌شود.

تقاضا برای این تجهیزات که عمدتاً توسط ارتش کشورهای ناتو و اوکراین استفاده می‌شد، اکنون از سوی مشتریان غیرنظامی مانند زیرساخت‌های حیاتی و شرکت‌های بزرگ برای محافظت از دارایی‌هایشان افزایش یافته است.

۲. رهگیری فیزیکی و پهپادهای شکارچی

در پاسخ به پیشرفت پهپادهایی که از طریق کابل فیبر نوری یا مسیرهای از پیش برنامه‌ریزی شده پرواز می‌کنند (مانند آنچه در جنگ اوکراین مشاهده شده)، نیاز به روش‌های رهگیری فیزیکی افزایش یافته است. شرکت سوئدی «نوردیک ایر دیفنس» (Nordic Air Defence) در حال توسعه یک رهگیر کم‌هزینه است که:

• شکل موشک دارد و بسیار سریع حرکت می‌کند.
• تولید آن بسیار آسان است و اساساً با چاپ سه‌بعدی ساخته می‌شود.

۳. گزینه‌های «کشتن نرم» (Soft-Kill)

در محیط‌های غیرنظامی، ساقط کردن پهپاد می‌تواند خطرناک باشد، زیرا قطعات سقوط کرده یا سوخت قابل اشتعال ممکن است آسیب بزنند. کاسپر هالنبورگ به حادثه‌ای در لهستان اشاره می‌کند که در آن تکه‌های پهپاد سقف یک خانه را از بین برد. روش‌های ایمن‌تر شامل موارد زیر است:

• هک کردن: که امن‌ترین راه برای خنثی‌سازی است، زیرا امکان کنترل فرود پهپاد را فراهم می‌کند.
• استفاده از تور: برای درهم پیچیدن پهپاد در بردهای کوتاه.
• لیزرهای ارزان‌قیمت: که در حال توسعه هستند.

اهمیت عامل هزینه و امنیت غیرنظامی

ینس هولزاپل، مدیر «نوردیک ایر دیفنس»، تأکید می‌کند که هزینه، عامل حیاتی در مقابله با پهپادها است. مارک روته، دبیرکل ناتو، ماه گذشته گفت: «قابل قبول نیست که پهپادهای هزار یا دو هزار دلاری را با موشک‌هایی که ممکن است نیم میلیون یا حتی یک میلیون دلار هزینه داشته باشند، ساقط کنیم.»

این مسئله به یک رقابت تبدیل شده است: «رقابت بر سر اینکه حمله پهپادی چقدر می‌تواند ارزان باشد و دفاع در برابر آن چقدر گران تمام شود.»

تهدید پهپادهای کم‌هزینه فراتر از خطوط مقدم اوکراین رفته و باعث نقض حریم هوایی در لهستان و رومانی و مشاهده‌های مشکوک در فرودگاه مونیخ آلمان و تأسیسات نظامی دانمارک شده است. سوئد نیز اخیراً برنامه‌هایی برای سرمایه‌گذاری بیش از ۳۶۵ میلیون دلار در سیستم‌های ضد پهپادی اعلام کرده است.

نیاز به سیستم مدیریت ترافیک پهپادی

کاسپر هالنبورگ بر نیاز فوری به یک سیستم مدیریت ترافیک پهپادی تأکید می‌کند. این سیستم باید شامل پلاک‌های الکترونیکی برای هر پهپاد و راهی برای ثبت پروازها از قبل باشد. او می‌گوید: «در این صورت می‌توانیم به سرعت تشخیص دهیم کدام پهپادها مجاز به حضور در آنجا هستند و کدام‌یک نیستند.» این امر از بار اضافی بر دوش پلیس دانمارک که با گزارش‌های متعدد مردم در مورد مشاهده پهپادها مواجه است، می‌کاهد.