آیلین کالینز، اولین فرمانده زن ناسا: نمی‌خواستم بگویند «این زن اشتباه کرد»

آیلین کالینز: پیشگام فرماندهی فضایی زنان

آیلین کالینز، فضانوردی که سقف شیشه‌ای را درنوردید و به مسیر خود ادامه داد، به عنوان اولین زنی که هدایت و فرماندهی یک فضاپیما را بر عهده گرفت، تاریخ‌ساز شد. با وجود دستاوردهای چشمگیرش، نام او برای بسیاری ناشناخته مانده است. اکنون، مستندی بلند به نام «زن فضایی» (Spacewoman) که به بررسی مسیر شغلی پیشگامانه او می‌پردازد، در صدد تغییر این وضعیت است.

کالینز در موزه علوم لندن، با لحنی آرام، گرم و بسیار خاکی ملاقات می‌شود، اما به سرعت می‌توان تمرکز و اراده او را حس کرد. او به وضوح از یک اراده درونی فولادین برخوردار است.

«من داشتم یک مقاله مجله در مورد فضانوردان جمینای می‌خواندم. احتمالاً نه ساله بودم و فکر کردم این باحال‌ترین چیز است. این همان کاری است که می‌خواهم انجام دهم. البته، آن زمان هیچ فضانورد زنی وجود نداشت. اما من فقط فکر کردم، من یک فضانورد خانم خواهم شد.»

پرواز در سال ۱۹۹۵ و فشار بر دوش زنان

آن دختر کوچک هدف خود را حتی بالاتر تعیین کرد: او می‌خواست کنترل یک فضاپیما را در دست بگیرد. تنها راه برای دستیابی به این هدف، پیوستن به ارتش و تبدیل شدن به یک خلبان آزمایشی بود. او در نیروی هوایی متمایز شد و برای پیوستن به برنامه فضانوردی انتخاب شد تا شاتل‌های فضایی ناسا، همان «هواپیماهای فضایی» قابل استفاده مجدد را هدایت کند.

کالینز می‌دانست که در زمان پرتاب اولین مأموریتش در سال ۱۹۹۵، چشم‌های دنیا به او دوخته شده است.

«به عنوان اولین زنی که شاتل فضایی را هدایت می‌کرد، من خیلی سخت کار کردم زیرا نمی‌خواستم مردم بگویند، 'اوه، ببینید، این زن اشتباه کرد'. زیرا این فقط در مورد من نبود، بلکه در مورد زنانی بود که قرار بود بعد از من بیایند. و من می‌خواستم شهرتی برای خلبانان زن ایجاد شود که: 'هی، آنها واقعاً خوب هستند'.»

فرماندهی و چالش‌های مادری

در واقع، او آنقدر خوب بود که به زودی به فرماندهی ارتقا یافت و یک اولین فضایی دیگر را رقم زد. کالینز همچنین مادر دو فرزند کوچک بود. این واقعیت که او یک همسر و مادر شاغل بود، اغلب در کنفرانس‌های مطبوعاتی آن زمان مطرح می‌شد، به طوری که برخی از روزنامه‌نگاران از اینکه او می‌تواند هر دو نقش را داشته باشد، شگفت‌زده به نظر می‌رسیدند.

اما کالینز می‌گوید که مادر بودن و فرمانده بودن «بهترین دو شغل دنیا» بودند.

«اما به شما می‌گویم که پدر و مادر بودن سخت‌تر از فرمانده شاتل فضایی بودن است. بهترین آموزشی که برای فرماندهی دیدم، پدر و مادر بودن بود - زیرا باید یاد بگیرید که چگونه به مردم 'نه' بگویید.»

فاجعه کلمبیا و رهبری شجاعانه

برنامه شاتل‌های فضایی ناسا که به مدت سه دهه پرواز کرد، به اوج‌های نفس‌گیر و همچنین فرودهای وحشتناکی رسید. در سال ۱۹۸۶، فضاپیمای چلنجر ثانیه‌هایی پس از پرتاب دچار نقص فاجعه‌بار شد و هر هفت خدمه آن جان باختند. و در سال ۲۰۰۳، شاتل کلمبیا در پایان مأموریت خود در آسمان تگزاس متلاشی شد و هفت خدمه آن نیز کشته شدند.

یک تکه فوم عایق روی مخزن سوخت کلمبیا در حین پرتاب جدا شده و به سپر حرارتی آسیب رسانده بود که نتایج ویرانگری به دنبال داشت. کلمبیا نتوانست در برابر ورود مجدد آتشین به جو زمین مقاومت کند و در حالی که دنیا با وحشت نظاره‌گر بود، متلاشی شد.

کالینز با یادآوری این فاجعه و دوستان از دست رفته‌اش، سر تکان می‌دهد. اما با شغل فرماندهی خود، او باید مسئولیت را بر عهده می‌گرفت؛ او قرار بود فرماندهی پرواز بعدی شاتل را بر عهده داشته باشد.

آیا در آن لحظه به ترک کار فکر کرد؟

«مردم در سراسر برنامه شاتل روی فرمانده حساب می‌کردند که به کار ادامه دهد. فکر می‌کنم ترک مأموریت نقطه مقابل شجاعت بود... و من می‌خواستم یک رهبر شجاع باشم. می‌خواستم یک رهبر با اعتماد به نفس باشم. می‌خواستم آن اعتماد به نفس را در دیگران القا کنم.»

مانور ۳۶۰ درجه و بازگشت ایمن

اما زمانی که مأموریت او سرانجام در سال ۲۰۰۵ به آسمان رفت، سناریوی کابوس‌وار دوباره تکرار شد. یک تکه فوم در حین پرتاب جدا شد. این بار، با این حال، یک برنامه برای بررسی آسیب وجود داشت. اما این به معنای انجام یکی از پرخطرترین مانورها در تاریخ فضایی بود.

کالینز مجبور بود شاتل را در حین پرواز زیر ایستگاه فضایی بین‌المللی، در یک چرخش ۳۶۰ درجه هدایت کند. این کار به همکاران در آزمایشگاه مداری اجازه می‌داد تا از زیر فضاپیما عکس بگیرند و بررسی کنند که آیا سپر حرارتی آسیب دیده است یا خیر.

«مهندسان و مدیرانی بودند که می‌گفتند این کار شدنی نیست، همه این دلایل که چرا بیش از حد خطرناک است. من به بحث گوش دادم، آنها می‌دانستند که من فرمانده هستم، و گفتم: 'به نظر می‌رسد که می‌توانیم این کار را انجام دهیم'.»

با دستان ثابت بر روی کنترل‌ها و صدای آرامش در هنگام صحبت با کنترل مأموریت، کالینز فضاپیما را در یک پشتک آهسته و زیبا هدایت کرد. با نمایان شدن زیر شاتل، آسیب به سرعت مشاهده شد و یک راهپیمایی فضایی برای تعمیر آن انجام گرفت. این بدان معنا بود که کالینز و خدمه‌اش با خیال راحت به خانه باز خواهند گشت.

توصیه به نسل آینده

این آخرین پرواز کالینز بود. او می‌گوید که همیشه قصد داشت پس از چهارمین مأموریت خود متوقف شود تا به دیگران فرصت رفتن به فضا را بدهد. او فضانوردان زیادی را دیده است که راه او را دنبال کرده‌اند. آیا او توصیه‌ای برای نسل بعدی که رویای ستاره‌ها را در سر می‌پرورانند، دارد؟

«تکالیف خود را انجام دهید، به معلم خود گوش دهید، در کلاس توجه کنید و کتاب بخوانید، و این به شما چیزی برای تمرکز می‌دهد.»

کسانی که راه کالینز را به فضا دنبال می‌کنند، خواهند آموخت که او چقدر دستاورد داشته است، نه تنها به عنوان یک زن، بلکه به عنوان یک خلبان و فرمانده قدرتمند. او می‌گوید که از پایان دادن به حرفه فضانوردی خود پشیمان نیست. او تصمیم خود را گرفت و به عقب نگاه نکرد. اما هنوز هم نگاهی حسرت‌آمیز در چشمانش دیده می‌شود وقتی از او می‌پرسیم که آیا اگر صندلی در یک فضاپیما خالی شود، وسوسه می‌شود؟

«بله، دوست دارم روزی به یک مأموریت بروم. شاید وقتی پیر شدم، فرصتی برای بازگشت به فضا پیدا کنم.»