پرتودرمانی با دوز پایین، راهکار جدید و مؤثر برای تسکین درد آرتروز زانو

چالش‌های درمانی آرتروز زانو

دکتر «بیونگ هیوک کیم»، استادیار انکولوژی پرتودرمانی در کالج پزشکی دانشگاه ملی سئول، تأکید می‌کند که بیماران مبتلا به آرتروز دردناک زانو همواره با یک دوراهی دشوار مواجه هستند: خطرات عوارض جانبی داروهای مسکن یا خطرات جراحی تعویض مفصل.

وی معتقد است که یک نیاز بالینی مبرم برای مداخلات متوسط وجود دارد، به ویژه برای بیمارانی که داروهای خوراکی و تزریقات را به خوبی تحمل نمی‌کنند. آرتروز زانو زمانی رخ می‌دهد که غضروف ضربه‌گیر مفصل به مرور زمان فرسوده شده و باعث ساییدگی انتهای استخوان‌ها به یکدیگر می‌شود.

جزئیات مطالعه و نتایج امیدوارکننده

این مطالعه با هدف بررسی اثربخشی پرتودرمانی با دوز پایین انجام شد. اگرچه این روش در کشورهایی مانند آلمان و اسپانیا برای درد مفاصل استفاده می‌شود، اما شواهد علمی کافی برای تأیید آن وجود نداشت.

محققان ۱۱۴ بیمار مبتلا به آرتروز زانو خفیف تا متوسط را در کره جنوبی مورد بررسی قرار دادند. بیماران به صورت تصادفی به سه گروه تقسیم شدند:

• گروه دریافت‌کننده پرتودرمانی با دوز پایین.
• گروه دریافت‌کننده پرتودرمانی با دوز بسیار پایین.
• گروه دارونما (بدون تابش).

دوره‌های درمانی برای هر سه گروه شامل شش جلسه بود. نکته حائز اهمیت این است که دوزهای پرتودرمانی استفاده شده، کمتر از ۵٪ دوزهای معمول برای درمان سرطان بود و هیچ عارضه جانبی مرتبط با تابش مشاهده نشد.

دکتر کیم در این باره توضیح داد: «تصور غلطی وجود دارد که پرتودرمانی همیشه باید با دوزهای بالا انجام شود. اما در درمان آرتروز، دوزها بسیار ناچیز هستند و مفاصل هدف نیز از اندام‌های حیاتی دور هستند، که احتمال عوارض جانبی را به شدت کاهش می‌دهد.»

مقایسه نتایج پس از چهار ماه

نتایج این تحقیق پس از چهار ماه پیگیری، بسیار قابل توجه بود:

۷۰٪ از بیماران گروه دوز پایین، بهبود معناداری در درد، عملکرد فیزیکی و وضعیت کلی آرتروز خود نشان دادند، در حالی که این میزان در گروه دارونما ۴۲٪ بود. بهبود مشاهده شده در گروه دوز بسیار پایین (۵۸٪) از نظر آماری تفاوت چشمگیری با گروه دارونما نداشت.

اهمیت محدودیت مصرف دارو

دکتر کیم تأکید کرد که اعتبار این نتایج با محدودیت مصرف دارو در طول دوره پیگیری افزایش می‌یابد. بیماران تنها مجاز به مصرف استامینوفن بودند. وی افزود: «در مطالعات قبلی، استفاده از داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی می‌توانست اثرات واقعی پرتودرمانی را پنهان کند.»

کاربرد و محدودیت‌های پرتودرمانی

پرتودرمانی با دوز پایین به احتمال زیاد در بیمارانی که دردشان ناشی از التهاب است و هنوز مقداری غضروف در زانویشان باقی مانده، بهترین عملکرد را دارد.

«برای آرتروز شدید، که در آن مفصل از نظر فیزیکی تخریب شده و غضروف از بین رفته است، پرتودرمانی بافت را بازسازی نمی‌کند. اما برای افرادی که بیماری خفیف تا متوسط دارند، این رویکرد می‌تواند نیاز به تعویض مفصل را به تأخیر بیندازد.»

تیم تحقیقاتی در حال حاضر پیگیری ۱۲ ماهه بیماران را تکمیل می‌کند و مطالعات بزرگ‌تری برای ارائه شواهد قوی‌تر برنامه‌ریزی شده است. دکتر کیم ابراز امیدواری کرد که ترکیب پرتودرمانی با سایر درمان‌های استاندارد آرتروز زانو مانند کاهش وزن، فیزیوتراپی و داروها، بتواند پاسخ‌های درمانی قوی‌تری ایجاد کرده و رضایت بیمار را به حداکثر برساند.