رونمایی از «سه بسته آموزشی» برای نهادینه‌سازی حکمرانی سبز در بدنه دولت

ارتقاء آموزش از آگاه‌سازی به کنش عملیاتی

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، حکمرانی مؤثر در قرن حاضر را مستلزم سه رکن اساسی دانست:

• دانایی
• مهارت
• مسئولیت‌پذیری

وی با اشاره به بحران‌های محیط زیستی کشور نظیر خشکسالی، فرسایش خاک، آلودگی هوا و مدیریت پسماند، بر لزوم ارتقاء رویکرد آموزش تأکید کرد. به گفته انصاری، آموزش باید از سطح صرفاً آگاه‌سازی به سطح بالاتر، یعنی سطح تحولی و عملیاتی ارتقا یابد.

آموزش اثربخش، دانستن صرف نیست بلکه توانستن برای ساختن آینده‌ای پاک‌تر و سبزتر است، یعنی تبدیل دانش به کنش‌های هدفمند و قابل اندازه‌گیری.

انصاری تصریح کرد که آموزش اثربخش باید مستقیماً در تصمیمات مدیران تأثیر بگذارد و رفتار کارمندان را در سطوح مختلف عملیاتی اصلاح کند تا در نهایت، الگوی رفتاری برای کل دستگاه‌ها ایجاد شود.

نهادینه‌سازی مدیریت محیط زیست در کل نظام اداری

معاون رئیس جمهور یکی از بزرگترین تحولات مورد نیاز در حکمرانی محیط زیست را خارج کردن وظیفه حفاظت از محیط زیست از انحصار سازمان متولی و جاری ساختن آن در کل نظام اداری کشور دانست.

وی تأکید کرد که هیچ دستگاه اجرایی در کشور وجود ندارد که از محیط زیست منفک باشد. از بخش کشاورزی تا بخش آموزش و فرهنگ، همگی هم از محیط زیست تأثیر می‌پذیرند و هم بر آن تأثیر می‌گذارند. بنابراین، هر کارمند دولت، در هر پست و سطحی، بخشی از زنجیره مسئولیت مدیریت محیط زیستی را بر عهده دارد.

انصاری با اشاره به اقدامات داخلی سازمان حفاظت محیط زیست برای اجرای مدیریت سبز، از جمله بهینه‌سازی مصرف انرژی، کاهش سفرهای غیرضروری و استفاده از فناوری‌های کم‌مصرف، اظهار داشت:

«اگر سازمان حفاظت محیط زیست خودش الگوی رفتار سبز نباشد، چگونه می‌تواند از دیگر سازمان‌ها و مردم انتظار رفتارهای همسو و سازگار با محیط زیست داشته باشد؟ الگو بودن، اولین قدم برای اعتبار بخشی به آموزش‌هاست.»

کاربرد عملی آموزش اثربخش در تصمیم‌گیری‌ها

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، آموزش اثربخش را آموزشی کاملاً کاربردی تعریف کرد که باید در تصمیم‌گیری‌های روزمره نمود عینی پیدا کند. وی مثال‌هایی از این کاربرد عملی ارائه داد:

• مدیر بودجه‌ریزی: باید بداند هر عدد تخصیص یافته در بودجه چگونه بر مصرف منابع طبیعی، تولید پسماند و مصرف انرژی در پروژه‌های آتی تأثیر می‌گذارد.
• مدیر قراردادها و تدارکات: باید بتواند الزامات محیط زیستی (مانند استفاده از مواد بازیافتی یا حداقل مصرف آب) را در مفاد قراردادها لحاظ کند.

به گفته انصاری، هدف از سه بسته آموزشی جدید، تبدیل دانش به ابزاری برای تغییر رفتار و بهبود حکمرانی است.

معرفی سه بسته آموزشی جدید (همکاری محیط زیست و امور اداری)

این سه بسته آموزشی نتیجه همکاری مشترک سازمان حفاظت محیط زیست و سازمان امور اداری و استخدامی کشور هستند و هدف غایی آن‌ها، نهادینه‌سازی رفتار سبز در کل نظام اداری کشور است. این بسته‌ها برای تجهیز هر سطح مدیریتی طراحی شده‌اند:

۱. بسته اول: شناخت محیط زیست

این بسته بر افزایش آگاهی تخصصی مدیران نسبت به چالش‌ها، ظرفیت‌ها و تهدیدهای محیط زیستی کشور متمرکز است. هدف اصلی آن، آموزش نحوه تلفیق ملاحظات محیط زیستی در فرآیندهای اجرایی روزمره دستگاه‌هاست.

۲. بسته دوم: فرهنگ‌سازی محیط زیست و مدیریت سبز

هدف این بسته، نهادینه شدن رفتارهای سبز در بدنه دولت است. آموزش‌ها شامل موارد عملیاتی مانند:

• الگوی صحیح مصرف انرژی و آب در محیط کار
• نحوه برگزاری جلسات و سفرهای کاری با کمترین اثر زیست‌محیطی و ردپای کربن

این بسته به دنبال ایجاد یک فرهنگ سازمانی پایدار است.

۳. بسته سوم: محیط زیست محور توسعه (بسته راهبردی)

این بسته ویژه مدیران ارشد و سیاستگذاران کلان تدوین شده است. تلاش محوری آن، قرار دادن محیط زیست به عنوان یک موضوع محوری در برنامه‌ریزی‌های کلان توسعه‌ای کشور است. هدف این است که هیچ تصمیم توسعه‌ای بدون در نظر گرفتن دقیق شاخص‌های پایداری و تاب‌آوری زیست‌محیطی تدوین نشود.

میثاق ملی آموزش محیط زیستی دولت

انصاری در پایان سخنان خود، با تأکید بر لزوم ارتقاء آموزش‌ها از مرحله «من می‌دانم» به مرحله «من عمل می‌کنم»، از حاضران دعوت کرد تا با امضای «میثاق ملی آموزش محیط زیستی دولت»، تعهد خود را به آموزش اثربخش و اجرای مدیریت سبز اعلام کنند.

وی این میثاق را پیمانی مشترک برای ساختن دولتی یادگیرنده، پاسخگو و تاب‌آور دانست که در آن، آموزش مسیری مستقیم به سوی آینده‌ای پاک‌تر است و تصمیمات مسئولانه‌تر امروز، ضامن سلامتی طبیعت برای نسل‌های آینده خواهد بود.