تخریب تپه باستانی چیابافت کرمانشاه؛ احتمال وجود ارگ یا شهر باستانی

آسیب‌های جبران‌ناپذیر به تپه باستانی «چیابافت» کرمانشاه

حمزه کریمی، باستان‌شناس و سرپرست پروژه تعیین عرصه و حریم محوطه باستانی چیابافت اسلام‌آباد غرب، در گفت‌وگویی با اشاره به اهمیت این محوطه باستانی در استان کرمانشاه، از آسیب‌های جدی و جبران‌ناپذیری که در سال‌های اخیر به آن وارد شده، خبر داد.

📌 اهمیت و قدمت تپه چیابافت

تپه چیابافت در فاصله حدود دو کیلومتری شرق تپه چغاگاوانه قرار دارد که قدمت آن به حدود ۱۰ هزار سال می‌رسد. تشابه یافته‌های فرهنگی، به‌ویژه سفال‌های دوره مس و سنگ در چیابافت با چغاگاوانه، نشان‌دهنده اهمیت و جایگاه ویژه این محوطه است.

این باستان‌شناس تاکید کرد که طی سال‌های گذشته هیچ‌گونه فعالیت باستان‌شناسی اعم از حفاری یا گمانه‌زنی روی این تپه صورت نگرفته است. تنها یک بار در سال ۱۳۸۴ مطالعات باستان‌شناسی روی این محوطه انجام شد که بر اساس قطعات سفالی نمونه‌برداری شده، تاریخ‌گذاری آن به دوره‌های زیر می‌رسد:

• دوران پیش از تاریخ
• آغاز ادبیات
• دوره هخامنشی
• دوره اشکانی

⚠️ تهدیدات و تخریب‌های محیطی

کریمی با ابراز نگرانی از وضعیت کنونی تپه، به آسیب‌های متعددی که به این محوطه وارد شده، اشاره کرد. این آسیب‌ها عمدتاً ناشی از فعالیت‌های انسانی و گسترش شهرنشینی بوده‌اند:

• فعالیت‌های کشاورزی: تمام سطح تپه توسط کشاورزان مورد استفاده قرار گرفته و هر ساله شخم زده می‌شود که این امر به شدت در حال آسیب زدن به بخش‌های باقی‌مانده تپه است.
• گسترش فضای شهری: توسعه شهر و نیاز به ایجاد اماکن رفاهی.
• توسعه زیرساخت‌ها: گسترش محدود جاده و احداث پمپ گاز در اطراف تپه.

«این تپه در حال حاضر از تمامی جهات مورد دخل و تصرف قرار گرفته، به‌گونه‌ای که تمام سطح تپه توسط کشاورزان استفاده می‌شود و هرساله شخم می‌خورد و در آن کشاورزی انجام می‌گیرد، لذا این امر به شدت در حال آسیب زدن به بخش‌های باقی‌مانده از تپه است.»

✅ گمانه‌زنی برای تعیین عرصه و حریم

به دلیل نبود نقشه مصوب برای پیشگیری از تخریب بیشتر، برنامه گمانه‌زنی به منظور تعیین عرصه و حریم محوطه با تلاش میراث فرهنگی استان در دستور کار قرار گرفت. این پروژه اخیراً با ایجاد ۳۱ گمانه انجام شد و طی آن شواهد فرهنگی، به‌ویژه سفال‌هایی، به دست آمد.

🔍 احتمال وجود ارگ یا شهر باستانی

سرپرست پروژه در خصوص دستاوردهای این گمانه‌زنی اظهار داشت: با توجه به ابعاد و گستردگی آثار در سطح تپه، احتمال می‌رود که بقایای برجای مانده در این محوطه متعلق به بنایی محصور و یا بقایای یک ارگ یا شهر باستانی باشد.

وی تاکید کرد که برای مشخص شدن ابعاد بیشتر این محوطه مهم، کاوش‌های باستان‌شناسی باید در دستور کار قرار گیرد.