پژوهش جدید: حیوانات وحشی از صدای انسان‌ها بیشتر از غرش شیرها می‌ترسند

ترس عمیق و فراگیر از حضور انسان

مایکل کلینچی، زیست‌شناس حفاظتی از دانشگاه وسترن کانادا، در سال ۲۰۲۳ اظهار داشت که شیرها بزرگ‌ترین شکارچیان زمینی هستند که به‌صورت گروهی شکار می‌کنند و منطقی است که آن‌ها را ترسناک‌ترین بدانیم. اما در بیش از ده‌هزار ضبط تصویری از حیات‌وحش در پارک ملی بزرگ کروگر آفریقای جنوبی، ۹۵ درصد از گونه‌های ثبت‌شده به صدای انسان‌ها واکنشی بسیار وحشت‌زده‌تر نشان دادند.

کلینچی می‌گوید: «ترس از انسان‌ها در جانوران، عمیق و فراگیر است. این تصور وجود دارد که اگر حیوانات شکار نشوند، به حضور انسان‌ها عادت می‌کنند، اما ما نشان داده‌ایم که چنین نیست.»

جزئیات پژوهش در پارک ملی کروگر

لیانا زانتت، بوم‌شناس دانشگاه وسترن، و همکارانش برای انجام این پژوهش، مجموعه‌ای از صداها را در نزدیکی آبشخورهای پارک ملی بزرگ کروگر پخش کردند. این منطقه میزبان بزرگ‌ترین جمعیت باقیمانده‌ی شیر در جهان است و پستانداران دیگر به‌خوبی از خطر این شکارچیان آگاه‌اند.

صداهای پخش‌شده شامل موارد زیر بود:

• گفت‌وگوهای انسانی: به زبان‌های محلی چون تسونگا، سوتوی شمالی، انگلیسی و آفریکانس.
• صداهای مرتبط با شکار انسان: از جمله واق‌واق سگ‌ها و صدای شلیک تفنگ.
• صداهای شیرها: شامل غرش‌ها و خرخرهای ارتباطی (نه نعره‌های تهاجمی).

هدف این بود که واکنش حیوانات به صدای گفت‌وگوی شیرها و گفت‌وگوی انسان‌ها با هم مقایسه شود.

واکنش وحشت‌زده ۱۹ گونه پستاندار

نتایج این آزمایش‌ها بسیار قاطع بود. تقریباً تمام ۱۹ گونه‌ی پستاندار مورد مشاهده، از جمله حیواناتی چون کرگدن‌ها، فیل‌ها، زرافه‌ها، پلنگ‌ها، کفتارها، گورخرها و گرازهای وحشی، واکنش شدیدتری به صدای انسان نشان دادند.

این حیوانات دو برابر بیشتر از صدای انسان‌ها نسبت به صدای شیرها یا حتی صدای شکار (تفنگ و سگ) ترس نشان دادند و آبشخور را ترک کردند.

در مقاله‌ی منتشرشده آمده است: «دقیقاً شنیدن صدای انسان‌ها بیشترین ترس را در حیوانات ایجاد کرد، که نشان می‌دهد حیات‌وحش انسان‌ها را به‌عنوان تهدید واقعی می‌شناسد، در حالی که صداهایی مانند پارس سگ‌ها فقط جایگزین‌های کم‌خطرترند.»

زانتت در مورد شدت واکنش‌ها می‌گوید: «یک شب، ضبط صدای شیرها آن‌قدر یک فیل را عصبانی کرد که به سمت تجهیزات حمله کرد و همه چیز را در هم کوبید!»

پیامدهای حفاظتی و تکاملی

انسان به عنوان مرگبارترین گونه‌ی زمین و یکی از محرک‌های اصلی تکامل، به‌حق سرچشمه‌ی وحشتی است که در دل سایر موجودات می‌افکند. پراکندگی انسان‌ها در سراسر سیاره، فرار از آن‌ها را برای جانوران به وضعیتی موقتی تبدیل کرده است.

این ترس مداوم، حتی بدون شکار واقعی، می‌تواند در درازمدت موجب کاهش جمعیت جانوران طعمه شود و برای گونه‌های در حال انقراض ساوانا، مانند زرافه‌ها، نگران‌کننده است.

با این حال، زیست‌شناسان حفاظتی امیدوارند از این یافته برای کمک به حفاظت از گونه‌ها بهره ببرند. برای مثال، می‌توان با پخش صدای گفت‌وگوهای انسانی در مناطق پرخطر شکار غیرقانونی در آفریقای جنوبی، کرگدن سفید جنوبیِ در معرض خطر را از نزدیک شدن به محل‌های ناامن بازداشت.

زانتت در پایان تأکید می‌کند: «گستردگی ترس از انسان در میان همه‌ی پستانداران ساوانا، گواهی است بر تأثیر عظیم محیطی که انسان بر زمین گذاشته است. آن‌ها از انسان‌ها تا سر حد مرگ می‌ترسند، بسیار بیش از هر شکارچی دیگری.»